Σουηδικά Gripen αναχαιτίζουν για το NATO

Τα σουηδικά Gripen απογειώθηκαν, τα ρωσικά αεροσκάφη έμειναν εκτός σουηδικού εναέριου χώρου και το βόρειο Κέντρο Συνδυασμένων Αεροπορικών Επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στο Μπόντο ενέταξε την αναχαίτιση στη συνολική αεροπορική εικόνα της Βαλτικής. Ένα κατά τα άλλα συνηθισμένο επεισόδιο κοντά στη Σουηδία λειτούργησε ως πρακτική δοκιμή για το νεότερο βόρειο μέτωπο της Συμμαχίας: εθνικά μαχητικά, συμμαχική ανάθεση αποστολής, κοινός κίνδυνος (Straits Times, DW).

Τα κράτη εξακολουθούν να ελέγχουν τα αεροσκάφη, τους πιλότους, τις βάσεις και τις αποφάσεις χρήσης όπλων. Το ΝΑΤΟ προσφέρει την κοινή εικόνα ραντάρ, την αλυσίδα διοίκησης και το σύστημα αεροπορικής αστυνόμευσης που κρατά μαχητικά σε ετοιμότητα κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας (ΝΑΤΟ, Atlantic Council). Η ένταξη της Σουηδίας σε αυτή την αλυσίδα αλλάζει τη γεωγραφία. Μια σουηδική απογείωση επιφυλακής δεν τελειώνει πλέον στα σύνορα της Σουηδίας.

Εθνικά μαχητικά, συμμαχική αεροπορική εικόνα

Η βόρεια πτέρυγα είναι πια πιο συνεχής. Η Φινλανδία και η Σουηδία έχουν φέρει πιο κοντά τον εναέριο χώρο της Βαλτικής και του Αρκτικού Βορρά, δίνοντας στο ΝΑΤΟ περισσότερους διαδρόμους, αισθητήρες και επιλογές μαχητικών γύρω από το βορειοδυτικό άκρο της Ρωσίας. Η φινλανδική κάλυψη του περιστατικού κράτησε τις αναλογίες: ο σουηδικός εναέριος χώρος δεν παραβιάστηκε και η απογείωση εντάχθηκε στο σταθερό μοτίβο αποτροπής γύρω από τη Βαλτική (Yle, MTV Uutiset).

Οι ασκήσεις δείχνουν πώς αυτή η γεωγραφία μετατρέπεται σε στρατιωτική πρακτική. Η Ramstein Flag συνέδεσε τη Φινλανδία με τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Δανία, ενώ το κέντρο του Μπόντο διηύθυνε πραγματικές εξόδους υπό τη Συμμαχική Αεροπορική Διοίκηση (Yle, High North News). Το μαχητικό είναι το ορατό σκέλος. Το δυσκολότερο κεφάλαιο βρίσκεται πίσω του: ροές ραντάρ, ασφαλείς ζεύξεις δεδομένων, ιπτάμενα τάνκερ, κόμβοι διοίκησης και πολιτική άδεια για γρήγορη δράση.

Το Καλίνινγκραντ δίνει βάρος σε αυτό το μοτίβο. Τα ρωσικά αεροσκάφη που κινούνται ανάμεσα στην κυρίως Ρωσία και τον θύλακα μπορούν να δοκιμάζουν τους διαδρόμους που συνδέουν τη Σουηδία, τη Δανία, την Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής. Μαχητικά του ΝΑΤΟ απογειώνονται επανειλημμένα πάνω από τη Βαλτική για να αναγνωρίσουν και να συνοδεύσουν ρωσικά αεροσκάφη, μεταξύ αυτών και αεροπλάνα που πετούν χωρίς αναμεταδότες, σχέδια πτήσης ή ασύρματη επικοινωνία (Lrytas / ELTA). Η διαδικασία είναι γνωστή. Ο ρυθμός, όμως, φθείρει ανθρώπους και μηχανές.

Το κόστος μένει κάτω από το ραντάρ

Τα κράτη της Βαλτικής δείχνουν καθαρά το αντάλλαγμα. Η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία εξαρτώνται από συμμαχικές εναλλαγές για τη μόνιμη αεροπορική αστυνόμευση, επειδή δεν μπορούν να παράγουν μόνες τους αυτή την κάλυψη μαχητικών. Όταν ένα γαλλικό Rafale απογειώθηκε από το Σιαουλιάι για να καταρρίψει drone πάνω από τη Λετονία, μια εθνική ανάπτυξη έγινε περιφερειακή ασπίδα (LRT, υπουργείο Άμυνας της Λετονίας).

