Ο Trump βάζει τέλος 20% στο Χορμούζ

Στις 6 Ιουλίου, περίπου 45 μεγάλα πλοία διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ. Στις 10 Ιουλίου, οι εταιρείες παρακολούθησης πλοίων μετρούσαν πέντε (Straits Times). Καμία κυβέρνηση δεν έκλεισε επίσημα τη θαλάσσια δίοδο από την οποία περνά σχεδόν το 20 τοις εκατό του παγκόσμιου πετρελαίου και περίπου το ένα πέμπτο του διεθνούς εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (EIA). Το έκαναν οι ασφαλιστές, οι ναυλωτές και οι πλοιοκτήτες, ταξίδι με ταξίδι, όταν έκριναν ότι ο κίνδυνος δεν δικαιολογούσε πλέον το ασφάλιστρο.

Ο Τραμπ μετέτρεψε στη συνέχεια μια κρίση ναυτιλιακού κινδύνου σε νομική σύγκρουση για τα δικαιώματα διέλευσης. Στις 13 Ιουλίου δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι «Φύλακας του Στενού του Ορμούζ» και πρότεινε την είσπραξη τέλους ίσου με το 20% της αξίας όλων των φορτίων που περνούν από εκεί (gCaptain). Δεν υπάρχει επιβεβαιωμένος μηχανισμός είσπραξης. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, ο οργανισμός του ΟΗΕ που ρυθμίζει τη ναυτιλία, ανέφερε την ίδια ημέρα ότι δεν υπάρχει νομική βάση για υποχρεωτικά τέλη διέλευσης σε διεθνές στενό· το Ομάν, που μοιράζεται τον θαλάσσιο διάδρομο με το Ιράν, είπε στο Συμβούλιο του Οργανισμού ότι η διαμετακομιστική διέλευση κατοχυρώνεται από το διεθνές δίκαιο (Maritime Executive). Η πρόταση για τέλος δεν πατά στο ναυτικό δίκαιο. Η εμπορική αποχώρηση, όμως, φαίνεται ήδη στις τιμές της ασφάλισης.

Η αλυσίδα του κόστους

Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για ταξίδια στον Κόλπο κινήθηκαν προς το 3 τοις εκατό της αξίας του πλοίου, από 2 τοις εκατό λίγες ημέρες νωρίτερα, ενώ ορισμένοι ασφαλιστές συμβούλευαν τους πλοιοκτήτες να παγώσουν εντελώς τις διελεύσεις (Claims Journal). Ιταλοί αναλυτές της ναυτιλίας υπολόγισαν ότι τα ασφάλιστρα για VLCC, δηλαδή πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού, έφθαναν περίπου το 4 τοις εκατό της αξίας του πλοίου για μία μόνο εβδομάδα, ή 250.000 έως 375.000 δολάρια ανά διέλευση (TrasportoEuropa). Το κόστος περνά από τους ασφαλιστές στους πλοιοκτήτες, από τους πλοιοκτήτες στους ναυλωτές και από τους ναυλωτές στους ιδιοκτήτες των φορτίων. Μετά φτάνει στην αντλία, στο βυτιοφόρο που τροφοδοτεί το αεροδρόμιο και στη ράμπα εκφόρτωσης του σούπερ μάρκετ.

Η πιο άμεση μετάδοση δεν περνά από το αργό, αλλά από τα διυλισμένα προϊόντα. Η BNP Paribas εκτιμά ότι η Ασία και η Μέση Ανατολή κάλυψαν το 23 τοις εκατό των ευρωπαϊκών εισαγωγών ντίζελ και το 90 τοις εκατό των εισαγωγών καυσίμων αεροσκαφών το 2025 (BNP Paribas). Οι διεθνείς τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν κατά σχεδόν 10 λεπτά ανά λίτρο, ενώ η βενζίνη κινήθηκε μόλις κατά τέσσερα λεπτά (Quattroruote). Το ντίζελ κινεί τα φορτηγά και τη γεωργία. Μεταφέρει κόστος σε κάθε αλυσίδα εφοδιασμού που αγγίζει, προτού οι στατιστικές του πληθωρισμού προλάβουν να το καταγράψουν.

