Η Ισπανία ασφαλίζει έργα στην Ουκρανία

Η Ισπανία αύξησε στα 570 εκατ. ευρώ τη στήριξη προς επιχειρήσεις που θέλουν να συμμετάσχουν στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο κατά την επίσκεψή του στο Κίεβο, συνοδευόμενος από περίπου 50 εταιρείες (El País, Euronews). Το ποσό μοιάζει, εκ πρώτης όψεως, με βοήθεια προς την Ουκρανία. Στην πράξη, το μεγαλύτερο μέρος του αφορά κάλυψη κινδύνου, ώστε οι ισπανικές επιχειρήσεις να μπορούν να διεκδικήσουν συμβάσεις ανοικοδόμησης σε μια χώρα που παραμένει σε πόλεμο.

Το Μεγαλύτερο Κονδύλι Είναι Ασφάλιση

Ο βασικός μηχανισμός είναι η ενίσχυση της CESCE, του ισπανικού οργανισμού εξαγωγικών πιστώσεων, ο οποίος ασφαλίζει επιχειρήσεις έναντι ζημιών από πολεμικές καταστροφές, πολιτικές αναταράξεις ή αθέτηση πληρωμών στο εξωτερικό. Η διαθέσιμη κάλυψη της CESCE αυξήθηκε από 30 εκατ. σε 250 εκατ. ευρώ (El País). Σε αυτό προστίθενται έως 100 εκατ. ευρώ μέσω της COFIDES, ενός κρατικού αναπτυξιακού χρηματοδοτικού φορέα, καθώς και πιστωτική γραμμή 20 εκατ. ευρώ μέσω του ICO και της Raiffeisen Bank στην Ουκρανία. Ξεχωριστή συμφωνία FIEM, που υπεγράφη κατά την επίσκεψη, συνδυάζει επιστρεπτέα δάνεια με ορισμένα στοιχεία επιχορήγησης (Euronews, La Moncloa).

Η εγγύηση δεν είναι επιχορήγηση. Η επιχορήγηση είναι χρήμα που λαμβάνει η Ουκρανία και δεν επιστρέφει. Η εγγύηση είναι υπόσχεση του ισπανικού Δημοσίου ότι θα καλύψει ζημίες, αν ένα ασφαλισμένο έργο πληγεί από συγκεκριμένο κίνδυνο. Αν δεν συμβεί τίποτε, οι φορολογούμενοι μπορεί να μη δαπανήσουν ούτε ένα ευρώ. Αν όμως ενεργοποιηθεί η κάλυψη, ένα μέρος της ζημίας περνά στο δημόσιο ταμείο. Το οικονομικό αποτέλεσμα είναι ότι οι ισπανικές τράπεζες και επιχειρήσεις γίνονται πρόθυμες να αναλάβουν ουκρανικό πολεμικό ρίσκο που υπό κανονικές εμπορικές συνθήκες θα απέφευγαν. Αυτό μπορεί να ξεκλειδώσει πραγματικά έργα, αλλά ο τίτλος των 570 εκατ. ευρώ υπερβάλλει ως προς το πόσο χρήμα κινείται άμεσα.

Το CSIS έχει επισημάνει ότι το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται ευρύτερα στις ανακοινώσεις για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Οι δεσμεύσεις συχνά ενσωματώνουν επιχορηγήσεις, δάνεια, εγγυήσεις και επενδυτικά σχέδια, τα οποία εξαρτώνται από διαγωνισμούς, διάθεση τραπεζών, ωριμότητα έργων και συνθήκες στο μέτωπο προτού μετατραπούν σε πραγματική δαπάνη (CSIS).

Εγγυήσεις Έναντι Επιχορηγήσεων: Τι Δείχνουν Η Γερμανία Και Η Δανία

Η Ισπανία δεν είναι η μόνη κυβέρνηση που χρησιμοποιεί τη δανειοληπτική ικανότητα και τη δυνατότητα ανάληψης κινδύνου του κράτους για να τοποθετήσει εθνικές επιχειρήσεις στην ουκρανική αγορά. Η Γερμανία κινείται με παρόμοια λογική μέσω των Hermesdeckungen, των εγγυήσεων εξαγωγικών πιστώσεων που καλύπτουν πολιτικούς και εμπορικούς κινδύνους. Η Ost-Ausschuss, η ένωση γερμανικών επιχειρηματικών συμφερόντων για την Ανατολική Ευρώπη, ανέφερε ότι έχουν ήδη αναληφθεί πάνω από 50 επενδυτικές εγγυήσεις για έργα στην Ουκρανία μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή (Ost-Ausschuss). Το ευρύτερο γερμανικό πακέτο ανοικοδόμησης φθάνει έως τα 233 εκατ. ευρώ σε ενέργεια, στέγαση και βιομηχανική συνεργασία (AFP).

