Η PPC ποντάρει στα βαλκανικά δίκτυα

Η ΔΕΗ δεν είναι πλέον η παλιά κρατική επιχείρηση ηλεκτρισμού που λειτουργούσε σχεδόν αποκλειστικά μέσα στα ελληνικά σύνορα. Ως εισηγμένος όμιλος με παρουσία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, επιχειρεί να μετατραπεί σε περιφερειακό παίκτη ενεργειακών υποδομών, με πενταετές επενδυτικό σχέδιο περίπου 24,2 δισ. ευρώ σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας και data centres (PPC Group). Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 4,8 δισ. ευρώ ετησίως, από 3,4 δισ. ευρώ στο προηγούμενο σχέδιο, και προβλέπει σχεδόν τριπλασιασμό της ισχύος από ανανεώσιμες πηγές, από 7,2 γιγαβάτ σε περίπου 19 γιγαβάτ έως το 2030.

Το μέγεθος του σχεδίου είναι ασυνήθιστο για την περιοχή, όπου το βασικό εμπόδιο της ενεργειακής μετάβασης δεν είναι πια οι στόχοι πολιτικής, αλλά οι φυσικές υποδομές. Τα γερασμένα δίκτυα διανομής δεν μπορούν να απορροφήσουν αρκετά γρήγορα τη νέα ηλιακή και αιολική παραγωγή, ενώ οι λιγνιτικές μονάδες αποσύρονται χωρίς να υπάρχουν πάντα επαρκείς ευέλικτες εφεδρείες. Η ΔΕΗ στοιχηματίζει ότι μπορεί να χτίσει αυτό που λείπει από την περιοχή και ότι οι ρυθμιστικές αρχές και οι αγορές κεφαλαίου θα δεχθούν να χρηματοδοτήσουν τον λογαριασμό.

Οι καταναλωτές πληρώνουν πρώτοι, ωφελούνται αργότερα

Στα δίκτυα, ο τρόπος χρηματοδότησης έχει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το έργο. Τα δίκτυα διανομής είναι ρυθμιζόμενα περιουσιακά στοιχεία: η ΔΕΗ επενδύει, η αρμόδια ρυθμιστική αρχή εγκρίνει μια απόδοση επί του κεφαλαίου και οι καταναλωτές πληρώνουν μέσω των χρεώσεων δικτύου στους λογαριασμούς ρεύματος (ANRE). Τα νοικοκυριά στη Ρουμανία και στην Ελλάδα είναι πιθανό να δουν αυτές τις χρεώσεις να αυξάνονται πριν διαπιστώσουν λιγότερες διακοπές ή χαμηλότερες τιμές στη χονδρεμπορική αγορά. Η υποδομή τελικά ωφελεί το σύστημα, αλλά το κόστος εμφανίζεται πρώτο.

Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, το 54% των επενδύσεων θα χρηματοδοτηθεί από λειτουργικά κέρδη, το 31% από νέο δανεισμό και το 15% από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους περίπου 4 δισ. ευρώ (PPC Group). Η S&P αναβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της εταιρείας σε BB με σταθερή προοπτική, επικαλούμενη την αύξηση κεφαλαίου και το αναθεωρημένο επιχειρησιακό σχέδιο (Parapolitika). Στο τέλος του 2025, ο δείκτης μόχλευσης της εταιρείας, δηλαδή το καθαρό χρέος προς EBITDA, τον δείκτη λειτουργικής κερδοφορίας που χρησιμοποιούν οι πιστωτές για να εκτιμήσουν πόσο χρέος μπορεί να αντέξει μια επιχείρηση, βρισκόταν στις 3,2 φορές, κάτω από το όριο 3,5 φορές που έχει θέσει η ίδια η ΔΕΗ (PPC Group). Η βαθμίδα BB, όμως, παραμένει δύο σκαλοπάτια κάτω από την επενδυτική βαθμίδα, πράγμα που σημαίνει ότι η ΔΕΗ εξακολουθεί να δανείζεται ακριβότερα από αντίστοιχους δυτικοευρωπαϊκούς ομίλους.

