Νέα εκρηκτικά drones στη Ρουμανία

Η ανακοίνωση του Ρουμάνου υπουργού Άμυνας Ράντου Μιρούτα ότι εντοπίστηκαν και καταστράφηκαν στη θάλασσα συντρίμμια από ακόμη πέντε drones, ορισμένα από τα οποία έφεραν ενεργό εκρηκτικό φορτίο, αλλάζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαβάζεται η έκρηξη του Ιουνίου στο λιμάνι της Κωνστάντζας. Σύμφωνα με το Pressonline, το επεισόδιο δεν μοιάζει πλέον με μεμονωμένο ατύχημα, αλλά με επαναλαμβανόμενο κίνδυνο στη νοτιοανατολική πτέρυγα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Οι ρουμανικές ομάδες πρέπει να εντοπίζουν το αντικείμενο, να κρίνουν αν μπορεί να εκραγεί, να το εξουδετερώνουν με ασφάλεια και να αποφασίζουν αν χρειάζεται εμπλοκή του Κιέβου. Και όλα αυτά πρέπει να γίνονται χωρίς ένα παρασυρόμενο όπλο να μετατραπεί σε κρίση της Συμμαχίας.

Πώς η Κωνστάντζα έδειξε το μοτίβο

Η έκρηξη του Ιουνίου έδωσε την αλληλουχία. Ένα ουκρανικό ναυτικό drone έφθασε στο λιμάνι της Κωνστάντζας και εξερράγη. Η Ουκρανία ειδοποίησε το Βουκουρέστι περίπου 10 με 15 λεπτά πριν από την έκρηξη και στη συνέχεια χαρακτήρισε το περιστατικό μεμονωμένο, αποδίδοντας την απώλεια ελέγχου τεσσάρων drones Sargan-3000, που είχαν εκτοξευθεί κοντά στη Σεβαστούπολη, στον ρωσικό ηλεκτρονικό πόλεμο (Agerpres, Romania Observer). Το Βουκουρέστι απάντησε με διμερή διαδικασία: ο Μιρούτα ζήτησε επισήμως από την Ουκρανία κάθε drone που εκτοξεύεται στη Μαύρη Θάλασσα να προγραμματίζεται ώστε να αυτοκαταστρέφεται πριν εισέλθει στα ρουμανικά χωρικά ύδατα (BTA). Στα τέλη Ιουνίου, ομάδες του υπουργείου Άμυνας εντόπισαν τμήματα drone με εκρηκτικό φορτίο κοντά στο Ρακέλου, στην κομητεία Τούλτσεα, και προχώρησαν σε ελεγχόμενη έκρηξη (Agerpres).

Το κρίσιμο σημείο είναι ποιος διαχειρίζεται στην πράξη αυτά τα αντικείμενα. Η ακτοφυλακή και οι ομάδες εξουδετέρωσης εκρηκτικών της Ρουμανίας αναλαμβάνουν τον άμεσο κίνδυνο. Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ προσφέρουν αποτροπή, διαβούλευση και διπλωματικό βάρος, αλλά δεν στέλνουν την πρώτη ομάδα πυροτεχνουργών. Αυτό το κάνει η Ρουμανία. Το Βουκουρέστι δεν ενεργοποίησε το Άρθρο 4 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού, δηλαδή τη ρήτρα που επιτρέπει σε κάθε σύμμαχο να ζητήσει διαβουλεύσεις όταν θεωρεί ότι απειλείται, και το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο δεν συνεδρίασε εκτάκτως για τα περιστατικά αυτά (NATO). Η επιλογή ήταν συνειδητή. Ο πρόεδρος Νικουσόρ Νταν απέδωσε στη Μόσχα την ευθύνη για τον ευρύτερο πόλεμο, αλλά αντιμετώπισε την ουκρανική προέλευση του drone ως τεχνικό πρόβλημα αποφυγής εμπλοκής και όχι ως επίθεση κατά της Ρουμανίας (Moldova1). Το Βουκουρέστι κρατά επίτηδες το ζήτημα κάτω από το επίπεδο της επίσημης νατοϊκής κρίσης.

