Τρεις ώρες με τον Πούτιν, χωρίς παραχώρηση

Ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ συναντήθηκαν το βράδυ του Σαββάτου στη Μόσχα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για περίπου τρεις ώρες. Έφυγαν χωρίς κοινή ανακοίνωση, χωρίς δημοσιοποιημένη πρόταση και χωρίς οποιαδήποτε επιβεβαιωμένη ρωσική παραχώρηση (RFE/RL, ABC News).

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε τη συνομιλία «εποικοδομητική» και είπε ότι οι Αμερικανοί παρουσίασαν «αρκετές ιδέες», για να δηλώσει στη συνέχεια στους δημοσιογράφους ότι δεν έγινε «καμία συζήτηση για νέες ιδέες» σχετικά με τον τερματισμό της σύγκρουσης. Οι απεσταλμένοι αναμένονταν την Κυριακή στο Κίεβο, στην πρώτη τους επίσκεψη στην ουκρανική πρωτεύουσα από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία (Axios). Η Ουάσιγκτον μπορεί να εξασφαλίσει πρόσβαση στον Πούτιν. Το αν όσα λέγονται πίσω από κλειστές πόρτες μπορούν να αλλάξουν την πορεία του πολέμου είναι άλλο ζήτημα, και το Σάββατο δεν προσέφερε δημόσια στοιχεία ότι κάτι τέτοιο συνέβη.

Η παύση που προστατεύει τους απεσταλμένους, όχι τους αμάχους

Για να λειτουργήσει η διπλωματική αποστολή, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε στενούς και προσωρινούς περιορισμούς στον αεροπορικό πόλεμο. Ο Πούτιν διέταξε να μη γίνουν πλήγματα στο Κίεβο για τρεις ημέρες, συνδέοντας ρητά την εντολή με την προγραμματισμένη επίσκεψη των Αμερικανών απεσταλμένων (RFE/RL). Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα αναστείλει τα αεροπορικά πλήγματα όσο οι Αμερικανοί θα ταξιδεύουν και ζήτησε από τη Ρωσία να επιδείξει αντίστοιχη αυτοσυγκράτηση (President of Ukraine).

Η δέσμευση του Πεσκόφ κάλυπτε μόνο το Κίεβο. Την ίδια ημέρα, ρωσικά πλήγματα σκότωσαν τουλάχιστον πέντε ανθρώπους σε βιομηχανική εγκατάσταση στην περιφέρεια Ντνιπροπετρόφσκ, ενώ τραυματίστηκαν άλλοι στην περιφέρεια του Κιέβου και στο Μικολάιβ (RFE/RL). Η Ρωσία είχε επίσης πλήξει τα αεροδρόμια Ζουλιάνι και Μπορίσπιλ του Κιέβου λίγο πριν αρχίσει η παύση, κίνηση που ο Ζελένσκι ερμήνευσε ως προσπάθεια να δημιουργηθεί αβεβαιότητα γύρω από το ταξίδι της αντιπροσωπείας. Η αυτοσυγκράτηση αποδείχθηκε εφικτή στη διαδρομή της διπλωματίας, όχι στο ευρύτερο πεδίο της μάχης.

Μια πρόταση που κανείς δεν έχει δει

Ο Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους ότι οι απεσταλμένοι «μεταφέρουν μαζί τους μια πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου», χωρίς να τη δημοσιοποιήσει ή να διευκρινίσει αν προβλέπει ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις (Axios, Le Monde). Μέσα σε αυτή τη σιωπή, οι δημόσιες ρωσικές απαιτήσεις παραμένουν μέγιστες. Ο Πεσκόφ περιέγραψε τη θέση του Πούτιν ως «ακλόνητη»: η Ουκρανία πρέπει να παραχωρήσει το σύνολο των τεσσάρων περιφερειών που διεκδικεί η Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων εκτάσεων που οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταλάβει ποτέ, και να εγκαταλείψει την ένταξη στο ΝΑΤΟ (Internazionale/Reuters). Η Μόσχα ζητά εδάφη που δεν ελέγχει, άρα η απαίτηση λειτουργεί είτε ως ανώτατο διαπραγματευτικό όριο είτε ως ένδειξη ότι καμία συμφωνία δεν βρίσκεται κοντά.

