Η Ρουμανία υπερασπίζεται το BBB-

Το υπουργείο Οικονομικών της Ρουμανίας συναντήθηκε στις 14 Ιουλίου με τη Fitch Ratings για να υπερασπιστεί την επενδυτική βαθμίδα της χώρας (HotNews). Η ετυμηγορία αναμένεται στις 31 Ιουλίου. Η Ρουμανία βρίσκεται σήμερα στο BBB-, με αρνητική προοπτική, δηλαδή στο τελευταίο σκαλοπάτι πριν από τη «μη επενδυτική» κατηγορία, αυτό που οι αγορές αποκαλούν junk (Știrile ProTV). Μια υποβάθμιση θα περιόριζε τον κύκλο των επενδυτών που μπορούν ή θέλουν να διακρατούν ρουμανικό χρέος, θα αύξανε το κόστος δανεισμού του Δημοσίου και θα μετέφερε την πίεση στην πίστωση σε όλη την οικονομία.

Το έλλειμμα μειώνεται, αλλά η οικονομία συρρικνώνεται

Ο υπουργός Οικονομικών Αλεξάντρου Ναζάρε παρουσίασε στη Fitch την αποκλιμάκωση του ελλείμματος, την πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις και την απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης στηρίζει μέρος αυτής της εικόνας: το έλλειμμα της Ρουμανίας, δηλαδή η απόσταση ανάμεσα στα έσοδα και στις δαπάνες του κράτους, μειώθηκε από 9,3% του ΑΕΠ το 2024 σε 7,9% το 2025, με πρόβλεψη για 6,2% το 2026, ενώ οι κρατικές δαπάνες υποχώρησαν κατά 11% σε ετήσια βάση στα τέλη του 2025 (EBRD). Οι οίκοι αξιολόγησης δεν κοιτούν μόνο το επίπεδο ενός μεγέθους, αλλά και την πορεία του· υπό αυτή την έννοια, η κατεύθυνση βοηθά το Βουκουρέστι.

Το πρόβλημα είναι ότι η οικονομία πάνω στην οποία γίνεται αυτή η διόρθωση εξασθενεί γρήγορα. Η ανάπτυξη περιορίστηκε σε μόλις 0,7% το 2025, το πρώτο τρίμηνο του 2026 ήταν υφεσιακό και η πρόβλεψη για το σύνολο του έτους έχει αναθεωρηθεί στο -0,2% (EBRD). Η Ρουμανία μειώνει δαπάνες ενώ η οικονομία μικραίνει. Η Fitch καλείται να αποφασίσει αν αυτό δείχνει δημοσιονομική πειθαρχία ή ευθραυστότητα.

Ο πληθωρισμός επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την εικόνα. Οι τιμές αυξήθηκαν κατά 10,85% τον Μάιο, διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και περιορίζοντας τα περιθώρια της κεντρικής τράπεζας (Romania Insider). Η Εθνική Τράπεζα της Ρουμανίας διατηρεί το βασικό επιτόκιο πολιτικής, δηλαδή το επιτόκιο αναφοράς που επηρεάζει το κόστος δανεισμού σε όλη την οικονομία, στο 6,5%: αρκετά ψηλά ώστε να πιέζει τους δανειολήπτες, αλλά όχι αρκετά ώστε να ρίξει γρήγορα τις τιμές (International Investment).