Αυτή είναι η αποτροπή στην πρακτική της μορφή. Αναδεικνύει, όμως, και τον λογαριασμό. Αεροσκάφη υψηλού κόστους ξοδεύουν ώρες πιλότων, κύκλους συντήρησης και διαθέσιμη ισχύ πυρός απέναντι σε απειλές που μπορεί να είναι φθηνές, αργές ή ασαφείς. Κάθε απογείωση καθησυχάζει τους συμμάχους. Κάθε απογείωση καταναλώνει και ετοιμότητα.

Η γερμανική Alarmrotte, το μόνιμο ζεύγος μαχητικών άμεσης αντίδρασης, δείχνει το ώριμο μέρος του συστήματος: αναγνώριση, αναχαίτιση, συνοδεία, αναφορά (Bundeswehr). Η άμυνα απέναντι στα drone βρίσκεται σε πιο ακατέργαστο πεδίο. Η γερμανική συζήτηση δείχνει ένα χαμηλότερο στρώμα άμυνας, μοιρασμένο ανάμεσα στον στρατό, την αστυνομία και τις πολιτικές αρχές, όπου η ευθύνη μπορεί να θολώσει πριν αποσαφηνιστεί η απειλή (taz).

Αυτό το κενό έχει σημασία, επειδή η Ρωσία δεν χρειάζεται κάθε δοκιμή να γίνει κρίση. Αρκεί να δημιουργεί αρκετή τριβή ώστε να επιβάλλει επιλογές: απογείωση ή αναμονή, αναγνώριση ή εμπλοκή, χρήση ακριβού αναχαιτιστικού ή αποδοχή ρίσκου. Η αεροπορική αστυνόμευση χειρίζεται καλά τα αεροσκάφη. Η συνδυασμένη πίεση από drone και αεροσκάφη είναι δυσκολότερη.

Η ευρωπαϊκή ασπίδα εξακολουθεί να στηρίζεται στην Ουάσιγκτον

Η Πολωνία βλέπει τη Βαλτική ως πεδίο ενίσχυσης, όχι απλώς ως ζώνη περιπολίας. Το Καλίνινγκραντ μπορεί να δυσκολέψει τις κινήσεις του ΝΑΤΟ σε εναέριες και θαλάσσιες διαδρομές που θα είχαν σημασία σε οποιαδήποτε περιφερειακή κρίση (υπουργείο Άμυνας της Πολωνίας, IEŚ). Το ΝΑΤΟ μπορεί να αναθέτει αποστολές εντός συμφωνημένων σχεδίων. Τα κράτη, όμως, εξακολουθούν να φέρουν την πολιτική και νομική ευθύνη για τη χρήση βίας.

Εκεί αρχίζει το ευρωπαϊκό επιχείρημα. Το ΝΑΤΟ κάνει τη ζωντανή στρατιωτική δουλειά. Η ΕΕ διαμορφώνει τα πιο αργά στρώματα: αμυντική παραγωγή, στρατιωτική κινητικότητα, ανθεκτικότητα υποδομών και κυρώσεις. Αυτά τα εργαλεία έχουν σημασία, αλλά δεν σηκώνουν μαχητικό στον αέρα μέσα σε λίγα λεπτά.

Η βαθύτερη εξάρτηση παραμένει αμερικανική. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Atlantic Council για τον αεροπορικό τομέα, η αεροπορική ισχύς του ΝΑΤΟ εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ΗΠΑ για διοίκηση και έλεγχο, πληροφορίες, επιτήρηση και αναγνώριση, ανεφοδιασμό, σύνθεση αισθητήρων και ανθεκτικότητα αεροπορικών βάσεων (Atlantic Council). Η Σουηδία και η Φινλανδία δίνουν στην Ευρώπη ισχυρότερη βόρεια πτέρυγα. Δεν αφαιρούν το ερώτημα που βρίσκεται από κάτω: αν τα ευρωπαϊκά κράτη μπορούν να συντηρήσουν την αόρατη αρχιτεκτονική που κάνει κάθε ορατή αναχαίτιση αξιόπιστη.