Πτώχευση-ρεκόρ για 59 προμηθευτές αυτοκινήτου

Στο Hrušovany u Brna, οι πρέσες που χάραζαν αλουμινένια σήματα για τη Volvo, τη BMW και τη Mercedes έχουν σταματήσει. Η τσεχική CROMTRYCK κατέθεσε αίτηση αφερεγγυότητας την άνοιξη, αφού οι παραγγελίες των αυτοκινητοβιομηχανιών κατέρρευσαν. Στα βουνά Harz της Γερμανίας, η προμηθεύτρια αλουμινίου Bohai Trimet και η εταιρεία μηχανουργικών κατεργασιών Schlote οδηγήθηκαν διαδοχικά σε κατάρρευση, θέτοντας σε κίνδυνο 1.500 θέσεις εργασίας.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Τουλάχιστον 59 ευρωπαίοι προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας με έσοδα άνω των 10 εκατ. ευρώ χρεοκόπησαν το 2025, αριθμός-ρεκόρ σύμφωνα με την CLEPA, την ευρωπαϊκή ένωση που εκπροσωπεί τους κατασκευαστές εξαρτημάτων. Σε όλο τον κλάδο, περισσότερες από 100.000 θέσεις εργασίας έχουν χαθεί μέσα σε δύο χρόνια, ενώ ένας στους τέσσερις προμηθευτές αναμένει ζημίες το 2026.

Οι κεντρικοί δείκτες της αυτοκινητοβιομηχανίας εξακολουθούν να δείχνουν ανθεκτικοί. Τα μεγάλα εργοστάσια συναρμολόγησης συνεχίζουν να λειτουργούν. Το πρόβλημα βρίσκεται χαμηλότερα στην αλυσίδα: στις εκατοντάδες μικρές επιχειρήσεις που παράγουν ένα συγκεκριμένο ρουλεμάν, έναν αισθητήρα ή μια φλάντζα και βλέπουν τις παραγγελίες τους να εξαφανίζονται. Η κρίση δεν φαίνεται πρώτα στη γραμμή παραγωγής, αλλά στους προμηθευτές που την τροφοδοτούν.

Όταν κόβει η Γερμανία, αιμορραγεί η Πολωνία

Η Γερμανία διαθέτει τη μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης, και από εκεί ξεκινά η πίεση. Η VDA, η ένωση της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, προβλέπει ότι 225.000 θέσεις εργασίας θα χαθούν έως το 2035, με περίπου 100.000 να έχουν ήδη χαθεί από το 2019. Τρεις δυνάμεις συμπίπτουν: το υψηλό ενεργειακό κόστος, ο επιθετικός κινεζικός ανταγωνισμός και η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα, τα οποία χρειάζονται λιγότερα εξαρτήματα και διαφορετικές δεξιότητες.

Όταν τα γερμανικά εργοστάσια μειώνουν την παραγωγή, το σοκ μεταφέρεται ανατολικά, μέσα από εφοδιαστικές αλυσίδες που χτίστηκαν επί τρεις δεκαετίες. Η Πολωνία στέλνει περίπου το ένα τρίτο των εξαγωγών της στον κλάδο αυτοκινήτου στη Γερμανία. Το 2025, αυτή η ροή μειώθηκε κατά 5,45 τοις εκατό.

Δύο στοιχεία συμπληρώνουν την εικόνα. Η απασχόληση στην πολωνική αυτοκινητοβιομηχανία υποχώρησε στα 197.700 άτομα, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2017. Παράλληλα, το 37 τοις εκατό των πολωνικών επιχειρήσεων του κλάδου σχεδιάζει απολύσεις μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Λεπτά περιθώρια, χωρίς αποθέματα

Το στοιχείο που κάνει την κρίση διαρθρωτική και όχι απλώς κυκλική είναι τα περιθώρια κέρδους. Το 76 τοις εκατό των ευρωπαίων προμηθευτών κινείται κάτω από το περιθώριο κέρδους 5 τοις εκατό, το οποίο η CLEPA θεωρεί ελάχιστο όριο για επενδύσεις σε νέα τεχνολογία. Οι πιο εκτεθειμένες επιχειρήσεις είναι οι προμηθευτές δεύτερης και τρίτης βαθμίδας: μικρές εταιρείες που κατασκευάζουν ένα εξειδικευμένο εξάρτημα για έναν μεγαλύτερο προμηθευτή, ο οποίος με τη σειρά του παραδίδει στην αυτοκινητοβιομηχανία. Δεν έχουν δύναμη τιμολόγησης, δεν έχουν διαφοροποιημένη πελατειακή βάση και δεν έχουν ταμειακά αποθέματα για να αντέξουν μια κάμψη.

Ακόμη και μια προσωρινή πτώση παραγγελιών μπορεί να τις οδηγήσει σε αφερεγγυότητα. Μόνο που αυτή η πτώση δεν είναι προσωρινή. Τα ηλεκτρικά οχήματα χρειάζονται πολύ λιγότερα κινούμενα μέρη από τους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Τα εξαρτήματα που εξαφανίζονται, όπως τα συστήματα εξάτμισης, τα σύνθετα κιβώτια μετάδοσης και οι μηχανισμοί ψεκασμού καυσίμου, είναι ακριβώς τα πεδία στα οποία ειδικεύτηκαν οι προμηθευτές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Έτσι δημιουργείται μια καθαρή διαχωριστική γραμμή. Ένα πολυεθνικό εργοστάσιο συναρμολόγησης μπορεί να μετατραπεί σταδιακά για ηλεκτρικά οχήματα, έχοντας πίσω του κεφάλαια δισεκατομμυρίων. Ένα μηχανουργείο 200 εργαζομένων στη Σιλεσία ή στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν μπορεί. Οι συνολικές εξαγωγές της πολωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας υποχώρησαν στα 43,8 δισ. ευρώ το 2025, μειωμένες κατά 3,73 τοις εκατό σε ετήσια βάση. Ως ποσοστό, η πτώση μοιάζει περιορισμένη. Στην πράξη, αποτυπώνει εκατοντάδες μικρές επιχειρήσεις που χάνουν τους βασικούς, συχνά μοναδικούς, πελάτες τους.

Τα εργοστάσια συναρμολόγησης της Volkswagen, της Stellantis ή της Hyundai θα αντέξουν τη μετάβαση. Η τοπική βάση προμηθευτών που τα τροφοδοτεί μπορεί να μην αντέξει. Όταν κλείνει ένας προμηθευτής δεύτερης βαθμίδας, χάνεται μόνιμα και η εξειδικευμένη γνώση του: οι μηχανικοί που ξέρουν πώς χυτεύεται ένα συγκεκριμένο κράμα, τα συστήματα ποιοτικού ελέγχου που χτίστηκαν σε βάθος δεκαετιών.

Η παραγωγή μπαταριών και εξαρτημάτων για ηλεκτρικά οχήματα επεκτείνεται, αλλά σε άλλες περιοχές, με άλλες δεξιότητες και σε διαφορετικό χρονοδιάγραμμα. Η βάση προμηθευτών που στήριξε την ευρωπαϊκή εποχή του κινητήρα εσωτερικής καύσης βγαίνει σταδιακά εκτός σχεδίου. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να δημιουργηθεί κάτι νέο πριν χαθούν οι θέσεις εργασίας.