Βύθιση πλοίου κοντά στη Ρουμανία: άγνωστα τα αίτια

Φορτηγό πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες και βυθίστηκε τη Δευτέρα στα ανοιχτά των ρουμανικών ακτών στη Μαύρη Θάλασσα. Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 11 διασώθηκαν (Ρουμανικό υπουργείο Εσωτερικών). Ο πρόεδρος της Ουκρανίας υποστηρίζει ότι το βύθισαν ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η Ρουμανία ανέλαβε την επιχείρηση διάσωσης, αλλά δεν έχει ανακοινώσει τι προκάλεσε την πυρκαγιά· όσο αυτό παραμένει άγνωστο, περιορίζονται και όσα μπορούν να κάνουν στη συνέχεια οι ευρωπαϊκές χώρες.

Το υπουργείο Εσωτερικών της Ρουμανίας τοποθέτησε το Royad Mammadov περίπου 30 ναυτικά μίλια νότια του Αγίου Γεωργίου, του χωριού όπου ο Δούναβης εκβάλλει στη θάλασσα (Ρουμανικό υπουργείο Εσωτερικών). Το ναυάγιο βρίσκεται πέρα από τα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας, στην ευρύτερη θαλάσσια ζώνη όπου η χώρα έχει ειδικά οικονομικά δικαιώματα, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Το πλοίο ανήκε σε Τούρκο πλοιοκτήτη, αλλά έφερε τη σημαία του Αγίου Χριστόφορου και Νέβις (Al-Monitor/Reuters).

Δύο εκδοχές για την ίδια πυρκαγιά

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έδωσε συγκεκριμένη εκδοχή για το περιστατικό. Είπε ότι δύο ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν ένα τουρκικής ιδιοκτησίας πολιτικό πλοίο που μετέφερε καλαμπόκι, σκοτώνοντας τον καπετάνιο του, ενώ στο πλοίο επέβαιναν πολίτες του Αζερμπαϊτζάν και της Ινδίας (Digi24, AFP). Υποστήριξε ότι η Ρωσία προτιμά να βυθίζει πολιτικά πλοία παρά να επιτρέπει την ομαλή ναυσιπλοΐα και ζήτησε να ασκηθεί πίεση για την προστασία της επισιτιστικής ασφάλειας.

Το Κίεβο έχει σαφή λόγο να επιμείνει σε αυτή την εκδοχή. Αν ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη βυθίζουν πλοία με σιτηρά δίπλα σε χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, γίνεται δυσκολότερο για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να απορρίψουν το αίτημα της Ουκρανίας για βοήθεια στην προστασία των θαλάσσιων εξαγωγών της. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι εκείνη την ημέρα έπληξε δύο φορτηγά πλοία, χωρίς όμως να κατονομάσει το συγκεκριμένο (Reuters). Η ανακοίνωση δεν δείχνει ποιος έπληξε το Royad Mammadov.

Το Βουκουρέστι έχει πει πολύ λιγότερα. Το ρουμανικό υπουργείο Εσωτερικών κάνει λόγο για πυρκαγιά, βύθιση και επιχείρηση διάσωσης. Η Ρουμανική Ναυτιλιακή Αρχή χαρακτηρίζει το συμβάν σοβαρό ναυτικό περιστατικό εκτός των χωρικών υδάτων (AGERPRES). Κανένας Ρουμάνος αξιωματούχος δεν έχει αναφερθεί σε μη επανδρωμένο αεροσκάφος, τόπο εκτόξευσης ή στη Ρωσία.

Η Ουκρανία λέει ότι η Ρωσία έπληξε πλοίο κοντά στη Ρουμανία, αλλά η δημόσια ενημέρωση από τη Ρουμανία δεν έχει προσδιορίσει τι προκάλεσε την πυρκαγιά. Η ουκρανική κατηγορία είναι συγκεκριμένη και σοβαρή, αλλά δεν αποτελεί ακόμη επιβεβαιωμένο πόρισμα.

Γιατί η θέση του ναυαγίου δεν αρκεί για να εμπλέξει το ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η κυριαρχία μιας χώρας καλύπτει τα χωρικά ύδατά της, τα οποία εκτείνονται έως 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές (Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, Μέρος II). Το πλοίο βυθίστηκε πολύ πέρα από αυτό το όριο. Η ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ προβλέπει συλλογική άμυνα, δηλαδή ότι επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, μόνο σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης (Συνθήκη του Βόρειου Ατλαντικού).

Η θέση του ναυαγίου δεν καθιστά από μόνη της το περιστατικό ένοπλη επίθεση κατά της Ρουμανίας. Το πλοίο δεν ήταν ρουμανικό, βυθίστηκε έξω από τα χωρικά ύδατα της χώρας και η αιτία παραμένει αδιευκρίνιστη. Μέχρι στιγμής η Ρουμανία έχει αναλάβει την επιχείρηση διάσωσης και δεν έχει ζητήσει δημοσίως τη συνδρομή των συμμάχων της.

Ποιος πληρώνει το τίμημα της αβεβαιότητας

Οι πιο άμεσες ευρωπαϊκές συνέπειες αφορούν τη ναυτιλία. Τα στοιχεία ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι το πλοίο απέπλευσε φορτωμένο από το ουκρανικό λιμάνι Ιζμαΐλ, στις εκβολές του Δούναβη, στις 18 Σεπτεμβρίου, με προορισμό τη Ραβέννα της Ιταλίας. Κανένα φορτωτικό έγγραφο, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιώσει το φορτίο (AFP). Την ίδια ημέρα, οι ασφαλιστές ναυτιλιακών κινδύνων του Λονδίνου επέκτειναν τη ζώνη υψηλού κινδύνου στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε να καλύπτει όλη την περιοχή έξω από τα χωρικά ύδατα των παράκτιων κρατών. Για ορισμένα ταξίδια διάρκειας μιας εβδομάδας, το κόστος αυξήθηκε κατά εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια (Reuters).

Το Royad Mammadov βυθίστηκε μέσα σε αυτή τη ζώνη. Οι πλοιοκτήτες και οι ναυλωτές που μεταφέρουν ουκρανικά σιτηρά προς λιμάνια της ΕΕ πλήρωναν ήδη ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου πριν αρχίσει αυτό το ταξίδι. Κανένας ασφαλιστής δεν έχει συνδέσει νέα αύξηση ασφαλίστρων με τη βύθιση και καμία θαλάσσια διαδρομή δεν έχει κλείσει.

Η πίεση είναι ορατή και στις γειτονικές πρωτεύουσες. Η πρόεδρος της Βουλγαρίας, Ιλιάνα Γιότοβα, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι μεγάλοι ασφαλιστές δυσκολεύονται να καλύψουν φορτία στην περιοχή (Προεδρία της Βουλγαρίας). Κάλεσε τα κράτη της Μαύρης Θάλασσας να συμφωνήσουν σε κοινά μέτρα για την ασφαλή ναυσιπλοΐα.

Η Ρουμανία έχει επιβεβαιώσει ότι πλοίο βυθίστηκε με ανθρώπινες απώλειες κοντά στις ακτές της. Η δημόσια ενημέρωσή της δεν έχει τεκμηριώσει ρωσικό πλήγμα. Για τα πλοία που διασχίζουν την ανοιχτή Μαύρη Θάλασσα, η εικόνα παραμένει γνώριμη: οι ασφαλιστές αποτιμούν ήδη τον κίνδυνο ως πολεμικό, ενώ η κυβέρνηση της χώρας που βρίσκεται κοντά στο ναυάγιο δεν έχει πει ακόμη δημοσίως τι προκάλεσε την πυρκαγιά.