Δασμοί 100% στο γαλλικό κρασί

Ο φόρος στα έσοδα των ψηφιακών πλατφορμών και οι δασμοί στη σαμπάνια έχουν γίνει πλέον μέρη της ίδιας διατλαντικής σύγκρουσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμούς 100 τοις εκατό στο γαλλικό κρασί και τη σαμπάνια, αν το Παρίσι δεν καταργήσει τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, δηλαδή την επιβάρυνση στα έσοδα που αντλούν οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες από Γάλλους χρήστες και όχι έναν κλασικό φόρο στα εταιρικά κέρδη (Euronews, Europa Press). Επίσημη εμπορική εντολή από τις ΗΠΑ δεν υπάρχει ακόμη. Η απειλή, όμως, προστίθεται σε ήδη ισχύοντα αμερικανικό δασμό 15 τοις εκατό στα ευρωπαϊκά κρασιά, αυξημένο από το 10 τοις εκατό (CNBC, Euronews).

Μια σύγκρουση κυβερνήσεων που πληρώνουν οι αγρότες

Η Γαλλία εισπράττει περίπου 700 εκατ. ευρώ ετησίως από τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, σύμφωνα με δημοσιονομικά στοιχεία που έχουν αναφερθεί ευρέως, χωρίς όμως ανεξάρτητη επαλήθευση (Mashable). Ο φόρος αφορά εταιρείες με τουλάχιστον 750 εκατ. ευρώ παγκόσμιο κύκλο εργασιών και 25 εκατ. ευρώ ψηφιακά έσοδα στη Γαλλία (CIAT, tagesschau). Οι περισσότερες εταιρείες που υπερβαίνουν αυτά τα όρια είναι αμερικανικές. Η Ουάσιγκτον τον θεωρεί διακριτική μεταχείριση. Το Παρίσι απαντά ότι καλύπτει το κενό που άφησε η καθυστέρηση του Πυλώνα 1 του ΟΟΣΑ, της διεθνούς συμφωνίας που θα έδινε φορολογικά δικαιώματα στις χώρες όπου οι πλατφόρμες βγάζουν πραγματικά τα χρήματά τους και όχι μόνο σε εκείνες όπου δηλώνουν την έδρα τους (Gov.je, Taxspoc).

Και οι δύο πλευρές πατούν σε πραγματικό πρόβλημα. Το παλαιό σύστημα φορολόγησης των εταιρειών δυσκολεύεται να αποτυπώσει την αξία που δημιουργούν οι ψηφιακές πλατφόρμες σε χώρες όπου έχουν εκατομμύρια χρήστες αλλά ελάχιστη ή καμία φυσική παρουσία. Τα γαλλικά όρια, όμως, πέφτουν σχεδόν αποκλειστικά σε εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, κάτι που κάνει την κατηγορία περί διακρίσεων πολιτικά εύχρηστη στην Ουάσιγκτον. Η αντιποίνηση παρακάμπτει πλήρως την τεχνολογία και χτυπά το κρασί, επειδή το αλκοόλ έχει υψηλή αξία, ισχυρά εμπορικά σήματα και καθαρό γαλλικό συμβολισμό.

Οι γαλλικές εξαγωγές κρασιού και αλκοολούχων ποτών προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν ήδη 21 τοις εκατό πέρυσι, σύμφωνα με τη γαλλική ομοσπονδία εξαγωγέων του κλάδου. Δεν εξηγείται όλη η πτώση από τους δασμούς: ρόλο είχαν και η ασθενέστερη ζήτηση, καθώς και η μείωση αποθεμάτων από εισαγωγείς και διανομείς. Ένας δασμός 100 τοις εκατό θα διπλασίαζε ουσιαστικά την τιμή που πληρώνουν οι Αμερικανοί εισαγωγείς πριν από οποιοδήποτε εμπορικό περιθώριο, μετατρέποντας μια ήδη επώδυνη κάμψη σε πιθανή κατάρρευση αγοράς (Comercio.gob.es, CNBC).

Το κόστος δεν σταματά στα γαλλικά σύνορα

Επειδή η εμπορική πολιτική είναι αρμοδιότητα της ΕΕ, οι δασμοί σε γαλλικά προϊόντα μετατρέπονται αυτομάτως σε διαφορά με τις Βρυξέλλες και όχι μόνο με το Παρίσι (tagesschau, Deutsche Welle). Αν το κρασί λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης κατά της Γαλλίας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και απέναντι σε οποιονδήποτε άλλο.

