Ο χειμώνας της Ουκρανίας περνά από την Ουάσιγκτον

Η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι την 1η Αυγούστου αναχαίτισε έναν από τους 27 ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν κατά του Κιέβου (European Pravda). Πρόκειται για επίσημα στοιχεία χώρας σε πόλεμο, άρα δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Παραμένουν όμως ο πιο καθαρός δείκτης για το πόσο έχει υποχωρήσει η ουκρανική αντιαεροπορική άμυνα. Το αν θα ανακάμψει πριν από τον χειμώνα δεν θα κριθεί κυρίως στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά στην Ουάσιγκτον.

Εκτίμηση του CSIS, την οποία επικαλούνται το Reuters και το The Hill, ανεβάζει την εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων αναχαιτιστικών Patriot περίπου στο 65 τοις εκατό από τον Φεβρουάριο, ενώ για τα αναχαιτιστικά THAAD κάνει λόγο για μείωση τουλάχιστον 38 τοις εκατό (The Hill, Reuters). Το Πεντάγωνο δεν έχει επιβεβαιώσει τους αριθμούς, ενώ ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι τα αποθέματα παραμένουν επαρκή και η παραγωγή κινείται σε επίπεδα ρεκόρ (Reuters). Η ίδια έρευνα του Reuters διαπίστωσε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποίησαν σχεδόν όλους τους πυραύλους ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς στον πεντάμηνο πόλεμο με το Ιράν. Εκεί επρόκειτο για όπλα εδάφους-εδάφους, όχι για αναχαιτιστικά αντιαεροπορικής άμυνας. Η έλλειψη όμως στους Patriot έχει την ίδια ρίζα: η αμερικανική παραγωγή καλείται να καλύψει ταυτόχρονα πολλούς πολέμους και πολλούς συμμάχους.

Ένας πύραυλος, ένας φύλακας της πύλης

Το αναχαιτιστικό που χρειάζεται η Ουκρανία απέναντι στους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους είναι το PAC-3 MSE, της Lockheed Martin. Η παραγωγή αυξάνεται: η εταιρεία ανακοίνωσε ότι οι παγκόσμιες παραδόσεις ξεπέρασαν τις 600 μονάδες το 2025, με στόχο τις 2.000 ετησίως έως το 2030 (Lockheed Martin). Ο αμερικανικός στρατός διεύρυνε τη σύμβαση για το PAC-3 MSE σε περίπου 58,6 δισ. δολάρια, αλλά αυτή καλύπτει επτά χρόνια μελλοντικής παραγωγής, όχι πυραύλους που βρίσκονται σε αποθήκες για τον φετινό χειμώνα (US Army). Η αύξηση της παραγωγής είναι πραγματική. Το χρονοδιάγραμμα δεν συμβαδίζει με την ουκρανική ανάγκη.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν πληρώσει ακριβά για να μπουν στην ουρά. Ο μηχανισμός PURL του ΝΑΤΟ, μέσω του οποίου οι σύμμαχοι χρηματοδοτούν πακέτα αμερικανικών όπλων και ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής της Συμμαχίας ιεραρχεί τι αποστέλλεται πρώτο, έχει συγκεντρώσει δεσμεύσεις άνω των 6 δισ. δολαρίων, με την Ολλανδία να προηγείται με 500 εκατ. ευρώ (NATO, Dutch Defence). Η Γερμανία έχει παραδώσει συστήματα Patriot και έχει ζητήσει έως 600 πυραύλους PAC-3 MSE, όμως οι κύριες παραδόσεις αναμένονται το 2028 και το 2029 (Bundesregierung). Το ευρωπαϊκό χρήμα μπαίνει στο σύστημα. Η Ουάσιγκτον αποφασίζει τι βγαίνει από αυτό. Το PAC-3 MSE υπάγεται στους αμερικανικούς κανόνες ελέγχου εξαγωγών ITAR, οι οποίοι απαιτούν έγκριση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ πριν από τη διασυνοριακή μεταφορά πυραύλων ή αδειών παραγωγής (eCFR). Ο Τραμπ δεν έχει δώσει στην Ουκρανία άδεια παραγωγής Patriot (To Brief), ενώ η δημόσια στάση του παραμένει ασαφής.