Περιφερειακοί μηχανισμοί, εθνικοί λογαριασμοί

Η ισχυρότερη θεσμική απάντηση έως τώρα είναι περιφερειακή. Στις 8 Ιουλίου, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Τουρκία διεύρυναν την αποστολή της Ομάδας Αντιμετώπισης Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2024, ώστε να καλύπτει και την προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, πέρα από την παραδοσιακή εκκαθάριση ναρκών (Agerpres, BNR). Η διοίκηση της ομάδας εναλλάσσεται ανά εξάμηνο μεταξύ των τριών κρατών και η δραστηριότητά της είναι ήδη σημαντική: σύμφωνα με βουλγαρικά στοιχεία που επικαλείται το BNR, περισσότερες από 150 πλωτές νάρκες έχουν εξουδετερωθεί από το 2024 σε εμπορικές διαδρομές της Μαύρης Θάλασσας. Τα συντρίμμια drones και τα ναυτικά drones εντάσσονται πλέον στο ίδιο επιχειρησιακό πλαίσιο με τις παλαιότερες νάρκες.

Τα όρια της ομάδας δείχνουν και τη δομή του κόστους. Δεν έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως κοινός προϋπολογισμός. Η Βουλγαρία σχεδιάζει να αγοράσει επτά σκάφη ναρκοπολέμου για να καλύψει το δικό της μερίδιο, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε χώρα χρηματοδοτεί τις δικές της δυνατότητες αντί να αντλεί πόρους από κοινό ταμείο (24 Chasa). Επιπλέον, ένα ιπτάμενο drone είναι πρώτα πρόβλημα αεράμυνας και μόνο μετά γίνεται πλωτό συντρίμμι. Η τριμερής ομάδα παρεμβαίνει όταν η αλυσίδα αεράμυνας έχει ήδη αποτύχει ή έχει αφήσει το αντικείμενο να περάσει.

Η ασυμμετρία της αναχαίτισης

Η ρουμανική περίπτωση είναι η τοπική εκδοχή ενός ευρωπαϊκού προβλήματος. Η αποστολή δύο μαχητικών αεροσκαφών για την αναχαίτιση ενός φθηνού drone μπορεί να κοστίζει περισσότερο από το ίδιο το drone, σύμφωνα με ανάλυση συνδεδεμένη με το ΝΑΤΟ που μετέδωσε το Euronews. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει παρουσιάσει σχέδια για συμμαχικές επενδύσεις άνω των 40 δισ. δολαρίων σε συστήματα αντιμετώπισης drones μέσα σε πέντε χρόνια (Deutschlandfunk), ενώ η Ρουμανία έχει ενταχθεί στη νέα πρωτοβουλία Drone Edge του ΝΑΤΟ (Agerpres). Τα κονδύλια έχουν εξαγγελθεί. Το ερώτημα είναι αν θα μετατραπούν εγκαίρως σε αισθητήρες, παρεμβολείς και πολυεπίπεδες άμυνες πριν το επόμενο αντικείμενο ξεβραστεί ή εντοπιστεί στα ρουμανικά νερά.

Η Μαύρη Θάλασσα δεν έχει εξελιχθεί σε ναυτιλιακή κρίση ανάλογη με την Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία αυξάνουν τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και αλλάζουν δρομολόγια. Ελληνική και βουλγαρική έρευνα δεν βρήκε στοιχεία ότι τα ρουμανικά περιστατικά έχουν αυξήσει το ασφαλιστικό κόστος ή έχουν μεταβάλει τις εμπορικές διαδρομές. Η απειλή παραμένει θεσμική, με επίκεντρο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την προστασία υποδομών, όχι ακόμη διαταραχή της αγοράς.

Η Ρουμανία επωμίζεται το βάρος της πρώτης αντίδρασης απέναντι σε μια θαλάσσια απειλή γκρίζας ζώνης, την οποία οι συμμαχικές δομές μπορούν να συζητήσουν, να χρηματοδοτήσουν και να αποτρέψουν πολιτικά, αλλά δεν μπορούν ακόμη να σταματήσουν στο σημείο επαφής. Τα διμερή πρωτόκολλα με το Κίεβο, η τριμερής ομάδα ναρκοπολέμου και οι επενδυτικές δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ απαντούν όλες στο ίδιο κενό. Καμία δεν το κλείνει.