Οι αγορές ήδη τιμολογούν τη Ρουμανία ως πιο επικίνδυνη από τους γείτονές της. Οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων κινούνται γύρω στο 6,7%-6,8%, αισθητά πάνω από το περίπου 5,7% της Πολωνίας (Romania Insider, Subiektywnie o Finansach). Το λέου διαπραγματεύεται κοντά στα 5,23 ανά ευρώ (ECB), ενώ, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς ομολόγων, πάνω από το μισό δημόσιο χρέος είναι εκφρασμένο σε ξένα νομίσματα (Bondfish). Αυτό μετατρέπει την εμπιστοσύνη των αγορών σε διαρθρωτική ευπάθεια: αν το λέου υποχωρήσει, το κόστος εξυπηρέτησης του υφιστάμενου χρέους σε ξένο νόμισμα αυξάνεται αυτομάτως σε λέου, ενώ και ο νέος δανεισμός γίνεται ακριβότερος. Οι τόκοι θα μπορούσαν να πλησιάσουν το 9% των κρατικών εσόδων έως το 2028, σημείο στο οποίο ακόμη και ένα μέτριο απόθεμα χρέους αρχίζει να εκτοπίζει άλλες δαπάνες (Bondfish).

Ποιος σηκώνει την προσαρμογή

Οι ωφελημένοι από τη διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας είναι σαφείς: το Δημόσιο μπορεί να δανείζεται από ευρύτερη δεξαμενή επενδυτών, οι τράπεζες που κατέχουν κρατικά ομόλογα αποφεύγουν απομειώσεις και η εξυπηρέτηση του χρέους παραμένει διαχειρίσιμη.

Οι χαμένοι φαίνονται στα μακροοικονομικά στοιχεία, αλλά όχι με αντίστοιχη καθαρότητα στις πολιτικές αποφάσεις. Οι πραγματικοί μισθοί πέρασαν από αύξηση +8% το 2024 σε πτώση περίπου -5% από τα μέσα του 2025, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση έχει σχεδόν παγώσει (EBRD). Η Εθνική Τράπεζα της Ρουμανίας αναφέρει ότι οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα παραμένουν αυξημένοι και ότι η απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων είναι αβέβαιη (Romania Observer). Δεν προκύπτει όμως από τα δημοσιευμένα στοιχεία ποια συγκεκριμένα μέτρα προκαλούν αυτή τη συμπίεση: αύξηση ΦΠΑ, πάγωμα στον δημόσιο τομέα, συγκράτηση συντάξεων ή περικοπές σε περιφερειακές συμβάσεις. Η συζήτηση για την αξιολόγηση της Ρουμανίας κινείται γύρω από ποσοστά ελλείμματος. Τα στοιχεία για το ποιος πληρώνει τη διόρθωση είναι πολύ πιο φτωχά.

Η ελληνική εμπειρία είναι χρήσιμη ως υπενθύμιση. Μετά από χρόνια επώδυνης προσαρμογής, οι ελληνικές τράπεζες και το Ελληνικό Δημόσιο ανέκτησαν την επενδυτική βαθμίδα. Όμως οι νέες καταθέσεις αποδίδουν μόλις 0,35%, ενώ τα νέα δάνεια κοστίζουν 4,65% (Bank of Greece). Η αξιοπιστία στις αγορές αποκαταστάθηκε πολύ πριν αποκατασταθεί η οικονομική θέση των νοικοκυριών.

Τι κρίνει πραγματικά η Fitch

Η πορεία του ρουμανικού ελλείμματος βελτιώνεται, και αυτό έχει σημασία. Η Fitch όμως δεν εξετάζει απλώς αν το έλλειμμα μειώθηκε πέρυσι. Κρίνει αν η διόρθωση μπορεί να αντέξει σε μια οικονομία που συρρικνώνεται, σε διψήφιο πληθωρισμό και στην πολιτική πίεση που παράγουν και τα δύο. Μια κυβέρνηση που κόβει δαπάνες την ώρα που οι ψηφοφόροι αισθάνονται φτωχότεροι μήνα με τον μήνα περνά τεστ αξιοπιστίας που δεν τελειώνει στις 31 Ιουλίου. Η αριθμητική του ελλείμματος μπορεί να αρκεί για μια αξιολόγηση. Η διατήρηση της πορείας μέσα σε ύφεση, χωρίς ευρεία πολιτική στήριξη στη δημοσιονομική πειθαρχία, είναι άλλη δοκιμασία και αρχίζει την επομένη της ανακοίνωσης της Fitch.