Εκτινάσσονται τα ναύλα σε Ρήνο και Δούναβη

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ρουμανικού Τύπου, τα πλοία μεταφοράς σιτηρών στο Καλαφάτ, στη βόρεια όχθη του Δούναβη, δεν μπορούν να φορτώσουν με ασφάλεια, καθώς η στάθμη του ποταμού είναι πολύ χαμηλή. Την ίδια ώρα, οι φορτηγίδες στον Ρήνο κινούνται με ένα κλάσμα της κανονικής χωρητικότητάς τους, ενώ η BASF περιόρισε την παραγωγή χημικών στο Λουντβιχσχάφεν (Reuters via MarketScreener). Οι δύο βασικοί ποτάμιοι εμπορευματικοί διάδρομοι της Ευρώπης αντιμετωπίζουν έτσι ταυτόχρονα την ίδια πίεση: όσο λιγοστεύει το νερό, μειώνεται το φορτίο ανά δρομολόγιο, χωρίς όμως να υποχωρούν οι δαπάνες για το πλήρωμα, τα καύσιμα και τα λιμενικά τέλη.

Τα ρηχά νερά αυξάνουν το κόστος κάθε τόνου

Η ποτάμια μεταφορά μπορεί να καταστεί ασύμφορη πολύ πριν οι αρχές κλείσουν επίσημα έναν υδάτινο δρόμο. Όταν μειώνεται το βάθος κάτω από το πλοίο, ο καπετάνιος είναι υποχρεωμένος να αφαιρέσει φορτίο, ώστε το κύτος να παραμείνει αρκετά ψηλά και να μην αγγίξει τον πυθμένα. Στο λιμάνι του Κρεμς, στον αυστριακό Δούναβη, εκπρόσωπος εταιρείας δήλωσε σε τοπικό μέσο ότι, με περίπου 1,5 μέτρο βάθος στο πλεύσιμο κανάλι, τα μεγάλα πλοία μπορούσαν να φορτώσουν μόλις 200–300 τόνους, αντί για έως 2.000 (Bezirksjournal). Επειδή τα πάγια έξοδα του ταξιδιού παραμένουν αμετάβλητα και επιμερίζονται πλέον σε πολύ μικρότερο φορτίο, το κόστος ανά τόνο πολλαπλασιάζεται.

Η ίδια εξίσωση διαμορφώθηκε και στον Ρήνο. Στο Κάουμπ, όπου ο σταθμός μέτρησης καθορίζει τους όρους διέλευσης στον Μέσο Ρήνο, η ένδειξη στις 12 Σεπτεμβρίου βρισκόταν στα 21–26 εκατοστά, έναντι στάθμης αναφοράς χαμηλών υδάτων 77 εκατοστών (ELWIS). Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Υδρολογίας της Γερμανίας επιβεβαίωσε ότι τον Αύγουστο ορισμένα τμήματα του ποταμού είχαν φθάσει ή ξεπεράσει προς τα κάτω προηγούμενα ελάχιστα επίπεδα (BfG). Στη διαδρομή Ρότερνταμ–Καρλσρούη, οι ναύλοι σχεδόν τριπλασιάστηκαν από τα τέλη Ιουνίου έως τα τέλη Ιουλίου, από περίπου 45 ευρώ σε 150–155 ευρώ ανά τόνο (Industrieanzeiger).

Στον Δούναβη, οι Ρουμάνοι υδρολόγοι προέβλεψαν ότι η παροχή του Σεπτεμβρίου στο Μπαζιάς, όπου ο ποταμός εισέρχεται στη Ρουμανία, θα περιοριστεί περίπου στα 1.400 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, επίπεδο που χαρακτήρισαν νέο ελάχιστο για τον συγκεκριμένο μήνα (Observator News, EVZ). Στις 12 Σεπτεμβρίου, οι μετρήσεις σε ολόκληρο το βουλγαρικό τμήμα βρίσκονταν πολύ χαμηλότερα από το μηδέν αναφοράς κάθε σταθμού, δηλαδή τη βάση από την οποία υπολογίζεται η στάθμη και κάτω από την οποία καταγράφονται αφύσικα χαμηλά νερά (Utro Ruse, BTA). Το χρηματιστήριο εμπορευμάτων της Σερβίας περιέγραψε ως «πρακτικά διακοπείσα» τη διαδρομή του Δούναβη προς το ρουμανικό λιμάνι της Κωνστάντζας στη Μαύρη Θάλασσα, πρόκειται όμως για εκτίμηση της αγοράς και όχι για επίσημη διαπίστωση παύσης της ναυσιπλοΐας (RTS).