Τρεις κυβερνήσεις, το ίδιο δίλημμα

Το ίδιο σοκ εμφανίζεται στις εθνικές αγορές καυσίμων της Ευρώπης και κάθε κυβέρνηση έχει μπροστά της την ίδια επιλογή: να απορροφήσει μέρος της επιβάρυνσης με φορολογικές ελαφρύνσεις, ξοδεύοντας δημοσιονομικό χώρο, ή να αφήσει τους καταναλωτές να πληρώσουν ολόκληρη την αύξηση και να αναλάβει το πολιτικό κόστος.

Η Πορτογαλία επέλεξε την απορρόφηση. Η Λισαβόνα ανέμενε αύξηση του ντίζελ κατά επτά λεπτά ανά λίτρο την εβδομάδα που άρχιζε στις 13 Ιουλίου και ενίσχυσε τη στήριξη μέσω του μηχανισμού έκπτωσης στον φόρο καυσίμων ISP (Observador, ECO). Η Ιρλανδία άφησε την αύξηση να περάσει στην τιμή: οι πρατηριούχοι ανέμεναν άνοδο του ντίζελ κατά περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο λόγω υψηλότερων τιμών χονδρικής, υπογραμμίζοντας πάντως ότι η προσφορά παρέμενε επαρκής (RTÉ). Η Ουγγαρία αντιμετωπίζει πιο σύνθετο πρόβλημα. Το ντίζελ βρισκόταν στα 608 φιορίνια ανά λίτρο, ενώ η αποδυνάμωση του φιορινιού έναντι του δολαρίου μετατρέπει κάθε βαρέλι που τιμολογείται σε δολάρια σε μεγαλύτερο εγχώριο κόστος (Portfolio, Holtankoljak).

Τα στοιχεία που λείπουν

Η ομάδα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενεργειακή ασφάλεια ανέφερε στις 13 Ιουλίου ότι δεν βλέπει άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού για τον χειμώνα (European Commission). Το μεγαλύτερο μέρος του αργού που περνά από το Ορμούζ κατευθύνεται στην Ασία, όχι στην Ευρώπη, ενώ οι εξαγωγείς του Κόλπου διαθέτουν ορισμένους εναλλακτικούς αγωγούς και λιμάνια (LSEG). Η ψυχραιμία μπορεί να είναι βάσιμη.

Καμία χώρα της ΕΕ, όμως, δεν έχει δημοσιεύσει στη διάρκεια αυτής της κρίσης έναν επαληθεύσιμο απολογισμό για τις ημέρες αποθεμάτων, την εξάρτηση από ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών που συνδέονται με το Ορμούζ ή τα στοιχεία για τις ασφαλιστικές επιβαρύνσεις που θα επέτρεπαν στους πολίτες να κρίνουν αν οι επίσημες διαβεβαιώσεις στηρίζονται σε αριθμούς ή σε προσδοκίες. Τα εθνικά υπουργεία Ενέργειας και οι ρυθμιστικές αρχές των αγορών καυσίμων οφείλουν αυτή τη λογοδοσία. Οι παράγοντες που αποφασίζουν στην πράξη αν το Ορμούζ είναι εμπορικά χρησιμοποιήσιμο, δηλαδή οι ασφαλιστές που ανατιμολογούν την κάλυψη πολεμικού κινδύνου, οι ναυλωτές που αναστέλλουν ταξίδια και οι τράπεζες που ελέγχουν την έκθεση σε κυρώσεις, δεν περιμένουν τη διπλωματία. Τιμολογούν τον κίνδυνο ήδη, και οι Ευρωπαίοι οδηγοί, οι μεταφορείς και οι αεροπορικές εταιρείες πληρώνουν έναν λογαριασμό του οποίου το πραγματικό μέγεθος γνωρίζει προς το παρόν μόνο η αγορά.