Το σχέδιο έχει λογική βάση, αλλά θα κριθεί στην ταχύτητα εκτέλεσης. Το 2025 η ΔΕΗ επένδυσε 2,8 δισ. ευρώ, με το 87% να κατευθύνεται σε ανανεώσιμες πηγές, ευέλικτη παραγωγή και διανομή (PPC Group). Το πρώτο τρίμηνο του 2026, το EBITDA αυξήθηκε κατά 40% σε ετήσια βάση, στα 0,7 δισ. ευρώ (The Diplomat Romania). Η εκταμίευση κεφαλαίων, ωστόσο, είναι ευκολότερη από τη μετατροπή των εργοταξίων σε έσοδα. Τα περιουσιακά στοιχεία με μακροχρόνιες συμβάσεις ή ρυθμιζόμενες αποδόσεις παράγουν προβλέψιμο εισόδημα· η πώληση ρεύματος στη χονδρεμπορική αγορά, χωρίς σταθερό αγοραστή, όχι.

Η Ρουμανία είναι το τεστ εκτέλεσης

Η ΔΕΗ αγόρασε το 2023 τις δραστηριότητες διανομής, προμήθειας και ανανεώσιμων πηγών της Enel στη Ρουμανία έναντι περίπου 1,9 δισ. ευρώ, αποκτώντας περίπου 3 εκατ. πελάτες και 534 μεγαβάτ ισχύος από ανανεώσιμες πηγές (Reuters). Η Ρουμανία αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 22% των κερδών του ομίλου, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών (ProtoThema).

Η εξαγορά έχει ήδη περάσει από το χαρτί στα έργα. Η Rețele Electrice România, ο βραχίονας διανομής της ΔΕΗ στη Ρουμανία, λειτουργεί περίπου 136.000 χιλιόμετρα γραμμών στη χώρα και έχει προκηρύξει διαγωνισμό έως 387 εκατ. λέι για έργα αναβάθμισης υψηλής τάσης στο Βουκουρέστι και σε δέκα κομητείες, με αντικείμενο υποσταθμούς, επεκτάσεις γραμμών και ενίσχυση του δικτύου (Rețele Electrice România).

Το ευρωπαϊκό έλλειμμα δικτύων πίσω από το στοίχημα

Το σχέδιο της ΔΕΗ γίνεται πιο κατανοητό αν ενταχθεί στο ευρύτερο έλλειμμα υποδομών της Ευρώπης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκτιμά ότι η ΕΕ χρειάζεται περίπου 584 δισ. ευρώ επενδύσεις στα δίκτυα έως το 2030, ενώ πάνω από το 40% των δικτύων διανομής έχει ήδη ηλικία άνω των 40 ετών (European Parliament). Οι ουρές σύνδεσης εμποδίζουν ήδη νέα έργα ανανεώσιμων πηγών να φθάσουν στο δίκτυο (WindEurope). Οι διαχειριστές διανομής υποστηρίζουν ότι τα τοπικά δίκτυα παραμένουν υποχρηματοδοτημένα, παρότι σηκώνουν όλο και μεγαλύτερο φορτίο από φωτοβολταϊκά στέγης, ηλεκτρικά οχήματα και αντλίες θερμότητας (EU DSO Entity).

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη αντιμετωπίζει την ίδια πρόκληση σε πιο οξεία μορφή. Η Ελλάδα και η Βουλγαρία ανακοίνωσαν κοινή πρωτοβουλία για την επιτάχυνση της ενοποίησης των ενεργειακών αγορών τους (BTA), όμως οι διασυνοριακές διασυνδέσεις παραμένουν περιορισμένες και η απόσυρση του άνθρακα προηγείται της προσθήκης νέας ισχύος.

Η ΔΕΗ έχει αναλάβει τη σαφέστερη ιδιωτική δέσμευση υποδομών στην ενεργειακή μετάβαση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Οι προμηθευτές εξοπλισμού και οι εργολάβοι κερδίζουν μόλις επιταχυνθούν οι δαπάνες. Οι μέτοχοι κερδίζουν αν οι ρυθμιζόμενες αποδόσεις υλοποιηθούν. Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια τεκμηριωμένη κατανομή των επενδύσεων ανά χώρα ούτε αναλυτικό χρονοδιάγραμμα αδειών και συνδέσεων. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο από το κόστος θα επιτρέψουν οι ρυθμιστικές αρχές να περάσει στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και πόσο γρήγορα οι νέοι υποσταθμοί και οι γραμμές θα συνδεθούν με τα έργα που περιμένουν στην ουρά.