Η Ρουμανία ρισκάρει €4.5 billion

Η Ρουμανία έχει προθεσμία έως τις 31 Αυγούστου για να περάσει από το Κοινοβούλιο έξι μεταρρυθμιστικά νομοσχέδια, ανάμεσά τους και έναν ενιαίο νόμο για τις αμοιβές στο Δημόσιο. Αν δεν το κάνει, κινδυνεύει να χάσει πάνω από 4,5 δισ. ευρώ από τις υπόλοιπες εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, του μηχανισμού που χρηματοδοτεί την ανάκαμψη των κρατών-μελών μετά την πανδημία (Romania Insider, Rador). Μετά την ημερομηνία αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να περικόψει οριστικά τις πληρωμές (Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241).

Ο νόμος για τους μισθούς είναι ο δυσκολότερος από τους έξι. Και δείχνει με τον πιο καθαρό τρόπο την αντίφαση που διατρέχει όλο το πρόγραμμα: μια ρύθμιση που χρειάζεται για να ξεκλειδώσει μια εφάπαξ ευρωπαϊκή πληρωμή μπορεί να δημιουργήσει μόνιμη αύξηση των δημόσιων δαπανών.

Εφάπαξ χρήμα, μόνιμο κόστος

Η Ρουμανία δεσμεύθηκε να μεταρρυθμίσει το μισθολογικό καθεστώς του Δημοσίου με αντάλλαγμα πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι Βρυξέλλες εκταμιεύουν τα χρήματα μόνο εφόσον ο νόμος ανταποκρίνεται σε αυτή τη δέσμευση (σελίδα της Επιτροπής για το ρουμανικό σχέδιο, επεξήγηση του Συμβουλίου για το Ταμείο Ανάκαμψης). Ήδη το τέταρτο αίτημα πληρωμής της χώρας αντιμετώπισε μερική αναστολή, επειδή παρέμεναν ανοιχτά ορισμένα ορόσημα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Ο «ενιαίος νόμος αμοιβών» θα αντικαταστήσει το σημερινό μωσαϊκό χωριστών μισθολογικών ρυθμίσεων για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, αστυνομικούς και δημόσιους υπαλλήλους με μία ενιαία κλίμακα, δηλαδή έναν πίνακα που ορίζει τις αποδοχές ανά θέση, προϋπηρεσία και κλάδο. Δεν είναι ακόμη γνωστό αν η τελική εκδοχή θα μειώνει τις μισθολογικές αποκλίσεις, θα θέτει πλαφόν στους υψηλότερα αμειβόμενους, θα αυξάνει τους χαμηλόμισθους ή θα μεταθέτει για αργότερα ήδη υποσχεθείσες αυξήσεις. Σχέδιο της νέας κλίμακας δεν έχει δημοσιευθεί.

Ο υπολογισμός του συνασπισμού

Ο νόμος έχει διχάσει τον κυβερνητικό συνασπισμό της Ρουμανίας με τρόπο μάλλον αναμενόμενο. Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ιλίε Μπολοζάν δηλώνει ότι το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα του θα ψηφίσει την εκδοχή που είναι συμβατή με τις απαιτήσεις της Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι μόνο ο μισθολογικός νόμος θέτει σε κίνδυνο 770 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκών πληρωμών (Gândul, Agerpres). Το ποσό αυτό προέρχεται από πολιτικές δηλώσεις, όχι από δημοσιευμένο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Από την πλευρά του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, η Λία Όλγκουτσα Βασιλέσκου αντιτείνει ότι η εφαρμογή του νέου νόμου θα κοστίσει στο κράτος διπλάσια από όσα θα κερδίσει η Ρουμανία από το Ταμείο Ανάκαμψης (Agerpres). Η σύγκριση δεν είναι απολύτως ομοειδής, επειδή αντιπαραβάλλει μια επαναλαμβανόμενη ετήσια αύξηση της μισθολογικής δαπάνης με μια εφάπαξ ευρωπαϊκή μεταφορά. Η ανησυχία, όμως, δεν είναι προσχηματική: αν η Ρουμανία αυξήσει μόνιμα τους μισθούς για να εισπράξει μία δόση, το μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κόστος μπορεί να υπερβεί το βραχυπρόθεσμο όφελος.

Ο υπουργός Εργασίας Ντραγκός Πισλάρου αναφέρει ότι η Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση επαναδιαπραγμάτευσης της Ρουμανίας και υπόσχεται «ευχάριστες εκπλήξεις» στο αναθεωρημένο σχέδιο, αφού τα συνδικάτα απέρριψαν την εκδοχή του Μαΐου (Rador). Τι σημαίνουν αυτές οι «εκπλήξεις» για τις πραγματικές μισθολογικές κλίμακες, δεν το γνωρίζει κανείς έξω από το δωμάτιο όπου γράφεται το νομοσχέδιο.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο είναι οι πιο εκτεθειμένοι και οι λιγότερο ενημερωμένοι. Δεν γνωρίζουν ακόμη αν το σχέδιο που θα εγκρίνουν οι Βρυξέλλες θα συμπιέζει τους μισθούς τους, θα περιορίζει τις υψηλότερες αποδοχές ή θα αναβάλλει αυξήσεις που είχαν ήδη υπολογίσει. Αν ο νόμος περάσει με περιοριστική μορφή, χάνουν οι υψηλότερα αμειβόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι. Αν μπλοκαριστεί και παγώσουν οι πληρωμές, το κενό θα το καλύψουν οι Ρουμάνοι φορολογούμενοι.

Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση θα πρέπει να χρηματοδοτήσει από τον εθνικό προϋπολογισμό έργα που είχαν σχεδιαστεί με ευρωπαϊκή στήριξη, ενώ η Ρουμανία βρίσκεται ήδη σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, δηλαδή υπό τη δημοσιονομική επιτήρηση της ΕΕ για κυβερνήσεις που δανείζονται πέρα από τα επιτρεπτά όρια. Αυτό αφήνει περιορισμένο περιθώριο για νέο δανεισμό (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η Ρουμανία δεν είναι η μόνη χώρα που πιέζεται από το ίδιο ημερολόγιο. Η Βουλγαρία είχε περίπου 100 εκατ. ευρώ σε αναστολή λόγω τριών ανολοκλήρωτων μεταρρυθμίσεων, παρότι είχε εκπληρώσει 23 από τα 26 ορόσημα (24 Chasa). Η Πολωνία ενέκρινε την τελική αναθεώρηση του δικού της σχεδίου ανάκαμψης, ώστε να κατευθύνει πόρους σε έργα που μπορεί πράγματι να ολοκληρώσει πριν από την ίδια προθεσμία (υπουργείο Ταμείων της Πολωνίας). Κάθε χώρα που άφησε τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις για το τέλος βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με την ίδια συμπιεσμένη πολιτική αριθμητική.

Η ρουμανική περίπτωση ξεχωρίζει επειδή το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, ο μεγαλύτερος εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού, συνδέει τη συνεργασία του με αλλαγή ηγεσίας που δεν αφορά ούτε τους μισθούς ούτε τον προϋπολογισμό. Το Κοινοβούλιο δεν έχει μπροστά του ένα τεχνικό πρόβλημα. Έχει να απαντήσει αν ένας κυβερνητικός συνασπισμός μπορεί να ξεχωρίσει τη σύγκρουση για τις αμοιβές από τη σύγκρουση για την εξουσία πριν τελειώσουν τα χρήματα.