Βιομηχανίες στον Ρήνο, αγρότες στον Δούναβη

Οι φορτηγίδες του Ρήνου εφοδιάζουν εργοστάσια χημικών, ενώ εκείνες του Κάτω Δούναβη μεταφέρουν τη συγκομιδή των σιτηρών. Η ίδια ξηρασία πλήττει, επομένως, δύο διαφορετικές παραγωγικές αλυσίδες και μεταφέρει το κόστος σε διαφορετικά τμήματα της οικονομίας.

Το συγκρότημα της BASF στο Λουντβιχσχάφεν παραλαμβάνει μέσω του ποταμού περίπου το 40 τοις εκατό των πρώτων υλών του και, σύμφωνα με το Reuters, η εταιρεία προειδοποίησε τους πελάτες της για περιορισμένη διαθεσιμότητα προϊόντων (Reuters via MarketScreener). Σε μια καθετοποιημένη μονάδα, η έλλειψη ακόμη και μίας συγκεκριμένης χημικής εισροής μπορεί να ανακόψει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής. Οι οδικές και οι σιδηροδρομικές μεταφορές μπορούν να καλύψουν μέρος των επειγουσών αναγκών, αλλά ούτε οι έκτακτες εξαιρέσεις που επιτρέπουν την κυκλοφορία φορτηγών τις Κυριακές μπορούν να υποκαταστήσουν έναν στόλο φορτηγίδων (Ingenieur.de).

Στον Κάτω Δούναβη, το βάρος πέφτει στους αγρότες, οι οποίοι έχουν ήδη συγκομίσει τα σιτηρά τους, διαθέτουν περιορισμένους αποθηκευτικούς χώρους και συχνά δεν έχουν επαρκή ρευστότητα για να καλύψουν τα έξοδά τους όσο καθυστερεί η πληρωμή. Κάθε επιπλέον ημέρα αναμονής μεταθέτει χρονικά τα έσοδα και αυξάνει τον κίνδυνο υποβάθμισης της ποιότητας των σιτηρών. Δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή του φορτίου που παραμένει ακινητοποιημένο στο Καλαφάτ, ούτε πλήρης αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο μεταφέρθηκαν ή δεν μεταφέρθηκαν οι ποσότητες που λείπουν από τις φορτηγίδες του Ρήνου.

Ποιος πληρώνει και ποιος χρεώνει ακριβότερα

Το κόστος δεν κατανέμεται ισότιμα. Οι φορολογούμενοι στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία χρηματοδοτούν ήδη έκτακτες εργασίες βυθοκόρησης των ποταμών (Hungarian government, HotNews). Οι αγρότες κατά μήκος του Δούναβη επωμίζονται τις δαπάνες αποθήκευσης και την καθυστέρηση των εσόδων, ενώ οι βιομηχανικοί πελάτες στον Ρήνο πληρώνουν πρόσθετες χρεώσεις ή αποδέχονται καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Αντίθετα, οι ιδιοκτήτες των δυσεύρετων πλοίων μικρού βυθίσματος, όσοι διαθέτουν ελεύθερα σιλό και οι πάροχοι περιορισμένων θέσεων στις σιδηροδρομικές μεταφορές μπορούν να απαιτήσουν υψηλότερες τιμές λόγω της στενότητας.

Η χαμηλή στάθμη έκανε ακριβότερη τη μεταφορά κάθε τόνου και στους δύο ποταμούς, επιβαρύνοντας αφενός τους αγρότες με περιορισμένη ρευστότητα και αφετέρου τις βιομηχανίες που εξαρτώνται από την ποτάμια τροφοδοσία. Η συνολική απώλεια φορτίου, ωστόσο, δεν έχει ακόμη μετρηθεί. Χωρίς αυτό το στοιχείο, δεν μπορεί να διαχωριστεί με ασφάλεια μια σοβαρή διαταραχή από τους ισχυρισμούς περί γενικευμένης κατάρρευσης του δικτύου.