Ένταλμα Qatargate κατά του Avramopoulos

Ελληνικά δημοσιεύματα επαναφέρουν τον Δημήτρη Αβραμόπουλο στον φάκελο του Qatargate, αναφέροντας ότι οι βελγικές δικαστικές αρχές εξέδωσαν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης για πληρωμές από τη Fight Impunity, τη ΜΚΟ που συνδέεται με τον Αντόνιο Παντσέρι (in.gr). Στο διαθέσιμο υλικό, ωστόσο, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε επίσημη βελγική δικαστική ανακοίνωση ούτε επιβεβαίωση από βελγικά μέσα. Αυτό είναι και το πρώτο σκληρό όριο της υπόθεσης.

Το ερώτημα του εντάλματος

Αν το ένταλμα υπάρχει, η υπόθεση περνά στον μηχανισμό του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. Πρόκειται για το εργαλείο της ΕΕ που επιτρέπει σε μια δικαστική αρχή κράτους-μέλους να ζητήσει από άλλη χώρα τη σύλληψη και παράδοση ενός προσώπου, είτε για να διωχθεί ποινικά είτε για να εκτίσει ποινή (Απόφαση-Πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ, Ευρωπαϊκή Πύλη e-Justice).

Η διαδικασία αυτή δεν είναι διπλωματική διαπραγμάτευση. Το Βέλγιο υποβάλλει το αίτημα και η Ελλάδα κρίνει, μέσω των δικαστηρίων της, αν θα το εκτελέσει. Το πρακτικό σημείο είναι σαφές: οι ελληνικές αρχές δεν ξανανοίγουν από την αρχή τη βελγική δικογραφία, αλλά οι Έλληνες δικαστές μπορούν να εξετάσουν αν υπάρχουν νομικά κωλύματα, ζητήματα δικαιωμάτων ή εσωτερικοί κανόνες που επηρεάζουν την εκτέλεση του εντάλματος.

Εκεί αποκτά σημασία η σημερινή ιδιότητα του Αβραμόπουλου. Είναι πλέον βουλευτής. Το άρθρο 62 του ελληνικού Συντάγματος προβλέπει ότι, όσο διαρκεί η βουλευτική περίοδος, βουλευτής δεν μπορεί να διωχθεί, να συλληφθεί ή να περιοριστεί με άλλο τρόπο χωρίς άδεια της Βουλής, εκτός αν συλληφθεί επ’ αυτοφώρω για κακούργημα (Σύνταγμα της Ελλάδας). Η φερόμενη δήλωσή του ότι δεν θα κάνει χρήση ασυλίας μπορεί να χαμηλώνει την πολιτική ένταση. Δεν απαντά όμως από μόνη της στο νομικό ερώτημα αν πρέπει πρώτα να κινηθεί η Βουλή.

Γιατί μετρούν οι πληρωμές

Η Fight Impunity είναι ο κρίκος που κάνει την υπόθεση κάτι περισσότερο από ελληνική πολιτική αντιπαράθεση. Ο Παντσέρι ίδρυσε τη ΜΚΟ αφού αποχώρησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Euronews είχε μεταδώσει το 2022 ότι ο Αβραμόπουλος αναγνώρισε πως έλαβε 60.000 ευρώ από τη ΜΚΟ, υποστηρίζοντας ότι η πληρωμή ήταν νόμιμη και δηλωμένη (Euronews).

Τα ελληνικά δημοσιεύματα μιλούν τώρα για υψηλότερα ποσά, περίπου 70.000-75.000 ευρώ, χωρίς η διαφορά αυτή να έχει αποσαφηνιστεί δημόσια (in.gr). Η απόσταση έχει σημασία επειδή το δημόσιο αρχείο παραμένει άνισο. Μια πληρωμή μπορεί να ενδιαφέρει τους ανακριτές χωρίς να αποδεικνύει, από μόνη της, δωροδοκία, δόλο ή συνειδητή συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Ο βελγικός φάκελος βάρυνε όταν ο Παντσέρι συμφώνησε να συνεργαστεί με τους εισαγγελείς. Το Reuters μετέδωσε ότι δεσμεύθηκε να δώσει πληροφορίες για μεθόδους, ροές χρήματος, χώρες και πρόσωπα που φέρονται να εμπλέκονται (Reuters). Αυτό ίσως εξηγεί γιατί παλαιότερες πληρωμές παραμένουν πολιτικά επικίνδυνες. Αφήνει όμως ανοιχτό το βασικό νομικό ερώτημα: τι ακριβώς αποδίδει το Βέλγιο στον Αβραμόπουλο, αν του αποδίδει κάτι;

Το κενό λογοδοσίας

Το Qatargate είχε ήδη αναγκάσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αυστηροποιήσει τους κανόνες για την πρόσβαση, τις δηλώσεις συμφερόντων και το λόμπινγκ, αφού το σκάνδαλο ανέδειξε αδύναμους εσωτερικούς ελέγχους (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Το μεταγενέστερο όργανο δεοντολογίας της ΕΕ πρόσθεσε κοινά πρότυπα συμπεριφοράς για τους θεσμούς, αλλά δεν μπορεί να διεξαγάγει ποινική έρευνα ούτε να εκτελέσει ένταλμα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη. Η Κομισιόν μπορεί να δεχθεί νέο πλήγμα κύρους αν ακόμη ένα πρώην υψηλόβαθμο ευρωπαϊκό πρόσωπο μπει στον φάκελο. Δεν ελέγχει όμως τη διαδικασία. Τον έλεγχο τον έχουν οι Βέλγοι εισαγγελείς, τα ελληνικά δικαστήρια και, ενδεχομένως, η ελληνική Βουλή.

Η πραγματική ισχύς βρίσκεται έτσι σε άβολα σημεία. Οι Βέλγοι ανακριτές, αν υπάρχει ένταλμα, μπορούν να μεταφέρουν την υπόθεση πέρα από τα σύνορα. Οι ελληνικοί θεσμοί μπορούν να καθυστερήσουν, να φιλτράρουν ή να θέσουν όρους στο επόμενο βήμα. Ο Αβραμόπουλος μπορεί να δηλώσει συνεργασία, αλλά δεν μπορεί μόνος του να καθορίσει τη συνταγματική διαδρομή.

Τα αναπάντητα ερωτήματα είναι λίγα και ουσιώδη. Έχει εκδώσει το Βέλγιο ένταλμα; Το έχει παραλάβει επισήμως η Ελλάδα; Ποια αδικήματα αποδίδονται; Χρειάζεται να αρθεί η ασυλία από τη Βουλή πριν κινηθούν οι ελληνικές αρχές;

Μέχρι να υπάρξουν αυτές οι απαντήσεις, η υπόθεση πρέπει να μείνει στον χώρο ανάμεσα στον ισχυρισμό και την απόδειξη. Η συνέχεια του Qatargate δοκιμάζει τώρα αν η ευρωπαϊκή νομική μηχανή μπορεί να ακολουθήσει τα στοιχεία χωρίς το αξίωμα, η ασυλία ή η προηγούμενη ευρωπαϊκή ιδιότητα να θολώσουν τη γραμμή.