Η Δανία ακολουθεί διαφορετικό δρόμο. Το νεότερο μοντέλο της διοχετεύει επιχορηγήσεις μέσω της Nefco, ενός σκανδιναβικού οργανισμού πράσινης χρηματοδότησης, απευθείας σε δημοτικά έργα στη Μικολάιβ: ύδρευση, αποχέτευση, νοσοκομεία, σχολεία. Η Δανία δεσμεύθηκε για 26,6 εκατ. ευρώ, συν 3 εκατ. ευρώ από το Impact Fund Denmark, με τους ουκρανικούς δήμους να συνεισφέρουν από τους τοπικούς προϋπολογισμούς (Ritzau/Nefco). Οι επιχορηγήσεις κοστίζουν άμεσα στους Δανούς φορολογουμένους, αλλά το χρήμα πηγαίνει κατευθείαν σε ουκρανικές δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς να μεσολαβεί ισπανική ή γερμανική εταιρεία.

Η σύγκριση κάνει το ερώτημα καθαρότερο: η Ισπανία και η Γερμανία χρησιμοποιούν δημόσιες εγγυήσεις για να βοηθήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις να διεκδικήσουν έργα. Η Δανία χρηματοδοτεί καθαρό νερό στην Ουκρανία. Και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να είναι χρήσιμες. Δεν είναι όμως το ίδιο πράγμα.

Ποιος Κερδίζει, Ποιος Αναλαμβάνει Τον Κίνδυνο

Οι πιο άμεσοι ωφελημένοι είναι οι ισπανικές επιχειρήσεις στους κλάδους της άμυνας, των υποδομών, των μεταφορών, των σιδηροδρόμων και της ενέργειας, δηλαδή στους τομείς που εκπροσωπήθηκαν στην αποστολή του Κουέρπο στο Κίεβο (NV, El País). Αποκτούν δημόσια κάλυψη κινδύνου που ανταγωνιστές από χώρες με ασθενέστερους οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων δύσκολα μπορούν να αντιγράψουν. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης έχει δείξει ότι οι εγγυήσεις επιμερισμού κινδύνου μπορούν να διατηρήσουν τη ροή δανείων ακόμη και σε πολεμικές συνθήκες, επιτρέποντας σε ουκρανικές τράπεζες να χρηματοδοτήσουν δραστηριότητα δισεκατομμυρίων ευρώ που διαφορετικά θα πάγωνε (EBRD). Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το ισπανικό πακέτο θα υλοποιηθεί αποτελεσματικά. Δείχνει όμως ότι ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει.

Τον ακραίο κίνδυνο τον αναλαμβάνουν οι Ισπανοί φορολογούμενοι: έναν λογαριασμό που μένει εκτός άμεσου προϋπολογισμού έως ότου ενεργοποιηθεί κάποια εγγύηση. Όσο περισσότερα έργα προχωρούν ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να υπάρξει γεγονός που θα προκαλέσει αποζημίωση. Η εμπειρία της Πολωνίας δείχνει και ένα δεύτερο κόστος. Παρά την ισχυρή δημόσια στήριξη υπέρ της προτεραιότητας σε πολωνικές επιχειρήσεις, μία συμφωνία κάλυψε μόλις τρεις εταιρείες, αν και περισσότερες από 3.000 είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον (Biznes Enter). Η ανοικοδόμηση που στηρίζεται σε εγγυήσεις τείνει να ευνοεί μεγάλες, τραπεζικά αξιόπιστες επιχειρήσεις με εμπειρία σε κρατικά υποστηριζόμενη χρηματοδότηση.

Η Ουκρανία χρειάζεται εξωτερικά κεφάλαια και τεχνογνωσία, και οι εγγυήσεις μπορούν να κινητοποιήσουν δραστηριότητα την οποία οι αγορές θα απέφευγαν. Όμως η «στήριξη προς την Ουκρανία» και η «στήριξη προς ισπανικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία» είναι διαφορετικά οικονομικά μεγέθη με την ίδια πολιτική ετικέτα. Η Ισπανία δεν έχει δημοσιεύσει πλήρη αποτίμηση για τις αναμενόμενες ενεργοποιήσεις εγγυήσεων, το χαρτοφυλάκιο των έργων ή τον τρόπο με τον οποίο οι ουκρανικές επιχειρήσεις θα συμμετέχουν ως εταίροι και όχι απλώς ως υπεργολάβοι. Μέχρι να το κάνει, το ποσό των 570 εκατ. ευρώ μετρά κυρίως φιλοδοξία, όχι δέσμευση.