Ρωσικό drone χτύπησε πολυκατοικία στη Ρουμανία

Ρωσικό drone Geran-2 έπληξε τα ξημερώματα της 29ης Μαΐου δεκαώροφη πολυκατοικία στο Γαλάτσι της Ρουμανίας, τραυματίζοντας μια γυναίκα και τον έφηβο γιο της. Το ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε ότι το όπλο ήταν ρωσικό (Euronews, Defense News). Πρόκειται για το πρώτο επιβεβαιωμένο πλήγμα που συνδέεται με τον πόλεμο της Ρωσίας και προκαλεί απώλειες αμάχων σε έδαφος κράτους-μέλους της Συμμαχίας. Η Ρουμανία απέλασε τον Ρώσο πρόξενο στην Κωνστάντσα και έκλεισε το προξενείο. Η Συμμαχία δήλωσε «απόλυτη αλληλεγγύη». Δεν ενεργοποίησε όμως τη ρήτρα συλλογικής άμυνας.

Τέσσερα λεπτά, κανένα πυρ

Η Ρουμανία γνώριζε ότι το drone πλησίαζε. Νέο ραντάρ κοντά στο Γαλάτσι το παρακολουθούσε ήδη από τον ουκρανικό εναέριο χώρο. Δύο F-16 από την 86η Αεροπορική Βάση στο Φετέστι βρίσκονταν στον αέρα, με άδεια χρήσης όπλων. Το drone πέρασε στον ρουμανικό εναέριο χώρο στις 01:52 και χτύπησε το κτίριο στις 01:56 (Agerpres). Τέσσερα λεπτά δεν επαρκούν για αναγνώριση, ταξινόμηση, απόφαση και κατάρριψη, ιδίως όταν τα συντρίμμια μπορεί να πέσουν σε πόλη 250.000 κατοίκων.

Το πρόβλημα δεν ήταν οι αισθητήρες, αλλά η αλυσίδα εμπλοκής. Οι ρουμανικές συστοιχίες Patriot είναι σχεδιασμένες για βαλλιστικούς πυραύλους και αεροσκάφη, όχι για kamikaze drone που κινείται στο ύψος των στεγών. Το αμερικανικής κατασκευής σύστημα αναχαίτισης Merops λειτουργούσε στην περιοχή, αλλά δεν μπορούσε να βάλει πάνω από κατοικημένες ζώνες. Τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Gepard χρειάζονταν συναίνεση ιδιοκτητών για να αναπτυχθούν σε ιδιωτική γη, η οποία δεν είχε εξασφαλιστεί (United24 Media, Defense News). Ο υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας της Ρουμανίας δήλωσε ότι η χώρα δεν διαθέτει τοπική αντιαεροπορική άμυνα εδάφους, «επειδή, από την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία, εκείνοι που είχαν την απόφαση δεν την έλαβαν» (Agerpres).

Ήταν η 28η καταγεγραμμένη είσοδος drone στον ρουμανικό εναέριο χώρο από το 2022. Οι δεκαπέντε σημειώθηκαν μόνο το 2026 (Le Monde).

Αλληλεγγύη στα λόγια, διχασμός στην πράξη

Η Γαλλία κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή στο Παρίσι. Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Magyar Péter, καταδίκασε ονομαστικά τη Ρωσία και χαρακτήρισε την ενότητα του ΝΑΤΟ «πιο σημαντική σήμερα από ποτέ». Για τη Βουδαπέστη, αυτό συνιστά αναστροφή σε σχέση με τη δεκαετή γραμμή του Viktor Orbán, ο οποίος προστάτευε πολιτικά τη Μόσχα (Telex). Ο Orbán, πλέον στην αντιπολίτευση, εξέφρασε συμπάθεια για τους τραυματίες χωρίς να αναφέρει τη Ρωσία (Daily News Hungary).

