Πλαφόν 161 χλμ./ώρα στα ουκρανικά drones

Τη νύχτα της 13ης προς τη 14η Οκτωβρίου, ουκρανικά επιθετικά και αναχαιτιστικά drones άρχισαν να χάνουν τη δορυφορική σύνδεσή τους εν ώρα αποστολής. Ουκρανοί αξιωματούχοι απέδωσαν τις διακοπές σε όριο ταχύτητας που εμφανίστηκε χωρίς προειδοποίηση στα τερματικά του Starshield, της στρατιωτικής δορυφορικής υπηρεσίας της SpaceX (AP, Reuters). Η υπηρεσία αποκαταστάθηκε εν μέρει, αλλά το όριο παρέμεινε και κανείς δεν έχει πει ποιος το επέβαλε. Οι ηγέτες της ΕΕ που συνεδριάζουν στις 15 και 16 Οκτωβρίου δεν έχουν έτοιμη εναλλακτική (Συμβούλιο της ΕΕ).

Το 7ο Σώμα Αεροπορικής Εφόδου της Ουκρανίας ανέφερε ότι οι συνδέσεις για τον έλεγχο των drones μπορούσαν να διακοπούν για 10 έως 20 δευτερόλεπτα ακόμη και με ταχύτητα 110–120 χλμ./ώρα, με αποτέλεσμα να ακυρωθούν ορισμένες αποστολές (ArmyInform). Σε αυτό το διάστημα, ο χειριστής ενός επιθετικού drone ή ενός drone που καταδιώκει ρωσικό αεροσκάφος μπορεί να χάσει τον στόχο.

Το βράδυ της Τετάρτης, ο υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ είπε ότι οι συνδέσεις αποκαθίστανται για ταχύτητες έως 160 χλμ./ώρα, αρκετές ώστε να πετούν ξανά επιθετικά και αναχαιτιστικά drones, και ζήτησε να καταργηθεί το όριο (Ουκραΐνσκα Πράβντα). Το υπουργείο του ανέφερε ότι το επίσημο όριο, περίπου 161 χλμ./ώρα, εξακολουθεί να ισχύει (Ουκρίνφορμ). Πρόκειται για ουκρανικές αναφορές: δεν έχουν δημοσιευθεί ανεξάρτητα δεδομένα τηλεμετρίας ή απολογισμός αποτυχημένων αποστολών.

Μια ρύθμιση που κανείς δεν αναλαμβάνει

Ο Έλον Μασκ είπε ότι το Starshield, σε αντίθεση με το εμπορικό Starlink, ανήκει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και ελέγχεται από αυτήν, με τον στρατό και τελικά τον πρόεδρο να αποφασίζουν για τα όρια ταχύτητας και χρήσης (ανάρτηση του Μασκ στο X). Η δήλωση περιγράφει ποιος έχει γενικά τον έλεγχο. Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ είπε στο Axios κάτι πιο συγκεκριμένο: η κυβέρνηση δεν είχε καμία ανάμειξη στον συγκεκριμένο περιορισμό και θα ρωτούσε τη SpaceX τι συνέβη (Axios).

Οι δύο δηλώσεις μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα, αλλά δεν απαντούν στο κρίσιμο ερώτημα. Κάποιος άλλαξε μια ρύθμιση που καθορίζει αν μπορούν να πετάξουν τα ουκρανικά drones, και ο αμερικανικός στρατός δεν έχει πει ποιος.

Η καχυποψία του Κιέβου έχει πρόσφατη αφορμή. Σε συνομιλίες στο Μαϊάμι, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, πίεσαν την Ουκρανία να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια. Σύμφωνα με τους Financial Times, στη συνάντηση της 9ης Οκτωβρίου υπήρξε επίσης προειδοποίηση ότι θα μπορούσε να διακοπεί η ανταλλαγή πληροφοριών, αν και Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε απειλή. Τίποτα δεν συνδέει τη συνάντηση στο Μαϊάμι με το όριο ταχύτητας, εξηγεί όμως γιατί στο Κίεβο μια τεχνική βλάβη εκλαμβάνεται ως μέσο πίεσης.

Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν εξασφάλισε ευρωπαϊκό έλεγχο. Η Γερμανία πλήρωσε το 2023 για 10.000 επίγειους σταθμούς Starlink για την Ουκρανία (γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών), αλλά, σύμφωνα με τον ίδιο τον Μασκ, τα όρια καθορίζονται στην Ουάσιγκτον.

