Η Stellantis κόβει 800.000 αυτοκίνητα στην Ευρώπη

Η Stellantis, η τέταρτη μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο και ιδιοκτήτρια των Fiat, Peugeot, Opel και Jeep, παρουσίασε αυτή την εβδομάδα πενταετές επενδυτικό σχέδιο ύψους 60 δισ. ευρώ. Από τις επενδύσεις που κατανέμονται στις μάρκες, περίπου 41 δισ. δολάρια, δηλαδή σχεδόν το 60 τοις εκατό, κατευθύνονται στη Βόρεια Αμερική. Στην Ευρώπη, η παραγωγική δυναμικότητα θα μειωθεί κατά περισσότερα από 800.000 οχήματα ετησίως. Αρκετά από τα εργοστάσια που παραμένουν ανοιχτά μετατρέπονται σε γραμμές συναρμολόγησης για αυτοκίνητα κινεζικού σχεδιασμού.

Το χάσμα κερδοφορίας που οδηγεί τη στροφή

Η Stellantis στοχεύει σε περιθώρια κέρδους 8-10 τοις εκατό στη Βόρεια Αμερική, έναντι μόλις 3-5 τοις εκατό στην Ευρώπη. Το ενεργειακό κόστος στις ΗΠΑ κινείται περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού, ενώ οι αμερικανικοί δασμοί 25 τοις εκατό στα εισαγόμενα αυτοκίνητα καθιστούν την τοπική παραγωγή σχεδόν υποχρεωτική. Η έλξη της αμερικανικής αγοράς αποδείχθηκε αρκετά ισχυρή ώστε να αντέξει ακόμη και μετά την κατάργηση, τον περασμένο Σεπτέμβριο, της φορολογικής έκπτωσης 7.500 δολαρίων για τους καταναλωτές ηλεκτρικών οχημάτων. Το κίνητρο δεν είναι οι επιδοτήσεις, αλλά ένα διαρθρωτικό χάσμα κόστους που οι επιδοτήσεις από μόνες τους δεν μπορούν να κλείσουν.

Στην Ευρώπη, η εταιρεία μικραίνει. Θέλει να ανεβάσει τη χρησιμοποίηση των εργοστασίων, δηλαδή το ποσοστό της παραγωγικής δυναμικότητας που πράγματι αξιοποιείται, από 60 τοις εκατό σε 80 τοις εκατό έως το 2030. Αυτό σημαίνει λιγότερες γραμμές, λιγότερες βάρδιες και λιγότερους εργαζομένους, ακόμη κι αν κανένα εργοστάσιο δεν κλείσει επισήμως. Ο διευθύνων σύμβουλος Αντόνιο Φιλόσα δεσμεύθηκε ότι δεν θα υπάρξουν κλεισίματα, αλλά η δέσμευση καλύπτει μόνο το 2026.

Κινέζοι εταίροι μέσα, ευρωπαϊκή τεχνογνωσία έξω

Το τι θα γεμίσει τα κενά στην παραγωγή δείχνει την κατεύθυνση. Στη Μαδρίτη, η ιδιοκτησία του εργοστασίου μεταβιβάστηκε στη Leapmotor, τον κινεζικό εταίρο της Stellantis στα ηλεκτρικά οχήματα. Σαραγόσα, η Leapmotor θα παράγει από το 2028 ένα ηλεκτρικό SUV με σήμα Opel. Στη Ρεν, κοινοπραξία με την Dongfeng θα συναρμολογεί premium ηλεκτρικά Voyah δίπλα σε Citroën. Ευρωπαίοι εργαζόμενοι, σε ιστορικά ευρωπαϊκά εργοστάσια, θα κατασκευάζουν οχήματα που έχουν σχεδιαστεί στην Κίνα.