Η Ιταλία το αισθάνεται ήδη. Οι ιταλικές εξαγωγές κρασιού προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν 20,5 τοις εκατό το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, στα 407,9 εκατ. ευρώ. Τα αλκοολούχα ποτά υποχώρησαν 35 τοις εκατό (WineNews, Federvini). Η Ισπανία, η οποία εξήγαγε κρασί αξίας 331 εκατ. ευρώ στη σημαντικότερη αγορά της εκτός ΕΕ, είδε τις αγορές να μειώνονται κατά 15 τοις εκατό. Η Μαδρίτη απάντησε με σχέδιο του ισπανικού οργανισμού προώθησης εξαγωγών, ένα κρατικά στηριζόμενο πρόγραμμα που προσφέρει εμπορική πληροφόρηση και βοήθεια για διαφοροποίηση αγορών στις 500 ισπανικές επιχειρήσεις με τη μεγαλύτερη έκθεση στο αμερικανικό εμπόριο (EFEagro, Ministerio de Economía).

Η Ιρλανδία έχει διαφορετική ευπάθεια. Φιλοξενεί τις ευρωπαϊκές έδρες πολλών από τις ίδιες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες που φορολογεί η Γαλλία. Κυβερνητικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ΑΕΠ θα μπορούσε να μειωθεί κατά 2,75 έως 4 τοις εκατό και η απασχόληση κατά 2,5 έως 3,25 τοις εκατό σε ευρεία σενάρια αμερικανικών δασμών, με 110.000 έως 160.000 εργαζομένους σε εκτεθειμένους κλάδους (RTÉ, The Irish Times). Ο φόβος του Δουβλίνου δεν είναι οι δασμοί στο κρασί. Είναι ότι κάθε ευρωπαϊκή προσπάθεια φορολόγησης ή ρύθμισης των αμερικανικών πλατφορμών μπορεί να προκαλεί αντίποινα σε όποιον εξαγωγικό κλάδο βολεύει πολιτικά την Ουάσιγκτον.

Η Γερμανία επέλεξε την προσοχή. Η υπουργός Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε απέρριψε τις εκκλήσεις βουλευτών των Σοσιαλδημοκρατών για γερμανικό ψηφιακό φόρο, προκρίνοντας την αποκλιμάκωση αντί για μια κίνηση που θα μπορούσε να φέρει και το Βερολίνο στο ίδιο πεδίο σύγκρουσης (tagesschau).

Τι παραμένει αβέβαιο

Το βασικό ερώτημα είναι αν ο δασμός 100 τοις εκατό θα επιβληθεί πράγματι. Μέχρι να υπάρξει επίσημη εντολή από την αμερικανική εμπορική υπηρεσία που εφαρμόζει τις προεδρικές αποφάσεις για τους δασμούς, πρόκειται για πίεση και όχι για πολιτική. Το δεύτερο ερώτημα είναι αν η διαδικασία του Πυλώνα 1 στον ΟΟΣΑ μπορεί να καταλήξει σε συμφωνία που θα καταστήσει περιττούς τους εθνικούς ψηφιακούς φόρους. Η πρόοδος παραμένει αργή εδώ και χρόνια.

Η κατανομή του κόστους είναι ήδη άνιση. Τον ψηφιακό φόρο τον γράφουν κυβερνήσεις και τον στοχεύουν στις πλατφόρμες. Η απειλή αντιποίνων πέφτει στους εργάτες των αμπελώνων της Καμπανίας, στους εισαγωγείς της Νέας Υόρκης και στις οινοπαραγωγικές περιοχές της νότιας Ευρώπης που δεν είχαν καμία σχέση με την αρχική πολιτική. Οι κυβερνήσεις και οι τεχνολογικοί κολοσσοί συγκρούονται για την αρχιτεκτονική της φορολογίας. Οι αγροτικοί εξαγωγείς αναλαμβάνουν τον κίνδυνο. Αυτό το μοτίβο ισχύει ανεξάρτητα από το αν ο συγκεκριμένος δασμός τεθεί τελικά σε εφαρμογή.