Η Σόφια ψάχνει στήριξη για τα MiG-29

Μόλις έξι από τα δεκαπέντε βουλγαρικά μαχητικά MiG-29 ήταν πρόσφατα σε πτητική κατάσταση (BNR News). Αυτός ο αριθμός εξηγεί γιατί ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ αξιοποίησε τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα για να συναντήσει εκπροσώπους της WZL-2, της κρατικής πολωνικής μονάδας επισκευής στρατιωτικών αεροσκαφών στο Μπίντγκοστς (Fakti, Defence24). Η επιδίωξη της Σόφιας είναι απλή: να κρατήσει τα αεροσκάφη στον αέρα έως ότου παραλάβει τα F-16 Block 70 που έχει παραγγείλει. Η πλήρης μετάβαση, όμως, μπορεί να καθυστερήσει έως το 2030.

Η πολωνική γραμμή υποστήριξης

Η WZL-2 έχει συντηρήσει τα τελευταία χρόνια κινητήρες των βουλγαρικών MiG-29, έχοντας αναπτύξει δική της αλυσίδα ανταλλακτικών μετά την πολιτική απαξίωση των ρωσικών διαύλων συντήρησης (24 Chasa). Ένας διαγωνισμός για γενική επισκευή κινητήρων, αξίας άνω των 26 εκατ. ευρώ, δείχνει πόσο δαπανηρή και σύνθετη έχει γίνει η προσπάθεια να αποσπαστούν λίγες ακόμη ώρες πτήσης από γηρασμένες πλατφόρμες (BNR News).

Η Βαρσοβία έχει και αυτή συμφέρον από τη διευθέτηση, καθώς η ανάγκη συμμάχων του ΝΑΤΟ για τεχνογνωσία πάνω σε σοβιετικής προέλευσης οπλικά συστήματα διατηρεί τον ρόλο της Πολωνίας χρήσιμο και πρακτικό. Η ευρύτερη φιλοδοξία να εξελιχθεί η WZL-2 σε περιφερειακό κέντρο συντήρησης παλαιών μαχητικών προκύπτει κυρίως από δηλώσεις αξιωματούχων, όχι ακόμη από υπογεγραμμένες συμβάσεις (Fakti).

Οι αγορές μαχητικών δεν κλείνουν αμέσως τα κενά

Η Ρουμανία δείχνει γιατί. Το Βουκουρέστι παρέλαβε το τελευταίο F-16 από παρτίδα πορτογαλικής προέλευσης το 2020 (Lockheed Martin). Το 2024, οι ΗΠΑ ενημέρωσαν το Κογκρέσο για πιθανή πώληση 32 F-35A στη Ρουμανία (DSCA). Μια πολεμική αεροπορία, όμως, γίνεται επιχειρησιακά αξιόπιστη μόνο όταν οι πιλότοι έχουν πιστοποιηθεί, τα ανταλλακτικά φτάνουν κανονικά, τα όπλα έχουν ενσωματωθεί και το αεροσκάφος συνδέεται με το δίκτυο διοίκησης του ΝΑΤΟ. Η αγορά του μαχητικού είναι η αρχή μιας διαδικασίας που μετριέται σε χρόνια.

Η Σλοβακία προσφέρει ακόμη πιο καθαρή προειδοποίηση. Αφού παρέδωσε τα MiG-29 στην Ουκρανία, η Μπρατισλάβα στηρίχθηκε στην εναέρια αστυνόμευση από συμμάχους, δηλαδή στις περιοδικές περιπολίες αεροσκαφών του ΝΑΤΟ πάνω από τον εναέριο χώρο κράτους-μέλους που δεν μπορεί να καλύψει μόνο του την αποστολή, όσο περίμενε τα νέα μαχητικά. Τον Ιούλιο του 2026, ο Σλοβάκος πρόεδρος Πέτερ Πελεγκρίνι παρουσίαζε την ετοιμότητα δύο F-16 για αποστολή εναέριας αστυνόμευσης στη Βαλτική ως μελλοντική δέσμευση, όχι ως σημερινή δυνατότητα (Aktuality). Το ΝΑΤΟ κάλυψε το κενό. Η κάλυψη, όμως, έχει εσωτερικό πολιτικό κόστος και αυξάνει την εξάρτηση από όποιον σύμμαχο διαθέτει διαθέσιμα αεροσκάφη.

Πρόβλημα ανταλλακτικών στη Σόφια, πρόβλημα εναλλαγών στη Ρώμη

Όταν ένα μέλος του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να επιτηρήσει μόνο του τον εναέριο χώρο του, η Συμμαχία συμπληρώνει το κενό. Η Ιταλία έχει αναπτύξει Eurofighter και, το 2024, F-35A στη Ρουμανία στο πλαίσιο της ενισχυμένης εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ (NATO Air Command, Aeronautica Militare). Κάθε τέτοια εναλλαγή καταναλώνει ώρες πτήσης, χρόνο πιλότων και δυνατότητες συντήρησης. Ένα πρόβλημα ανταλλακτικών στη Σόφια γίνεται πρόβλημα προγραμματισμού στη Ρώμη, ακόμη και αν κανένας Ιταλός πολιτικός δεν το περιγράφει με αυτούς τους όρους.

Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει την εναέρια αστυνόμευση ως μόνιμη αποστολή σε καιρό ειρήνης (NATO). Η Βουλγαρία βρίσκεται στο θέατρο της Μαύρης Θάλασσας μαζί με τη Ρουμανία, την Τουρκία και την Ουκρανία, σε μια περιοχή όπου η ρωσική πίεση έχει κάνει την αεροπορική επιτήρηση πιο επιτακτική (DefenseRomania).

Η αλυσίδα αρμοδιοτήτων είναι αποκαλυπτική. Η βουλγαρική κυβέρνηση αποφασίζει αν θα υπογράψει σύμβαση με την WZL-2. Το πολωνικό κράτος ελέγχει τη μονάδα. Το ΝΑΤΟ δεν έχει ρόλο στη συμφωνία συντήρησης, αλλά απορροφά την αποτυχία της μέσα από περισσότερες αποστολές χωρών όπως η Ιταλία. Η Ευρώπη σχεδιάζει την αμυντική ολοκλήρωση σε βάθος χρόνου· τα κενά ετοιμότητας τα καλύπτει όποιος διαθέτει σήμερα τα ανταλλακτικά. Τα βουλγαρικά δημοσιεύματα δεν έχουν δείξει υπογεγραμμένη μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ της Σόφιας και του Μπίντγκοστς (24 Chasa). Μέχρι να είναι επιχειρησιακά έτοιμα τα βουλγαρικά F-16, το ποιος θα καλύπτει τα λεπτά σημεία της Μαύρης Θάλασσας είναι ερώτημα για τους σχεδιαστές δυνάμεων του ΝΑΤΟ, όχι για τα ανακοινωθέντα των συνόδων.