Starship: Σε τροχιά με κινητήρα εκτός

Το Starship της SpaceX τέθηκε για πρώτη φορά σε τροχιά γύρω από τη Γη στις 28 Σεπτεμβρίου και απελευθέρωσε 26 δορυφόρους Starlink, παρότι ένας από τους κινητήρες του έσβησε πρόωρα κατά την άνοδο (CNN, SpacePolicyOnline). Οι ελεγκτές αποφάσισαν να συνεχίσουν την αποστολή, αλλά την τερμάτισαν αρκετές ώρες νωρίτερα από το προβλεπόμενο. Η τροχιά είναι προϋπόθεση για όλες τις μελλοντικές αποστολές του σκάφους, από την εκτόξευση δορυφόρων έως τον ανεφοδιασμό ενός σκάφους προσεδάφισης που θα κατευθυνθεί στη Σελήνη.

Γιατί έχει σημασία η τροχιά

Το να φτάσει ένα σκάφος στο διάστημα και το να παραμείνει εκεί είναι δύο διαφορετικά επιτεύγματα. Αν πετάξει κανείς μια μπάλα αρκετά ψηλά, θα περάσει πάνω από τον φράχτη, αλλά τελικά θα πέσει πίσω. Για να μείνει ένα διαστημόπλοιο σε τροχιά, πρέπει να κινείται οριζόντια τόσο γρήγορα ώστε, καθώς πέφτει, η επιφάνεια της Γης να καμπυλώνεται μακριά από κάτω του με αντίστοιχο ρυθμό. Συνεχίζει να πέφτει, μόνο που πέφτει γύρω από τον πλανήτη αντί να καταλήξει πάνω του.

Το ανώτερο τμήμα του Starship δεν είχε καταφέρει κάτι τέτοιο στις προηγούμενες δοκιμαστικές πτήσεις, οι οποίες ακολουθούσαν τροχιές που το έφερναν πίσω στη Γη. Το σχέδιο αυτής της πτήσης προέβλεπε ακόμη μία πυροδότηση κινητήρα στο διάστημα, ώστε να ολοκληρωθεί η πορεία προς την τροχιά (SpacePolicyOnline). Ήταν η τελική ώθηση που χρειαζόταν για να μετατραπεί μια πολύ ψηλή βολή σε έναν πλήρη γύρο γύρω από τον πλανήτη.

Η απόφαση να συνεχιστεί η πτήση

Αυτή η τελική ώθηση έπρεπε να προέλθει από τους κινητήρες του ίδιου του σκάφους, γι’ αυτό και η διακοπή λειτουργίας κατά την άνοδο είχε σημασία. Το Starship διαθέτει τρεις κινητήρες Raptor, ειδικά διαμορφωμένους για να λειτουργούν στο σχεδόν κενό του διαστήματος, και ένας από αυτούς έσβησε πρόωρα κατά την άνοδο (Aerospace America). Το To Brief είχε μεταδώσει τη διακοπή λειτουργίας την ημέρα της εκτόξευσης (To Brief).

Αρχικά, ο παρουσιαστής της ζωντανής μετάδοσης είπε ότι η ομάδα δεν είχε αποφασίσει αν θα επιχειρούσε να θέσει το σκάφος σε τροχιά. Οι ελεγκτές αξιολόγησαν τους κινητήρες που απέμεναν και έδωσαν το πράσινο φως για την τροχιακή πυροδότηση περίπου 25 λεπτά μετά την εκτόξευση (Reuters). Η απόφαση θυμίζει πιλότο που χάνει έναν κινητήρα, ελέγχει τους υπόλοιπους και κρίνει ότι το αεροσκάφος μπορεί να φτάσει στον προορισμό του.

