Η Ρωσία επιταχύνει αγωγή €217 billion κατά Euroclear

Στις 27 Μαΐου, δικαστήριο της Μόσχας κήρυξε άμεσα εκτελεστή την αξίωση ύψους 18,2 τρισ. ρουβλίων, περίπου 217 δισ. ευρώ, που εγείρει η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας κατά της Euroclear, του βελγικού οίκου εκκαθάρισης μέσω του οποίου διακανονίζεται μεγάλο μέρος των διασυνοριακών συναλλαγών τίτλων στην Ευρώπη (The Moscow Times). Η απόφαση παρακάμπτει τη συνήθη διαδικασία εφέσεων, επιτρέποντας στη Ρωσία να απαιτήσει άμεση πληρωμή.

Η Euroclear απορρίπτει πλήρως τη δικαιοδοσία της Μόσχας, υποστηρίζοντας ότι οι ρωσικές αξιώσεις «δεν αναγνωρίζονται βάσει του δικαίου της ΕΕ» (Meduza). Εκτός Ρωσίας, η απόφαση έχει ελάχιστη πρακτική ισχύ: η Μόσχα δεν διαθέτει διμερή συνθήκη εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων με το Βέλγιο και δεν έχει μηχανισμό κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων της Euroclear, τα οποία βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός της ΕΕ (πίνακας της Σύμβασης της Χάγης). Παράγει όμως κάτι άλλο: περισσότερη νομική αβεβαιότητα σε μια υπόθεση που είναι ήδη περίπλοκη. Και αυτή η αβεβαιότητα εξυπηρετεί τη Μόσχα.

Το ήσυχο όφελος του Βελγίου

Η Euroclear κρατά 200 δισ. ευρώ σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, ποσό που αντιστοιχεί στο 93 τοις εκατό όλων των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων στην ΕΕ (Belga News Agency). Τα κεφάλαια αυτά παράγουν μεγάλα έσοδα από τόκους: 6,9 δισ. ευρώ το 2024, με μείωση στα 5 δισ. ευρώ το 2025, καθώς η ΕΚΤ, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που καθορίζει τα βασικά επιτόκια της ευρωζώνης, προχώρησε σε μειώσεις (Euroclear 2025 Results, VRT NWS).

Η ΕΕ απορροφά το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εσόδων μέσω μιας υποχρεωτικής εισφοράς 99,7 τοις εκατό επί των έκτακτων κερδών της Euroclear από τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια. Περίπου 6,6 δισ. ευρώ έχουν ήδη μεταφερθεί στην Ουκρανία (compensation.com.ua).

Το Βέλγιο, όμως, κρατά τον εταιρικό φόρο που επιβάλλεται στα έκτακτα έσοδα της Euroclear, περίπου 1,7 δισ. ευρώ μόνο για το 2024, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες της ΕΕ που επικαλείται το RBC Ukraine. Τα έσοδα αυτά καταλήγουν στον βελγικό προϋπολογισμό, όχι στην Ουκρανία.

Με αυτή τη δομή, τόσο το Βέλγιο όσο και η Euroclear έχουν συμφέρον να παραμείνει η σημερινή κατάσταση: τα περιουσιακά στοιχεία να μένουν παγωμένα, οι τόκοι να συνεχίζουν να ρέουν και οι φόροι να εισπράττονται. Η πλήρης δήμευση του αρχικού κεφαλαίου, την οποία προωθούν η Ολλανδία, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής, θα έκλεινε οριστικά αυτή την πηγή εσόδων. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ ζητεί «απεριόριστες χρηματοοικονομικές εγγυήσεις» από την ΕΕ προτού εξετάσει τη δήμευση, όρος που δύσκολα μπορεί να ικανοποιηθεί (EU Today).

Οι αγωγές ως μηχανή ομίχλης

Η Μόσχα κινείται ταυτόχρονα σε πολλά δικαστικά μέτωπα, με στόχο να πυκνώσει τη νομική αβεβαιότητα. Πέρα από τη ρωσική απόφαση, η οποία δεν μπορεί ουσιαστικά να εκτελεστεί στην Ευρώπη, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει καταθέσει δύο προσφυγές στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο.

Η πρώτη στρέφεται κατά του κανονισμού του Δεκεμβρίου 2025, με τον οποίο τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία πάγωσαν επ’ αόριστον. Η δεύτερη αμφισβητεί τον κανονισμό του Φεβρουαρίου 2026, που διοχετεύει τα έσοδα από τόκους στην Ουκρανία (Courthouse News, Kyiv Independent). Αποφάσεις δεν αναμένονται πριν από τα τέλη του 2027.

Οι υποθέσεις αυτές δεν θεωρείται πιθανό να ευδοκιμήσουν. Η χρησιμότητά τους βρίσκεται στην καθυστέρηση. Κάθε εκκρεμής προσφυγή δίνει στα πιο επιφυλακτικά κράτη-μέλη ακόμη ένα επιχείρημα για να αποφύγουν το αποφασιστικό βήμα της δήμευσης του αρχικού κεφαλαίου.

Η πραγματική φθορά είναι μαθηματική

Το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ, δηλαδή το επιτόκιο που λαμβάνουν οι εμπορικές τράπεζες για τις καταθέσεις μίας ημέρας στην κεντρική τράπεζα και το οποίο επηρεάζει τις περισσότερες βραχυπρόθεσμες αποδόσεις στην ευρωζώνη, βρίσκεται πλέον στο 2,00 τοις εκατό, από 4,00 τοις εκατό στο υψηλότερο σημείο του κύκλου (ΕΚΤ). Κάθε μείωση κατά 25 μονάδες βάσης αφαιρεί περίπου 485 εκατ. ευρώ ετήσιων τόκων από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Το πρόγραμμα δανείων ύψους 50 δισ. δολαρίων της Ομάδας των Επτά, γνωστό ως «Επιτάχυνση Έκτακτων Εσόδων», στηρίζεται στην ιδέα ότι τα δάνεια προς την Ουκρανία θα αποπληρωθούν από τους τόκους των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων (ενημέρωση του Λευκού Οίκου). Με τα σημερινά επιτόκια, τα ετήσια έσοδα έχουν ήδη μειωθεί στο μισό σε σχέση με το 2024.

Αν τα επιτόκια υποχωρήσουν περαιτέρω σε μια οικονομική επιβράδυνση, η ΕΕ θα βρεθεί μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή: είτε θα εκδώσει περισσότερο κοινό χρέος για να καλύψει το κενό, κάτι που η Ολλανδία απορρίπτει, είτε θα προχωρήσει τελικά στη δήμευση του αρχικού κεφαλαίου, κάτι που μπλοκάρει το Βέλγιο. Η ρωσική νομική ομίχλη δεν χρειάζεται να κερδίσει στα δικαστήρια. Αρκεί η Ευρώπη να συνεχίσει να διαφωνεί με τον εαυτό της, ενώ οι τόκοι στερεύουν.