Η Rheinmetall ελέγχει την DOK-ING

Η Rheinmetall απέκτησε τον έλεγχο του 51% της DOK-ING, της κροατικής εταιρείας που ειδικεύεται σε μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα και ρομποτικά συστήματα εκκαθάρισης ναρκών (Hrvatski izvoznici, Rheinmetall). Στην πράξη, η πλειοψηφική συμμετοχή σημαίνει συνήθως έλεγχο του διοικητικού συμβουλίου, καθορισμό της στρατηγικής και δυνατότητα διαμόρφωσης της πολιτικής εξαγωγών. Το Ζάγκρεμπ παρουσίασε τη συμφωνία ως γέννηση ενός «ευρωπαϊκού κόμβου μη επανδρωμένων συστημάτων». Όμως η κατανομή της ιδιοκτησίας δίνει στη Rheinmetall την αποφασιστική ψήφο, ενώ δεν υπάρχει δημόσια καταγραφή των δικλίδων που θα περιόριζαν αυτόν τον έλεγχο.

Τι απορροφά η Rheinmetall

Το βασικό προϊόν της DOK-ING είναι το Komodo, μια βαριά υβριδική πλατφόρμα που έχει σχεδιαστεί ως αρθρωτή βάση για αποστολές υποστήριξης πυρός, αναγνώρισης, διοικητικής μέριμνας και εκκαθάρισης ναρκών (Biz Srbija). Ο ιδρυτής της εταιρείας, Βιέκοσλαβ Μάγετιτς, διατηρεί το 49%. Η νέα οντότητα, που μετονομάζεται σε Rheinmetall Unmanned Vehicles και θα εδρεύει στο Ζάγκρεμπ, εντάσσει αυτή την τεχνογνωσία σε μια ευρύτερη γκάμα προϊόντων που περιλαμβάνει τεθωρακισμένα οχήματα, πυρομαχικά και συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας. Με άλλα λόγια, η Rheinmetall δεν αγοράζει απλώς συμμετοχή· ενσωματώνει την εταιρεία στη δική της βιομηχανική αρχιτεκτονική.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, Άρμιν Πάπεργκερ, κατά την παρουσίαση στο Ζάγκρεμπ, δεσμεύθηκε για μόνιμες επενδύσεις (tportal.hr). Δήλωσε ότι η Rheinmetall θα διπλασιάσει τουλάχιστον τα προηγούμενα έσοδα της DOK-ING και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Κροατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ακόμη μεγαλύτερα ποσά, κάνοντας λόγο για εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σχεδιαζόμενων δαπανών, αλλά οι αριθμοί αυτοί δεν επιβεβαιώνονται από δημοσιευμένα έγγραφα της Rheinmetall ούτε από ανεξάρτητη τεκμηρίωση (Jutarnji list).

Μια περιφερειακή αλυσίδα εφοδιασμού υπό ενιαίο έλεγχο

Αν η DOK-ING τοποθετηθεί δίπλα στην ήδη υπάρχουσα παρουσία της Rheinmetall στην περιοχή, οι επιμέρους συμβάσεις αρχίζουν να μοιάζουν λιγότερο με μεμονωμένες συμφωνίες και περισσότερο με αλυσίδα εφοδιασμού που μπορεί να κατευθύνει ένας όμιλος. Στη Ρουμανία, η Rheinmetall έχει εξασφαλίσει πακέτο που καλύπτει οχήματα, αντιαεροπορική άμυνα και πυρομαχικά, με αξία που περιγράφεται περίπου στα 5,7 δισ. ευρώ και παραδόσεις έως την περίοδο 2028-2030 (DefenseRomania). Μόνο το σκέλος της αντιαεροπορικής άμυνας υπερβαίνει τα 1,4 δισ. ευρώ (Adevărul).

