Ισπανία: διαδήλωση ενοικιαστών μετά την ψηφοφορία

Στις 2 Οκτωβρίου, το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων, η κάτω βουλή της Ισπανίας, απέρριψε δύο κυβερνητικά νομοθετικά διατάγματα για τη στέγαση, καταργώντας περιορισμένες νέες προστασίες για τους ενοικιαστές (Κογκρέσο, Irish News). Την επομένη, ενοικιαστές διαδήλωσαν σε περισσότερες από 50 πόλεις, ζητώντας πολύ ευρύτερες αλλαγές (EFE). Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται ανάμεσα στην πίεση των ενοικιαστών και στην ανάγκη να εξασφαλίσει τις ψήφους του Junts, του καταλανικού κόμματος υπέρ της ανεξαρτησίας, το οποίο καταψήφισε ακόμη και τα μέτρα που απορρίφθηκαν.

Στη Μαδρίτη, η αντιπροσωπεία της κεντρικής κυβέρνησης υπολόγισε τους διαδηλωτές σε 70.000, ενώ το συνδικάτο ενοικιαστών που οργάνωσε την κινητοποίηση έκανε λόγο για 500.000 (Europa Press, El País). Και οι δύο πλευρές έχουν λόγο να προβάλλουν τον αριθμό που τις ευνοεί.

Η οργή είχε ξεκινήσει πριν από την ψηφοφορία. Η Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ, ενοικιάστρια 87 ετών στη Μαδρίτη, υπέστη έξωση στις 23 Σεπτεμβρίου. Οι διαμαρτυρίες έξω από το σπίτι της εξελίχθηκαν σε κατασκήνωση στην Πουέρτα δελ Σολ, την κεντρική πλατεία της πόλης (Irish Times). Μέχρι το Σάββατο, η δημοτική εταιρεία κατοικίας της Μαδρίτης είχε συμφωνήσει μαζί της να επιστρέψει στο σπίτι της με όρους παρόμοιους με εκείνους της προηγούμενης μίσθωσης, αν και τα δημοσιεύματα δεν επιβεβαίωναν ότι είχε εγκατασταθεί ξανά (Público).

Τι έχασαν οι ενοικιαστές

Οι διοργανωτές ζητούν μείωση των ενοικίων στο μισό, μισθώσεις αορίστου χρόνου, τέλος στις εξώσεις και απαλλοτρίωση κατοικιών που βρίσκονται στην κατοχή όσων αποκαλούν «κεφάλαια-γύπες» (Demócrata).

Τα διατάγματα που απορρίφθηκαν προέβλεπαν πολύ λιγότερα. Το βασικό επέτρεπε σε ενοικιαστές των οποίων οι μισθώσεις έληγαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028 να ζητήσουν παράταση έως δύο ετών, προστάτευε ορισμένα ευάλωτα νοικοκυριά από την έξωση και περιόριζε τις αυξήσεις των ενοικίων έως το 2027 (Civio).

Και τα δύο ήταν έκτακτα νομοθετικά διατάγματα: τίθενται αμέσως σε ισχύ, αλλά παύουν να ισχύουν αν δεν επικυρωθούν από το Κογκρέσο μέσα σε 30 ημέρες (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ισπανίας). Είχαν τεθεί σε ισχύ μόλις την 1η και τη 2α Οκτωβρίου αντίστοιχα, οπότε όσοι ζήτησαν παράταση εκείνες τις ημέρες βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με ανοιχτό νομικό ζήτημα (Civio).

Γιατί κρίθηκαν επτά ψήφοι

Το βασικό διάταγμα απορρίφθηκε με 172 ψήφους υπέρ και 178 κατά, ενώ το διάταγμα για την παράταση των μισθώσεων με 166 υπέρ και 184 κατά (Κογκρέσο). Το Junts έκρινε την πρώτη ψηφοφορία με τους επτά βουλευτές του. Αν είχαν απόσχει, το διάταγμα θα είχε εγκριθεί (Infobae).

