Μαύρη Θάλασσα: πλήγματα σε δύο πλοία χωρίς συνοδεία

Το βράδυ της Τρίτης, οι ομάδες έρευνας στα ανοιχτά των βουλγαρικών ακτών αναζητούσαν ακόμη 11 ναυτικούς του φορτηγού πλοίου HS Dignity, που βυθίστηκε τις πρώτες πρωινές ώρες έπειτα από πλήγμα μη επανδρωμένου αεροσκάφους. Σύμφωνα με τον νεότερο απολογισμό της Βουλγαρίας, το πλήρωμα αριθμούσε 16 άτομα και πέντε έχουν διασωθεί (BTA). Είναι το δεύτερο πλοίο που βυθίζεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη κοντά στη Βουλγαρία μέσα σε μία εβδομάδα. Οι κυβερνήσεις των παράκτιων χωρών συζητούν τρόπους προστασίας της ναυσιπλοΐας, χωρίς να έχουν ανακοινώσει περιπολίες ή συνοδείες πλοίων.

Δύο πλοία, την ίδια νύχτα

Το πρώτο σήμα κινδύνου ήρθε από το Chelsea 3, πλοίο με σημαία Μάλτας, το οποίο χτυπήθηκε περίπου 16 ναυτικά μίλια από την πόλη Μπιάλα. Σκάφος της βουλγαρικής συνοριοφυλακής περισυνέλεξε και τα 15 μέλη του πληρώματος (υπουργείο Εσωτερικών της Βουλγαρίας, BTA). Ο υπουργός Εξωτερικών της Μάλτας, Κρις Φίαρν, δήλωσε ότι τέσσερις ναυτικοί τραυματίστηκαν ελαφρά και ζήτησε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση των πλοίων (Κρις Φίαρν).

Το HS Dignity, με σημαία Γουινέας-Μπισάου, βυθίστηκε. Δύο εμπορικά πλοία που έπλεαν κοντά περισυνέλεξαν τους επιζώντες (NOVA). Νωρίτερα, ο υπουργός Άμυνας της Βουλγαρίας είχε αναφέρει διαφορετικό απολογισμό: έξι διασωθέντες και δέκα αγνοούμενους. Δεν έχει δοθεί επίσημη εξήγηση που να συμβιβάζει τους δύο αριθμούς (BNR).

Στις 6 Οκτωβρίου, μη επανδρωμένα αεροσκάφη βύθισαν το Alfa Watan κοντά στη Βουλγαρία και στη συνέχεια η Σόφια διέκοψε τις έρευνες για το πλήρωμά του (BNT). Εκείνη η επίθεση ήταν που ώθησε αρχικά τη Βουλγαρία να ζητήσει συνομιλίες με τις γειτονικές χώρες (To Brief).

Συζητήσεις, αλλά χωρίς συνοδεία

Μετά τη βύθιση της Τρίτης, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ και ο Ρουμάνος ομόλογός του, Ίλιε Μπολοζάν, συμφώνησαν επί της αρχής να ενισχύσουν τη συνεργασία για την ασφαλή ναυσιπλοΐα (Radio România). Επιδιώκουν να συμμετάσχει και η Τουρκία, όμως στις ανακοινώσεις δεν καταγράφεται ακόμη κάποια δέσμευση της Άγκυρας.

Ο υπουργός Άμυνας της Βουλγαρίας τηλεφώνησε στους ομολόγους του στη Ρουμανία και την Τουρκία και, σύμφωνα με το υπουργείο του, ζήτησε κοινή επιτήρηση και ανταλλαγή πληροφοριών με το ΝΑΤΟ (BTA). Καμία από τις ανακοινώσεις δεν αναφέρει περιπολικό πλοίο, διαδρομή συνοδείας ή ημερομηνία έναρξης.

Τα τρία ναυτικά διαθέτουν ήδη μία κοινή αποστολή: ναυτική ομάδα για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών, με προγραμματισμένη ανάπτυξη από τις 6 έως τις 20 Οκτωβρίου (Πολεμικό Ναυτικό της Ρουμανίας). Τον Ιούλιο διευρύνθηκε η αποστολή της, ώστε να περιλαμβάνει την προστασία υποθαλάσσιων υποδομών, όχι όμως τη συνοδεία εμπορικών πλοίων ή την αναχαίτιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας). Η παρουσία της δεν προστατεύει τα πληρώματα από την απειλή που βυθίζει τώρα τα πλοία.

