Άδεια για ρωσικό ντίζελ, χωρίς παράδοση

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε ρωσικό ντίζελ στις ΗΠΑ, ενώ η Ουάσιγκτον και η Μόσχα άνοιξαν η καθεμία το δικό της μέρος της διαδρομής. Κανένα φορτίο δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ωστόσο οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης για το ντίζελ στις ΗΠΑ υποχώρησαν σχεδόν κατά 5 τοις εκατό μετά την ανακοίνωσή του (Reuters). Η απαγόρευση της ΕΕ για το ρωσικό ντίζελ παραμένει σε ισχύ, ενώ η αμερικανική νομοθεσία μπορεί ακόμη να εμποδίσει την εισαγωγή του.

Η υπόθεση του πρώτου «φορτίου» δείχνει πόσο έχει προηγηθεί η δημοσιότητα της πραγματικής μεταφοράς καυσίμου. Το δεξαμενόπλοιο που παρουσιάστηκε στο διαδίκτυο ως το πρώτο φορτίο ρωσικού ντίζελ προς τις ΗΠΑ μετέφερε λίπασμα, σύμφωνα με διόρθωση που αποδόθηκε στον ιδιοκτήτη του (Actualno). Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι το ταξίδι του είχε αρχίσει πριν ανακοινωθεί η συμφωνία.

Υποσχέσεις, άδεια και εξαγωγική ποσόστωση

Στις 9 Οκτωβρίου ο Τραμπ υποσχέθηκε περισσότερους από 300.000 τόνους άμεσα και 500.000 τόνους τον Νοέμβριο (ανάρτηση του Τραμπ). Πρόκειται για εξαγγελίες, όχι για υπογεγραμμένες συμβάσεις. Το To Brief είχε παρουσιάσει νωρίτερα την ανακοίνωση και την πρώτη αντίδραση στην Ευρώπη (To Brief).

Την ίδια ημέρα, η αμερικανική Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών εξέδωσε άδεια που επιτρέπει την πώληση, παράδοση και εισαγωγή ντίζελ ρωσικής προέλευσης έως τις 7 Απριλίου 2027 (άδεια της αμερικανικής υπηρεσίας). Η άδεια δεν κατονομάζει πωλητή, αγοραστή ή πλοίο και δεν ορίζει ποσότητα.

Χρειαζόταν, όμως, και απόφαση από τη Μόσχα. Η Ρωσία είχε απαγορεύσει στους παραγωγούς να εξάγουν ντίζελ, μετά τις ζημιές σε διυλιστήρια και την ισχυρή εγχώρια ζήτηση. Στις 10 Οκτωβρίου η κυβέρνηση επέτρεψε σε πρώτη φάση την εξαγωγή έως 500.000 τόνων, την ώρα που οι εταιρείες μόλις άρχιζαν να διευθετούν τις συμβάσεις (ρωσική κυβέρνηση).

Ακόμη κι αν έχουν δοθεί και οι δύο άδειες, το καύσιμο δεν πρόκειται να φτάσει άμεσα. Αναλυτές που επικαλείται ο Guardian εκτιμούν ότι η ναύλωση πλοίων και το ταξίδι τους ως τις ΗΠΑ θα χρειαστούν εβδομάδες (Guardian).

Μια άδεια που μπορεί να συγκρουστεί με τον νόμο

Η άδεια του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών προσκρούει σε νόμο του 2022, ο οποίος απαγορεύει την εισαγωγή ρωσικών πετρελαιοειδών στις ΗΠΑ (Δημόσιος Νόμος 117-109). Ο πρόεδρος μπορεί να άρει την απαγόρευση μόνο αν πληρούνται οι προϋποθέσεις που όρισε το Κογκρέσο.

Μία από τις προϋποθέσεις είναι να αποσυρθεί η Ρωσία από την Ουκρανία με όρους που θα αποδέχεται η Ουκρανία. Επιπλέον, πριν αρθεί η απαγόρευση, ο πρόεδρος οφείλει να διαβουλευθεί με το Κογκρέσο.