Το Junts υποστηρίζει ότι οι υποχρεωτικές παρατάσεις μεταφέρουν το κόστος στους μικρούς ιδιοκτήτες. Επικαλείται στοιχεία της Τράπεζας της Ισπανίας, της κεντρικής τράπεζας της χώρας, σύμφωνα με τα οποία το 2021 ιδιώτες κατείχαν το 91,9 τοις εκατό των κατοικιών που νοικιάζονταν σε τιμές αγοράς (elDiario.es). Το κόμμα προειδοποιεί ότι οι ιδιοκτήτες θα αποσύρουν διαμερίσματα από την αγορά και ζητά οι παρατάσεις να δίνονται οικειοθελώς. Το στοιχείο δείχνει ότι οι ιδιώτες, και όχι οι εταιρείες, κατέχουν τα περισσότερα ενοικιαζόμενα ακίνητα· δεν διευκρινίζει, όμως, αν πρόκειται για μικρούς ιδιοκτήτες ούτε τεκμηριώνει ότι θα αποσύρουν τα διαμερίσματά τους.

Όπως γράψαμε μετά την ψηφοφορία (To Brief), κάθε κείμενο που θα αποδεχόταν το Junts θα απείχε ακόμη περισσότερο από όσα ζητούν οι διαδηλωτές.

Απεργία χωρίς ημερομηνία

Στη Μαδρίτη, η πορεία έγινε πίσω από πανό που έγραφε «Προς γενική απεργία» (EFE). Η εκπρόσωπος του Συνδικάτου Ενοικιαστών, Βαλέρια Ράκου, εκτιμά ότι θα γίνει «σύντομα», αλλά δεν υπάρχει ημερομηνία και η πραγματοποίησή της εξαρτάται από τη στήριξη και άλλων οργανώσεων (Europa Press).

Πάνω απ’ όλα, η απεργία εξαρτάται από τις δύο μεγάλες ισπανικές συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες, τη Συνομοσπονδία Εργατικών Επιτροπών και τη Γενική Ένωση Εργαζομένων, οι οποίες δεν έχουν προκηρύξει κινητοποίηση. Στήριξαν τις διαδηλώσεις και θα συζητήσουν κοινή στρατηγική με τις οργανώσεις ενοικιαστών (laSexta). Γενική απεργία σημαίνει αποχή εργαζομένων από την εργασία, και οι δύο συνομοσπονδίες διαθέτουν την οργανωτική εμβέλεια για να την προκηρύξουν.

Οι εργοδότες θα αντιδρούσαν. Ο Αντόνιο Γκαραμένδι, επικεφαλής της Συνομοσπονδίας Επιχειρηματικών Οργανώσεων της Ισπανίας, λέει ότι μια απεργία με αποκλειστικό αίτημα τη στέγαση δεν θα συνιστούσε εργατική διαφορά και ότι οι εργοδότες θα προσέφευγαν στα δικαστήρια (La Vanguardia). Ο ισπανικός νόμος του 1977 περί απεργιών δίνει νομικό έρεισμα στον ισχυρισμό του, καθώς απαγορεύει κινητοποιήσεις που δεν συνδέονται με τα επαγγελματικά συμφέροντα των εργαζομένων (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ισπανίας).

Ιρλανδικές εφημερίδες παρακολούθησαν στενά τις διαδηλώσεις, συχνά με επίκεντρο την ιστορία της Αμπασκάλ (Irish Times, Irish News). Το ενδιαφέρον πιθανότατα αντανακλά την πίεση στην αγορά ενοικίων, ένα πρόβλημα γνώριμο και πέρα από την Ισπανία. Ωστόσο, κανένα όργανο της ΕΕ δεν μπορεί να λύσει αυτή τη διαμάχη: η Ένωση ενεργεί μόνο εντός των αρμοδιοτήτων που της αναθέτουν οι Συνθήκες (EUR-Lex), ενώ τα συγκεκριμένα διατάγματα ήταν ισπανικοί νόμοι, που θεσπίστηκαν και καταργήθηκαν στη Μαδρίτη.

Η απόφαση επιστρέφει έτσι στο Κογκρέσο, όπου η ψηφοφορία της Παρασκευής οδηγεί σε σαφές συμπέρασμα: ο Σάντσεθ δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή τις ψήφους ούτε για τις προστασίες που οι οργανώσεις ενοικιαστών θεωρούν ήδη ανεπαρκείς.