Η Σλοβακία εμφανίστηκε ανοιχτά διχασμένη. Ο πρόεδρος Pellegrini ζήτησε ενίσχυση των ανατολικών συνόρων. Ο πρωθυπουργός Fico προειδοποίησε κατά της «ρητορικής ισχύος» και κάλεσε την ΕΕ να ξαναρχίσει διάλογο με τη Μόσχα (JOJ24). Η Βουλγαρία ακολούθησε παρόμοιο μοτίβο: η πρόεδρος Yotova δήλωσε πλήρη αλληλεγγύη στη Ρουμανία, ενώ ο πρωθυπουργός Radev πίεσε για διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία (24 Chasa, BNR). Και στις δύο χώρες, ο αρχηγός του κράτους μιλά πιο σκληρά για τη Ρωσία από τον επικεφαλής της κυβέρνησης. Όσοι διαμορφώνουν το κλίμα κινούνται ταχύτερα από εκείνους που παράγουν πολιτική.

Το κενό της Συνθήκης

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, δεσμεύθηκε ότι η Συμμαχία θα «υπερασπιστεί κάθε ίντσα συμμαχικού εδάφους». Δεν ανέφερε ούτε το Άρθρο 4, δηλαδή τον μηχανισμό διαβουλεύσεων της Συνθήκης, ούτε το Άρθρο 5, τη ρήτρα συλλογικής άμυνας που αντιμετωπίζει επίθεση κατά ενός συμμάχου ως επίθεση κατά όλων (Euronews). Το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας χαρακτήρισε το περιστατικό «συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία», όχι επίθεση κατά της Ρουμανίας. Η υπουργός Εξωτερικών Oana Toiu είπε ότι το πλήγμα «δικαιολογεί» διαβουλεύσεις βάσει του Άρθρου 4, αλλά επιβεβαίωσε ότι το Βουκουρέστι δεν τις ενεργοποιεί (Eurointegration).

Η νομική βάση αυτής της αυτοσυγκράτησης δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρή. Η Βορειοατλαντική Συνθήκη δεν απαιτεί απόδειξη εσκεμμένης στόχευσης για να εφαρμοστεί το Άρθρο 5. Μιλά για «ένοπλη επίθεση». Η απαίτηση πρόθεσης είναι πολιτική ερμηνεία, προϊόν δεκαετιών πρακτικής της Συμμαχίας ώστε να αποφεύγεται η διολίσθηση σε ευρύτερο πόλεμο. Αυτή η ερμηνεία άντεξε στο Πρζεβοντούφ το 2022, όταν πύραυλος έπεσε στην Πολωνία και αποδείχθηκε ουκρανικός. Στο Γαλάτσι, το όπλο έχει επιβεβαιωθεί ως ρωσικό. Η ασάφεια που επέτρεπε στο ΝΑΤΟ να συγκρατείται είναι πλέον πολύ πιο λεπτή (CYIS).

Οι πρόεδροι της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας είχαν προτείνει λύση οκτώ ημέρες πριν από το Γαλάτσι: τη μετατροπή της αποστολής εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ στην ανατολική πτέρυγα σε πλήρη στάση αντιαεροπορικής άμυνας, με μόνιμη εξουσιοδότηση εμπλοκής απειλών (president.ee). Η ίδια η γλώσσα της άσκησης του ΝΑΤΟ στις 21 Μαΐου αναγνώριζε «τη συνεχιζόμενη μετάβαση από την εναέρια αστυνόμευση στην αντιαεροπορική άμυνα» (Defence Industry Europe). Η σύνοδος της Άγκυρας τον Ιούλιο γίνεται πλέον το σημείο απόφασης.

Μέχρι τότε, η ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας θα ζει με το κενό ανάμεσα σε όσα υπόσχεται το ΝΑΤΟ και σε όσα μπορεί επιχειρησιακά να παραδώσει. Ένα αργό drone, που πετά στο ύψος των στεγών, το αποκάλυψε για 28η φορά.