Προειδοποιήσεις που άργησαν

Οι προειδοποιήσεις για πυραυλικές επιθέσεις δείχνουν την ίδια εξάρτηση από ένα διαφορετικό σύστημα. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είπε ότι στις 12 Οκτωβρίου πέντε βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν το Κίεβο χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση από τους εταίρους (ουκρανική προεδρία). Το επόμενο βράδυ, ο εκπρόσωπος της Πολεμικής Αεροπορίας Γιούρι Ιχνατ είπε ότι οι εταίροι δεν προειδοποίησαν για το πρώτο κύμα, αλλά ενημέρωσαν για τα τρία που ακολούθησαν (Ουκρίνφορμ).

Η επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο, είπε ότι οι Βρυξέλλες δεν είχαν καμία ένδειξη πως είχε διακοπεί η ανταλλαγή πληροφοριών με τις ΗΠΑ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Οι προειδοποιήσεις για συγκεκριμένες επιθέσεις, λοιπόν, δεν έφτασαν εγκαίρως, αλλά η αιτία παραμένει άγνωστη. Το ευρύτερο κενό είναι παλαιότερο: τον Ιανουάριο του 2026, το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών έκρινε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμη να αντικαταστήσει τους αμερικανικούς υπέρυθρους δορυφόρους που εντοπίζουν την εκτόξευση πυραύλου από τα καυσαέρια του (Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών).

Τι μπορεί να προσφέρει πράγματι η Ευρώπη

Το πλησιέστερο διαθέσιμο εργαλείο της ΕΕ είναι το Govsatcom, μια κοινή δεξαμενή δορυφορικών συνδέσεων στην οποία οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών συνεισφέρουν από τα δικά τους εθνικά συστήματα. Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τόμας Ρενιέ είπε ότι συζητείται ευρύτερη πρόσβαση της Ουκρανίας και ότι η υπάρχουσα χωρητικότητα μπορεί να προσφέρει βασική συνδεσιμότητα, χωρίς να συγκρίνει τις δυνατότητές της με το Starshield (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Μπορεί να εξυπηρετήσει κέντρα διοίκησης και κόμβους ανεφοδιασμού, όχι όμως drones εν πτήσει· επιπλέον, τη χωρητικότητα ελέγχουν οι κυβερνήσεις που διαθέτουν τους δορυφόρους.

Το μεγαλύτερο κενό αφορά τον εξοπλισμό. Σύμφωνα με το Reuters, οι σύμμαχοι δεν έχουν έτοιμο τερματικό που να μπορεί να τοποθετηθεί στα drones που επηρεάστηκαν (Reuters). Ο πλησιέστερος ευρωπαϊκός εξοπλισμός, το σύστημα manpack της OneWeb, έχει σχεδιαστεί ώστε να το μεταφέρουν στρατιώτες ή να τοποθετείται σε οχήματα (Intellian). Ο ευρωπαϊκός αστερισμός δορυφόρων IRIS² δεν αναμένεται να λειτουργήσει πλήρως πριν από το 2029 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Οι ηγέτες μπορούν ακόμη να κάνουν χρήσιμα βήματα αυτή την εβδομάδα. Κυβερνήσεις με δορυφορική χωρητικότητα μπορούν να τη διαθέσουν σε ουκρανικά κέντρα διοίκησης, άλλες να χρηματοδοτήσουν συμβατά τερματικά, ενώ ορισμένες μπορούν να μοιραστούν εθνικές δορυφορικές εικόνες. Κανένα από αυτά τα μέτρα δεν αποκαθιστά τις δύο συνδέσεις που χάθηκαν. Το όριο ταχύτητας των drones παρέμεινε μετά τη μερική αποκατάσταση της υπηρεσίας, ο υπεύθυνος παραμένει άγνωστος και τίποτα από όσα περιέγραψε αυτή την εβδομάδα η Ευρώπη δεν αντικαθιστά ούτε τη σύνδεση με τα εν κινήσει drones ούτε την πρώτη προειδοποίηση για βαλλιστική εκτόξευση. Και τα δύο εξακολουθούν να εξαρτώνται από αμερικανικά συστήματα.