Η γεωγραφία εξηγεί γιατί οι παράκτιες χώρες έχουν τον καθοριστικότερο ρόλο. Η Τουρκία ελέγχει τα στενά που οδηγούν στη Μαύρη Θάλασσα και, βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ, της συνθήκης που ρυθμίζει τη διέλευσή τους, πολεμικά πλοία χωρών χωρίς ακτές στη Μαύρη Θάλασσα μπορούν να παραμένουν εκεί έως 21 ημέρες (τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών). Οι σύμμαχοι που βρίσκονται μακριά μπορούν να εναλλάσσουν πλοία, αλλά δεν μπορούν να διατηρούν επ’ αόριστον ναυτική δύναμη στην περιοχή.

Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ χειρίζονται το ζήτημα μέσα από διαφορετικές διαδικασίες, αλλά κανένας από τους δύο οργανισμούς δεν έχει στείλει πλοία. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η συμμαχία θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα προσαρμόσει τη στάση της αν χρειαστεί, χωρίς να ανακοινώσει ανάπτυξη δυνάμεων (BNT). Ο Αντόνιο Κόστα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δηλαδή της συνόδου των ηγετών της ΕΕ, έθεσε τις επιθέσεις στην ημερήσια διάταξη της συνόδου στις 15 και 16 Οκτωβρίου (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο). Η σύνοδος μπορεί να ασκήσει πίεση στις κυβερνήσεις, αλλά δεν έχει στη διάθεσή της πολεμικά πλοία. Η αποστολή τους εξαρτάται από τις εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες μπορούν να κινηθούν αυτοτελώς ή να συμφωνήσουν κοινή δράση μέσω του ΝΑΤΟ.

Το ευρωπαϊκό διακύβευμα είναι συγκεκριμένο. Το Chelsea 3 φέρει σημαία κράτους-μέλους της ΕΕ, ενώ τα δεδομένα παρακολούθησης έδειχναν ότι το HS Dignity κατευθυνόταν προς τη Μπραΐλα, ρουμανικό λιμάνι στον Δούναβη, από όπου το εμπόριο περνά προς το εσωτερικό της ηπείρου (Reuters).

Ποιος έστειλε τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη

Ο Ράντεφ δήλωσε ότι η Βουλγαρία δεν διαθέτει ισχυρά στοιχεία για να κατηγορήσει κάποια πλευρά, υποστήριξε όμως ότι το αποτέλεσμα εξυπηρετεί τη Ρωσία και κάλεσε τη Ρωσίδα πρέσβη, Ελεονόρα Μιτροφάνοβα (βουλγαρική κυβέρνηση). Εκείνη είπε ότι δεν είχε ενημέρωση από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας και υπέδειξε, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία, ότι τρίτη πλευρά μπορεί να προκαλεί κρίση.

Οι ερευνητές έχουν στη διάθεσή τους ελάχιστα στοιχεία. Μετά τα προηγούμενα πλήγματα δεν βρέθηκαν συντρίμμια μη επανδρωμένων αεροσκαφών και, στις 12 Οκτωβρίου, η Βουλγαρία ζήτησε τεχνική συνδρομή από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ για να εντοπιστεί από πού προήλθαν (βουλγαρική κυβέρνηση).

Οι δημόσιες ανακοινώσεις από τη Σόφια, το Βουκουρέστι και την Άγκυρα δείχνουν ότι οι τρεις πρωτεύουσες συζήτησαν την προστασία της ναυσιπλοΐας, χωρίς να ανακοινώσουν σχέδιο συνοδείας. Η μόνη κοινή ναυτική αποστολή στην περιοχή έχει ως αντικείμενο τις θαλάσσιες νάρκες. Μέχρι να ανακοινώσει κάποια από τις τρεις κυβερνήσεις πρόσθετα μέτρα, τα πληρώματα με προορισμό τον Δούναβη διασχίζουν χωρίς συνοδεία τα νερά όπου συνεχίζονται οι έρευνες για τους αγνοούμενους του HS Dignity.