Επτά γερουσιαστές και από τα δύο κόμματα, με επικεφαλής την Τζιν Σαχίν, υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση παρέκαμψε τη διαδικασία και προσφέρει στον Βλαντίμιρ Πούτιν οικονομική ανάσα (ανακοίνωση γερουσιαστών). Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ απάντησε ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει βάσει των αρμοδιοτήτων που ήδη διαθέτει (Reuters).

Η σύγκρουση παραμένει ανοιχτή. Αν ένας εισαγωγέας επιχειρούσε να περάσει φορτίο από αμερικανικό λιμάνι, το ζήτημα θα έφτανε πρώτα στις τελωνειακές αρχές, ενώ μια νομική προσφυγή πιθανότατα θα κατέληγε ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστή. Δεν έχει αποφανθεί ακόμη ούτε η μία πλευρά ούτε η άλλη, καθώς κανένα επιβεβαιωμένο φορτίο δεν έχει δοκιμάσει στην πράξη την άδεια.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν έχουν αλλάξει

Η νομοθεσία της ΕΕ παραμένει αμετάβλητη. Ο Κανονισμός 833/2014, το βασικό νομοθέτημα της Ένωσης για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, εξακολουθεί να απαγορεύει την αγορά ή την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στην ΕΕ (EUR-Lex). Μια αμερικανική άδεια δεν μπορεί να τον τροποποιήσει.

Οι κανόνες της ΕΕ δεσμεύουν και τις ευρωπαϊκές εταιρείες παροχής υπηρεσιών. Ασφαλιστικές, μεσίτες και τράπεζες στην ΕΕ μπορούν να συμβάλουν στη μεταφορά ρωσικού ντίζελ σε χώρα εκτός ΕΕ μόνο εφόσον το καύσιμο πωλείται σε τιμή έως 100 δολάρια το βαρέλι (οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Φορτίο με ασφάλιση από εταιρεία της ΕΕ και προορισμό τις ΗΠΑ συμμορφώνεται με το πλαφόν κάτω από αυτό το όριο, ενώ πάνω από αυτό το παραβιάζει.

Τα ταξίδια που αναλαμβάνουν αποκλειστικά εταιρείες εκτός ΕΕ δεν εμπίπτουν καθόλου στους ευρωπαϊκούς κανόνες. Επομένως, η δυνατότητα της Ευρώπης να επηρεάσει αυτό το εμπόριο εξαρτάται από το αν συμμετέχουν ευρωπαϊκές εταιρείες και από την τιμή στην οποία πωλείται το καύσιμο.

Τα πιθανά έσοδα για τη Μόσχα παραμένουν υποθετικά. Ένα σενάριο των Financial Times, που υποθέτει εξαγωγές 3 εκατ. τόνων τον μήνα επί έξι μήνες, υπολογίζει τα πρόσθετα έσοδα για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό της Ρωσίας σε μόλις 100 εκατ. δολάρια περίπου (Financial Times). Το ποσό θα ήταν ακόμη μικρότερο αν η Ρωσία απλώς ανακατεύθυνε φορτία που θα πουλούσε αλλού.

Σήμερα η εικόνα που μπορεί να σχηματίσει η Ευρώπη είναι περιορισμένη: η απαγόρευσή της ισχύει, το πλαφόν εξακολουθεί να δεσμεύει τις ευρωπαϊκές εταιρείες και το μόνο μετρήσιμο αποτέλεσμα μέχρι στιγμής είναι η κίνηση των αγορών λόγω προσδοκιών. Τυχόν πραγματική μεταβολή στις τιμές των καυσίμων ή στα ρωσικά έσοδα εξαρτάται από ένα φορτίο που δεν έχει επιβεβαιωθεί και από τη νομική βάση που επικαλείται ο Μπέσεντ, την οποία πρέπει να υπερασπιστεί στους γερουσιαστές πριν το φορτίο φτάσει σε αμερικανικό λιμάνι.