Η Opel, η πιο καθιερωμένη γερμανική μάρκα μαζικής αγοράς, υποβαθμίζεται σε «περιφερειακή» μάρκα. Οι περιφερειακές μάρκες λαμβάνουν μόλις 30 τοις εκατό των επενδύσεων, ενώ οι τέσσερις «παγκόσμιες» μάρκες, Jeep, Ram, Peugeot και Fiat, παίρνουν το 70 τοις εκατό. Το σχέδιο δεν λέει τίποτα για τις μπαταρίες. Η κοινοπραξία ACC πάγωσε τον Φεβρουάριο τα σχέδιά της για γιγα-εργοστάσια μπαταριών στη Γερμανία και την Ιταλία. Με 29 αμιγώς ηλεκτρικά μοντέλα προγραμματισμένα έως το 2030, η Stellantis θα εξαρτηθεί από Ασιάτες προμηθευτές για το ακριβότερο εξάρτημα κάθε ηλεκτρικού αυτοκινήτου που θα πουλά.

Ποιος πληρώνει το κόστος

Η Ιταλία πλήττεται περισσότερο. Τα εργοστάσια της Stellantis στη χώρα λειτουργούσαν με χρησιμοποίηση 23 τοις εκατό, ενώ το εργοστάσιο στο Κασίνο δούλεψε μόλις 19 ημέρες το πρώτο τρίμηνο. Το συνδικάτο μεταλλεργατών Fiom αναφέρει 12.265 χαμένες θέσεις εργασίας από το 2020. Η Ιταλία παραμένει η μόνη μεγάλη χώρα της ΕΕ χωρίς ούτε ένα εργοστάσιο μπαταριών.

Η Γαλλία βρίσκεται σε διαφορετική παγίδα. Το εργοστάσιο στο Πουασί, κοντά στο Παρίσι, θα σταματήσει να συναρμολογεί αυτοκίνητα μετά το 2028, με περίπου 900 από τις 1.900 θέσεις εργασίας να χάνονται. Υπό κανονικές συνθήκες, μια κυβέρνηση θα μπορούσε να απαντήσει με επιδοτήσεις, προσφέροντας κίνητρα για να κρατήσει την παραγωγή εντός συνόρων. Όμως η S&P, ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης, υποβάθμισε το γαλλικό κρατικό χρέος σε A+, εξέλιξη που αυξάνει το κόστος δανεισμού του ίδιου του κράτους. Το Παρίσι έχει έτσι μικρότερο δημοσιονομικό περιθώριο για να δώσει μια βιομηχανική μάχη τέτοιας κλίμακας.

Η Πολωνία χάνει 740 θέσεις στο Τίχι και 500 στο Γκλιβίτσε, αλλά δεν κατονομάστηκε καν στο σχέδιο. Η γερμανική κυβέρνηση, η IG Metall και το λόμπι αυτοκινήτου VDA έχουν μείνει σιωπηλοί για την υποβάθμιση της Opel. Η Ισπανία και η Πορτογαλία βγαίνουν κερδισμένες: το Μανγκουάλντε ήδη συναρμολογεί οκτώ ηλεκτρικά μοντέλα με στήριξη 119 εκατ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανάκαμψης. Το κέρδος, όμως, σημαίνει ρόλο κέντρου συναρμολόγησης, όχι κέντρου μηχανικής εξέλιξης.

Πέρα από τη Stellantis

Οι επενδυτές δεν πείστηκαν από την ιστορία ανάκαμψης. Η μετοχή της Stellantis υποχώρησε περίπου 5 τοις εκατό την ημέρα των ανακοινώσεων. Από τα 107 προγραμματισμένα λανσαρίσματα οχημάτων, τα 39 αφορούν μοντέλα εσωτερικής καύσης ή ήπια υβριδικά, μια χαμηλόφωνη παραδοχή ότι η απαγόρευση της ΕΕ για νέες πωλήσεις βενζινοκίνητων και πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων από το 2035 ίσως να μην εφαρμοστεί ποτέ πλήρως.

Η Stellantis δεν κινείται μόνη της. Η Bosch, η ZF και η Continental, οι τρεις μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας, έχουν ανακοινώσει εκτεταμένες περικοπές θέσεων εργασίας τον τελευταίο χρόνο. Αυτό που υποχωρεί δεν είναι απλώς ο παραγωγικός χάρτης μιας εταιρείας. Είναι η βιομηχανική βάση που απασχόλησε μια ολόκληρη γενιά Ευρωπαίων εργαζομένων.