Τα F-16 της Ρουμανίας δεν άνοιξαν πυρ

Η πτώση ενός μικρού drone στη Ρουμανία επαναφέρει το ερώτημα αν τα μαχητικά είχαν ασφαλή ευκαιρία να το καταρρίψουν — ένα ζήτημα που αφορά όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ στα ανατολικά σύνορα. Στις 24 Σεπτεμβρίου, το drone έμεινε περίπου τέσσερα λεπτά στον ρουμανικό εναέριο χώρο προτού συντριβεί κοντά στη Solca, στον νομό Suceava (ενημέρωση του υπουργείου Άμυνας). Τα ραντάρ της Ρουμανίας το είχαν εντοπίσει πάνω από την Ουκρανία και F-16 απογειώθηκαν από την Borcea για να το ακολουθήσουν (AGERPRES), χωρίς να ανοίξουν πυρ. Ο προσωρινός υπουργός Άμυνας, Ράντου Μιρούτσα, υποστηρίζει ότι το drone έφερε εκρηκτικά· το αν οι πιλότοι είχαν ασφαλή δυνατότητα βολής έχει σημασία για κάθε χώρα του ΝΑΤΟ που συνορεύει με την Ουκρανία (Adevărul).

Δύο συναγερμοί, μία είσοδος στον εναέριο χώρο

Η νύχτα είχε δύο ξεχωριστούς συναγερμούς, αλλά μόνο ο δεύτερος αφορούσε drone που εισήλθε στη Ρουμανία. Ο πρώτος ενεργοποιήθηκε στις 04:41, όταν οι αρχές έστειλαν προειδοποίηση έκτακτης ανάγκης στα κινητά για drones βόρεια της Chilia Veche, στον νομό Tulcea. Το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε αργότερα ότι σε εκείνο το περιστατικό δεν υπήρξε είσοδος στον ρουμανικό εναέριο χώρο (AGERPRES). Στον συναγερμό ανταποκρίθηκαν ισπανικά F-18 που συμμετείχαν σε περιπολία του ΝΑΤΟ, γι’ αυτό και δεν πήραν μέρος στη μεταγενέστερη καταδίωξη (RTVE).

Το δεύτερο drone πλησίασε τη βόρεια Botoșani από την Ουκρανία. Τα ραντάρ παρακολούθησαν την πορεία του καθώς περνούσε τα σύνορα, ενώ στις 06:26 οι κάτοικοι των Botoșani και Suceava έλαβαν προειδοποίηση (AGERPRES). Το drone έπεσε κοντά στη Solca, χωρίς να προκαλέσει τραυματισμούς, ζημιές ή πυρκαγιά (ενημέρωση του υπουργείου Άμυνας).

Ο Μιρούτσα δήλωσε στον τηλεοπτικό σταθμό Antena 3 ότι επρόκειτο για ρωσικό μοντέλο και ότι το εκρηκτικό φορτίο αποσπάστηκε λίγο πριν από την πτώση και εξερράγη στον αέρα, περίπου 30 μέτρα από το σημείο όπου συνετρίβη το drone (Adevărul). Δεν έχουν δημοσιευθεί εργαστηριακά ευρήματα, επομένως η αναφορά στα εκρηκτικά παραμένει η προσωρινή εκδοχή του υπουργού.

Γιατί δεν άνοιξαν πυρ οι πιλότοι

Ο Μιρούτσα περιέγραψε δύο προϋποθέσεις για την κατάρριψη: η βολή να μην εκθέτει σε κίνδυνο ανθρώπους στο έδαφος και ο πύραυλος να μην εξέλθει από τον ρουμανικό εναέριο χώρο (Adevărul). Οι προϋποθέσεις αυτές εξηγούν γιατί η αυτοσυγκράτηση μπορεί να ήταν αναγκαία: ένα drone με εκρηκτικά που πέφτει σε χωριό αποτελεί κίνδυνο, όπως και ένας πύραυλος που αστοχεί. Αν η διέλευση κοντά στα σύνορα διήρκεσε μόνο λίγα λεπτά, οι πιλότοι είχαν περιορισμένο χρόνο για να βρουν θέση βολής που να πληροί και τα δύο κριτήρια.

Η απόφαση ανήκει στο Βουκουρέστι. Η αεροπορική επιτήρηση του ΝΑΤΟ, δηλαδή το σύστημα μαχητικών σε ετοιμότητα για την προστασία του εναέριου χώρου των μελών της Συμμαχίας, προσφέρει κοινή εικόνα από τα ραντάρ και συντονίζει την απόκριση. Το αν θα ανοίξουν πυρ πάνω από τη ρουμανική επικράτεια το αποφασίζει η ίδια η Ρουμανία (ΝΑΤΟ). Η χώρα έχει ασκήσει αυτή την εξουσία και στο παρελθόν: τον Ιούλιο, αεροσκάφη της κατέρριψαν drone πάνω από ακατοίκητη περιοχή κοντά στην Padina (Romania Insider). Το περιστατικό δείχνει ότι η Ρουμανία μπορεί να καταρρίψει drone, όχι όμως ότι μια βολή κοντά στη Solca θα ήταν ασφαλής.

Το χρονολόγιο που δεν έχει δημοσιεύσει το υπουργείο

Η προειδοποίηση των ραντάρ, η ώρα απογείωσης και η ύπαρξη ασφαλούς ευκαιρίας για βολή είναι διαφορετικά στοιχεία. Το υπουργείο έχει επιβεβαιώσει μόνο το πρώτο, χωρίς να αναφέρει πότε απογειώθηκαν τα F-16 ή πού βρίσκονταν όταν το drone πέρασε τα σύνορα (ενημέρωση του υπουργείου Άμυνας). Δεν έχει διευκρινίσει ούτε ποιος μπορούσε να δώσει εντολή στους πιλότους να πυροβολήσουν.

Η Πολωνία έχει επιχειρήσει να περιορίσει μέρος αυτής της καθυστέρησης. Στις 17 Σεπτεμβρίου, ο υφυπουργός Άμυνας Τσέζαρι Τόμτσικ δήλωσε ότι είχε δοθεί εκ των προτέρων υπό όρους εντολή κατάρριψης, ώστε οι πιλότοι να μην χρειάζεται να ζητήσουν άδεια όταν ένα drone έφθανε στα σύνορα (RMF24). Η εκ των προτέρων εντολή περιορίζει τον χρόνο που χάνεται στην αναζήτηση άδειας, δεν εξασφαλίζει όμως ασφαλή γραμμή βολής πάνω από κατοικημένη περιοχή, αν το drone δεν προσφέρει τέτοια δυνατότητα.

Με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, κανείς εκτός του υπουργείου δεν μπορεί να γνωρίζει αν οι πιλότοι είχαν ασφαλή ευκαιρία και επέλεξαν να μην πυροβολήσουν ή αν δεν είχαν ποτέ τέτοια δυνατότητα. Οι όροι ασφαλείας που περιέγραψε ο υπουργός εξηγούν γιατί μπορεί να κράτησαν πυρ, αλλά μόνο το χρονολόγιο του υπουργείου μπορεί να το επιβεβαιώσει. Το υπουργείο οφείλει να δώσει τρία στοιχεία: πότε πέρασε το drone τα σύνορα, πότε συνετρίβη και πού βρίσκονταν τα F-16 κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων λεπτών (ενημέρωση του υπουργείου Άμυνας).