Περικοπές ζητούν έξι χώρες, επιδοτήσεις υπερασπίζεται η Φινλανδία

Η Γερμανία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία ζητούν να αφαιρεθούν «αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον προϋπολογισμό της ΕΕ την περίοδο 2028–2034. Σε επιστολή της 28ης Σεπτεμβρίου, ζήτησαν η περικοπή να ενσωματωθεί στο προσχέδιο που καταρτίζει τώρα η Ιρλανδία (Euronews, Irish Times). Η επιστολή δεν προσδιορίζει ποια προγράμματα θα χάσουν κονδύλια, ενώ ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας υπερασπίζεται ήδη το μερίδιο της χώρας του για τη γεωργία.

Οι έξι ηγέτες έστειλαν την επιστολή στον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχαλ Μάρτιν. Η Ιρλανδία προεδρεύει αυτή την περίοδο στις διαπραγματεύσεις των κυβερνήσεων για τον προϋπολογισμό, σε μια θέση που περνά εκ περιτροπής στα κράτη-μέλη. Δεν έχει δημοσιευτεί επίσημο αντίγραφο, επομένως το περιεχόμενό της είναι γνωστό από μέσα ενημέρωσης που την είδαν.

Το αίτημα είναι ευρύ. Σύμφωνα με το Euronews, οι έξι ζητούν να αναζητηθούν εξοικονομήσεις σε όλους τους τομείς δαπανών, ώστε να μεταφερθούν πόροι στην άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και τον έλεγχο της μετανάστευσης. Όπως μεταδίδεται, η επιστολή δεν αναφέρει ούτε συγκεκριμένο ποσό ούτε πρόγραμμα που θα περικοπεί. Το ίδιο ισχύει και για την κοινή δήλωση που εξέδωσαν οι έξι στις 27 Αυγούστου (Γερμανική κυβέρνηση).

Χαμηλότερη αφετηρία και δικαίωμα βέτο για όλους

Η Ιρλανδία θα ορίσει το αρχικό ποσό. Επόμενο βήμα είναι ένα αναθεωρημένο «διαπραγματευτικό πλαίσιο», δηλαδή το προσχέδιο εργασίας που καθορίζει το ύψος του προϋπολογισμού και την κατανομή των κονδυλίων. Οι ηγέτες θα το συζητήσουν στη σύνοδο κορυφής στις 15 και 16 Οκτωβρίου (Irish Times). Το Δουβλίνο είχε ήδη ζητήσει από τους υπουργούς, στις 22 Σεπτεμβρίου, να προσδιορίσουν ποια προγράμματα θεωρούν κρίσιμα (ιρλανδική προεδρία).

Το ποσό που θέλουν να μειώσουν οι έξι είναι τα 1,7631 τρισ. ευρώ που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για επτά χρόνια. Υπολογίζεται σε τιμές 2025, δηλαδή χωρίς να συνυπολογίζεται ο μελλοντικός πληθωρισμός, και περιλαμβάνει την αποπληρωμή του δανεισμού της ΕΕ για την ανάκαμψη μετά την πανδημία (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο).

Κάθε κυβέρνηση μπορεί να απορρίψει τον τελικό προϋπολογισμό. Απαιτείται ομοφωνία, άρα οποιαδήποτε από τις 27 χώρες μπορεί να τον μπλοκάρει (EUR-Lex). Αυτό το δικαίωμα δίνει στους έξι διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Το ίδιο βέτο έχουν και οι κυβερνήσεις που εξαρτώνται από τα κονδύλια για τη γεωργία και τις περιφέρειες, εάν θελήσουν να εμποδίσουν μια βαθιά περικοπή. Χρειάζεται επίσης η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο ζητά μεγαλύτερο προϋπολογισμό από εκείνον που προτείνει η Επιτροπή.

Τα κονδύλια για τη γεωργία και τις περιφέρειες είναι εκεί όπου μια περικοπή θα μπορούσε να γίνει πιο αισθητή, αν και η επιστολή δεν το αναφέρει. Το ενιαίο ταμείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συνοχή, τη γεωργία και την αλιεία, με τη συνοχή να χρηματοδοτεί τις φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ, αντιστοιχεί σχεδόν στο ήμισυ της πρότασης (Συμβούλιο της ΕΕ). Το υπουργείο Ανάπτυξης της Πολωνίας εκτιμά ότι η χώρα θα λάβει πάνω από 123 δισ. ευρώ (πολωνική κυβέρνηση), κάτι που εξηγεί εν μέρει γιατί η Βαρσοβία χαράσσει τις δικές της «κόκκινες γραμμές» (To Brief).

Η Φινλανδία υπερασπίζεται το μερίδιό της στη γεωργία

Ορισμένα δημοσιεύματα χαρακτήρισαν την επιστολή «τελεσίγραφο», αποδίδοντας τον χαρακτηρισμό σε ανώνυμο διπλωμάτη και όχι στο ίδιο το κείμενο. Ο Φινλανδός πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο απέρριψε αυτόν τον χαρακτηρισμό. Δήλωσε ότι η Φινλανδία δεν ζητά περικοπές στις αγροτικές επιδοτήσεις και χαρακτήρισε κεντρικό στόχο την προστασία του μεριδίου της χώρας στη γεωργία (Yle).

Η θέση του Όρπο δύσκολα συμβιβάζεται με μια επιστολή που ζητά συνεισφορά από κάθε τομέα. Αν προστατευτούν οι γεωργικές δαπάνες, ένα από τα μεγαλύτερα κονδύλια, οι εξοικονομήσεις θα πρέπει να προέλθουν από προγράμματα που οι έξι δεν έχουν κατονομάσει. Ένας από τους υπογράφοντες δεν μπορεί μόνος του να εξαιρέσει τη γεωργία. Έχει, πάντως, καταστήσει δημόσια σαφές ποια γραμμή θα υπερασπιστεί η χώρα του.

Η καθυστέρηση δεν προσφέρει πολλά στους έξι. Αν δεν συμφωνηθεί νέος προϋπολογισμός έως την 1η Ιανουαρίου 2028, τα ανώτατα όρια δαπανών του τελευταίου έτους του σημερινού προϋπολογισμού θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι να εγκριθεί ο επόμενος (EUR-Lex). Τα κονδύλια θα συνεχίσουν να ρέουν, αλλά τα νέα προγράμματα για την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα, τα οποία οι ίδιοι οι έξι υποστηρίζουν, θα καθυστερήσουν.

Οι έξι μπορούν να πιέσουν ώστε η Ιρλανδία να χαμηλώσει το ποσό στο προσχέδιό της. Για να περάσει ένας μικρότερος προϋπολογισμός από τις 27 κυβερνήσεις, που διαθέτουν δικαίωμα βέτο, και από ένα Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που ζητά περισσότερα, θα πρέπει να πουν στους εταίρους τους ποια προγράμματα θα χάσουν κονδύλια και πόσα.