Το κόστος πέφτει στην ευρωπαϊκή πτέρυγα

Η Ρουμανία δώρισε στην Ουκρανία μία πυροβολαρχία Patriot και πλέον εξαρτάται από μια πώληση αντικατάστασης ύψους 280 εκατ. δολαρίων, την οποία έχει εγκρίνει η Ουάσιγκτον και της οποίας την παράδοση ελέγχουν οι ΗΠΑ (Army Recognition). Η εξάρτηση δεν είναι θεωρητική: το ρουμανικό υπουργείο Άμυνας έχει καταγράψει 33 εισόδους ρωσικών drones στον εναέριο χώρο της χώρας από την έναρξη του πολέμου (AGERPRES). Η Ρουμανία παρέδωσε ισχύ που δεν μπορεί να αναπληρώσει μόνη της.

Το πλήγμα της 1ης Αυγούστου σκότωσε αμάχους στο Κίεβο και προκάλεσε ζημιές στην πρεσβεία της Λιθουανίας. Το Βίλνιους κάλεσε εκπρόσωπο της ρωσικής πρεσβείας για να διαμαρτυρηθεί, αντιμετωπίζοντας την αποτυχία αναχαίτισης της Ουκρανίας ως άμεση απειλή για κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ (LRT). Στην Πολωνία, ο Ντόναλντ Τουσκ έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω μεταφοράς Patriot στην Ουκρανία, ενώ ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ματέους Μοραβιέτσκι επιμένει ότι κανένα πολωνικό σύστημα δεν πρέπει να φύγει από τη χώρα (Money.pl). Οι ενισχύσεις της ίδιας της πολωνικής αντιαεροπορικής άμυνας απέχουν ακόμη χρόνια από την παράδοση.

Η Γαλλία και η Ιταλία έχουν το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ της μείωσης της εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Το σύστημα SAMP/T χρησιμοποιεί ευρωπαϊκούς πυραύλους Aster 30, έχει ήδη αναπτυχθεί στην Ουκρανία και η παραγωγή επιταχύνεται: η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν παραγγείλει περισσότερους από 200 επιπλέον πυραύλους Aster (MBDA). Στην ουκρανική χρήση, το σύστημα έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό απέναντι σε πυραύλους cruise και drones. Το πολεμικό του αποτύπωμα απέναντι σε ταχύτατα βαλλιστικά οχήματα επανεισόδου δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Η αύξηση της παραγωγής των Aster είναι ουσιαστικό βήμα προς την ευρωπαϊκή αυτονομία. Δεν λύνει όμως το πρόβλημα του φετινού χειμώνα.

Η Ουκρανία, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Γερμανία ανταγωνίζονται για το ίδιο αναχαιτιστικό, που παράγεται στα ίδια αμερικανικά εργοστάσια και αποδεσμεύεται με τους ίδιους αμερικανικούς κανόνες εξαγωγών. Η μία αναχαίτιση σε 27 εκτοξεύσεις είναι το ορατό κόστος αυτού του στενού σημείου. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κάνει λιγότερο επισφαλή τη μελλοντική ουρά. Δεν αλλάζει όμως ποιος την ελέγχει. Για τον φετινό χειμώνα, η άμυνα της Ουκρανίας απέναντι στους βαλλιστικούς πυραύλους είναι λιγότερο πρόβλημα ευρωπαϊκών κονδυλίων και περισσότερο απόφαση αμερικανικής κατανομής, την οποία κανείς στην Ουάσιγκτον δεν έχει δεσμευθεί δημόσια να λάβει.