Στη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της G20, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έστειλε το πιο σαφές μέχρι στιγμής αμερικανικό μήνυμα για τις κυρώσεις, λέγοντας στον Ρώσο ομόλογό του, Αντόν Σιλουάνοφ, ότι δεν θα υπάρξει χαλάρωση όσο συνεχίζεται ο πόλεμος (CNBC, The Moscow Times). Αν αυτή η δημόσια γραμμή διατηρήθηκε μέσα στην ιδιωτική πρόταση που μετέφερε ο Γουίτκοφ στον Πούτιν, δεν μπορεί να το γνωρίζει κανείς έξω από την αίθουσα.

Η Ευρώπη πληρώνει και επιβάλλει, αλλά μένει εκτός αίθουσας

Το δρομολόγιο αποτυπώνει την κατανομή ισχύος. Η Ουάσιγκτον πήγε πρώτα στη Μόσχα. Ο Ζελένσκι αναγνώρισε τη σειρά των γεγονότων: «Θα δούμε ποιες προτάσεις φέρνουν ο Στιβ και ο Τζάρεντ και τι τους λένε στη Μόσχα ως απάντηση» (Axios). Το Κίεβο βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τους απεσταλμένους (President of Ukraine), αλλά ακούει τη ρωσική απάντηση από δεύτερο χέρι. Η Ευρώπη βρίσκεται ακόμη ένα βήμα πιο μακριά.

Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας, είπε στους υπουργούς ότι η Ένωση έχει εκταμιεύσει 8,47 δισ. ευρώ σε δάνεια προς την Ουκρανία και έχει εγκρίνει ακόμη 6,1 δισ. ευρώ, μεταξύ άλλων για την αεράμυνα, ενώ προετοιμάζει έως 1.600 νέες καταχωρίσεις σε καταλόγους κυρώσεων (EEAS). Η Γαλλία δήλωσε έτοιμη να συμβάλει σε εγγυήσεις ασφαλείας μέσω της Συμμαχίας των Προθύμων, μιας ευρωπαϊκής αμυντικής δέσμευσης στην οποία επιμέρους κυβερνήσεις αναλαμβάνουν να διαθέσουν δυνάμεις και πόρους για την προστασία της Ουκρανίας (French Foreign Ministry). Η συμμαχία αυτή δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ενιαία ευρωπαϊκή απόφαση: κάθε κράτος που συμμετέχει αποφασίζει μόνο του τι δεσμεύει.

Ο Φινλανδός αναλυτής Χένρι Βανχάνεν περιέγραψε το πραγματικό τεστ: μόνο μια ουσιαστική ρωσική μετακίνηση ως προς το εύρος της εκεχειρίας, τα κατεχόμενα εδάφη ή τις ρυθμίσεις ασφαλείας θα δημιουργούσε πραγματικά νέα κατάσταση (Verkkouutiset). Καμία από αυτές τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν βρισκόταν στην αίθουσα όπου ο Πούτιν άκουσε τις αμερικανικές ιδέες. Κι όμως, οποιαδήποτε συμφωνία θα απαιτούσε από αυτές να χρηματοδοτήσουν την ανοικοδόμηση, να επιβάλουν τις κυρώσεις και να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ουκρανίας για χρόνια. Η αλυσίδα εξουσίας είναι πλέον ορατή: η Ουάσιγκτον ελέγχει το κανάλι, η Μόσχα ακούγεται πρώτη, το Κίεβο λαμβάνει την ενημέρωση και η Ευρώπη παρέχει τα χρήματα, την ικανότητα επιβολής και τις δεσμεύσεις ασφαλείας. Το Σάββατο επιβεβαίωσε ότι υπάρχει πρόσβαση στον Πούτιν. Δεν επιβεβαίωσε παραχωρήσεις από τον Πούτιν. Η έκθεση της Ευρώπης είναι ήδη μεγαλύτερη από τον έλεγχό της στους όρους που μπορεί να κληθεί να στηρίξει.