Με την προσθήκη μιας κροατικής θυγατρικής στα μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα, οι μελλοντικές προμήθειες είναι πιθανό να ακολουθήσουν την ίδια τροχιά. Ο μηχανισμός είναι συγκεκριμένος: προγράμματα εκπαίδευσης, συμβάσεις συντήρησης, ανταλλακτικά, αναβαθμίσεις λογισμικού και πρότυπα πιστοποίησης τείνουν να συγκλίνουν προς τον υφιστάμενο προμηθευτή. Η αλλαγή προμηθευτή σημαίνει νέα εκπαίδευση πληρωμάτων, ανασυγκρότηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και επαναπιστοποίηση της διαλειτουργικότητας από την αρχή. Κάθε σύμβαση αυξάνει το κόστος αλλαγής για την επόμενη. Έτσι δημιουργείται η εξάρτηση στην αμυντική βιομηχανία.

Η Ιταλία διαπραγματεύθηκε σκληρότερα

Το πιο καθαρό μέτρο σύγκρισης για τη θέση της Κροατίας είναι η συμφωνία της Ιταλίας με την ίδια εταιρεία. Όταν η Ρώμη έφερε τη Leonardo, τον εθνικό της πρωταθλητή, σε συνεργασία με τη Rheinmetall για τα χερσαία οχήματα, διαπραγματεύθηκε μια κοινοπραξία 50-50, με νομική έδρα στη Ρώμη και επιχειρησιακή βάση στη Λα Σπέτσια, ενώ το 60% των παραγωγικών δραστηριοτήτων προβλέπεται να πραγματοποιείται εντός Ιταλίας (Leonardo). Η Κροατία κατέληξε σε σχήμα 51-49 υπέρ της Rheinmetall, χωρίς δημόσια τεκμηριωμένο κατώτατο όριο εγχώριας παραγωγικής συμμετοχής ή εγγυήσεις για τον έλεγχο των εξαγωγών.

Η Ιταλία προσήλθε στη διαπραγμάτευση με έναν μεγάλο εθνικό όμιλο, υπάρχουσες γραμμές παραγωγής και πολιτικό βάρος στις Βρυξέλλες. Η Κροατία προσήλθε με μια εξειδικευμένη εταιρεία και πίεση χρόνου. Οι όροι αντανακλούν αυτή τη διαφορά ισχύος. Κοινοπραξίες όπου καμία πλευρά δεν ελέγχει πλήρως την εταιρεία, όπως ο γαλλογερμανικός όμιλος χερσαίων συστημάτων KNDS, του οποίου η σχεδιαζόμενη εισαγωγή στο χρηματιστήριο αναβλήθηκε πρόσφατα εν μέσω αμφιβολιών για τη βιομηχανική του ικανότητα (Zonebourse), κινούνται αργά. Οι πλειοψηφικές εξαγορές κλείνουν γρήγορα.

Ποιος οφείλει απαντήσεις στην Κροατία

Το δημόσιο αρχείο εξηγεί γιατί η Rheinmetall ήθελε την DOK-ING. Δεν εξηγεί, όμως, αν η πνευματική ιδιοκτησία της εταιρείας παραμένει ουσιαστικά στην Κροατία ούτε αν οι αποφάσεις για τις εξαγωγές θα λαμβάνονται στο Ζάγκρεμπ ή στο Ντίσελντορφ. Στα ρεπορτάζ που παρατίθενται εδώ δεν εμφανίζεται δημόσιο τεκμήριο ελέγχου άμεσων ξένων επενδύσεων από την κροατική πλευρά, δηλαδή της διαδικασίας με την οποία ένα κράτος εξετάζει την απόκτηση ελέγχου σε στρατηγικές εταιρείες από ξένους επενδυτές, ούτε κοινοβουλευτική συζήτηση ή έλεγχος συγκέντρωσης (Rheinmetall).

Οι ευρωπαϊκές δαπάνες επανεξοπλισμού αυξάνονται. Για χώρες χωρίς μεγάλο εθνικό αμυντικό όμιλο, κάθε συμφωνία θέτει μια δυσκολότερη εκδοχή του ίδιου διλήμματος: είτε αποδέχονται την ένταξη στο δίκτυο παραγωγής και συντήρησης μιας μεγάλης εταιρείας είτε διαπραγματεύονται δικλίδες που διατηρούν τοπικό έλεγχο πάνω στο τι παράγεται, τι πωλείται και πού εξάγεται. Η κροατική κυβέρνηση υπερασπίστηκε τον όρο «ευρωπαϊκός κόμβος». Δεν έχει δείξει ακόμη τις εγγυήσεις που θα τον έκαναν πραγματικότητα.