Το σκάφος απελευθέρωσε και τους 26 δορυφόρους, πυροδότησε κινητήρα για να εγκαταλείψει την τροχιά και κατέληξε στον βόρειο Ειρηνικό περίπου 3 ώρες και 9 λεπτά μετά την εκτόξευση. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε πτήση σχεδόν δέκα ωρών και έξι περιφορές γύρω από τη Γη (NPR). Η SpaceX ανέφερε ότι περιόρισε τον χρόνο παραμονής σε τροχιά «από υπερβολική προφύλαξη», χωρίς να έχει εξηγήσει γιατί έσβησε ο κινητήρας (Aerospace America). Κανένα από τα δύο τμήματα του πυραύλου δεν προβλεπόταν να ανακτηθεί, επομένως οι προσθαλασσώσεις στον ωκεανό ήταν μέρος του σχεδίου και όχι αποτυχημένες προσπάθειες ανάκτησης.

Οι δορυφόροι χρειάζονται εξίσου προσεκτική αξιολόγηση. Η SpaceX ανακοίνωσε ότι επικοινώνησε με καθέναν από αυτούς, ενώ ο Έλον Μασκ είπε ξεχωριστά ότι «λειτουργούν κανονικά», δηλαδή όπως αναμενόταν (SpaceX, Μασκ στο X). Πρόκειται για δηλώσεις της εταιρείας σχετικά με την ανάπτυξη των δορυφόρων και την αρχική τους κατάσταση. Πριν αρχίσουν να μεταφέρουν κίνηση διαδικτύου πελατών, αναμένεται να υποβληθούν σε ελέγχους και να ανεβάσουν τις τροχιές τους (XenoSpectrum). Τα διαθέσιμα στοιχεία για το παρόν άρθρο δεν επιβεβαιώνουν ότι έχουν τεθεί σε υπηρεσία.

Ο δρόμος προς τη Σελήνη περνά από τον ανεφοδιασμό

Το ενδιαφέρον της Εθνικής Υπηρεσίας Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ είναι υπαρκτό, αν και έμμεσο. Η υπηρεσία επέλεξε ένα σκάφος προσεδάφισης βασισμένο στο Starship για την επιστροφή στη Σελήνη· επειδή όμως ένα τόσο μεγάλο όχημα καταναλώνει μεγάλο μέρος του καυσίμου του μόνο και μόνο για να φτάσει σε τροχιά, χρειάζεται ανεφοδιασμό στο διάστημα για να συνεχίσει την πορεία του. Η διαδικασία μοιάζει με τον ανεφοδιασμό στρατιωτικών αεροσκαφών από αεροσκάφος-δεξαμενόπλοιο κατά τη διάρκεια μεγάλων αποστολών.

Η απαιτούμενη ποσότητα καυσίμου είναι μεγάλη. Σε έκθεση του Μαρτίου του 2026, ο γενικός επιθεωρητής της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας περιέγραψε ένα σχέδιο που χρειάζεται περισσότερες από δέκα εκτοξεύσεις σκαφών ανεφοδιασμού, ώστε να γεμίσει μια δεξαμενή καυσίμων σε τροχιά πριν αναχωρήσει το σκάφος προσεδάφισης (Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας). Η πτήση 14 δεν συνδέθηκε με άλλο σκάφος και δεν μετέφερε καύσιμο. Έδειξε όμως το πρώτο βήμα της αλυσίδας: κάθε σκάφος ανεφοδιασμού πρέπει πρώτα να φτάσει σε τροχιά για να παραδώσει καύσιμα, και η πτήση το κατάφερε παρότι ένας κινητήρας είχε σβήσει.

Το σχέδιο ανεφοδιασμού προϋποθέτει σκάφη που θα παραμένουν σε τροχιά για ώρες ή περισσότερο, θα συναντώνται και θα μεταφέρουν καύσιμο από το ένα στο άλλο. Η συντομευμένη πτήση δεν έφτασε σε αυτό το στάδιο. Το Starship έβαλε δορυφόρους σε τροχιά μετά τη διακοπή λειτουργίας ενός κινητήρα, αλλά δεν απέδειξε ότι μπορεί να λειτουργεί εκεί για παρατεταμένο διάστημα.