Η UniCredit περνά το 30% στην Commerzbank

Ο Αντρέα Ορτσέλ χρειάστηκε 18 μήνες για να χτίσει τη θέση του. Στις 2 Ιουνίου, η UniCredit πέρασε το κρίσιμο όριο: το ποσοστό της στην Commerzbank ξεπέρασε το 30%, το επίπεδο που, βάσει του γερμανικού δικαίου εξαγορών, ενεργοποιεί υποχρεωτική δημόσια πρόταση προς όλους τους υπόλοιπους μετόχους (Bloomberg). Αν συνυπολογιστούν τα παράγωγα με διακανονισμό σε μετρητά, δηλαδή συμβάσεις που ακολουθούν την τιμή της μετοχής της Commerzbank χωρίς να μεταβιβάζουν δικαιώματα ψήφου, η συνολική οικονομική έκθεση της UniCredit υπερβαίνει το 50% (MarketScreener). Είναι η μεγαλύτερη εχθρική διασυνοριακή απόπειρα τραπεζικής εξαγοράς στην ιστορία της ΕΕ.

Πώς Χτίστηκε Η Θέση

Η εξαγορά οργανώθηκε σε τρία επίπεδα, με τρόπο που κρατούσε τη UniCredit κάτω από τα ρυθμιστικά όρια όσο αυτό ήταν δυνατό. Το πρώτο επίπεδο ήταν το 26,77% σε κοινές μετοχές. Το δεύτερο ήταν το 3,22% σε total return swaps μέσω της Nomura, της Citibank και της BNP Paribas, δηλαδή παράγωγα που μπορούν, εφόσον ζητηθεί, να παραδώσουν πραγματικές μετοχές. Μαζί, τα δύο αυτά επίπεδα πέρασαν το όριο του 30%.

Το τρίτο επίπεδο, 13,19% σε παράγωγα με διακανονισμό σε μετρητά, δεν μεταφέρει ποτέ δικαιώματα ψήφου και γι’ αυτό μένει εκτός του γερμανικού ορίου ιδιοκτησίας (MarketScreener).

Η σχέση ανταλλαγής που προτείνει η UniCredit, 0,485 μετοχές της για κάθε μετοχή της Commerzbank, αποτιμά τη γερμανική τράπεζα περίπου στα 34,56 ευρώ ανά μετοχή. Η μετοχή της Commerzbank διαπραγματεύεται στα 37,90 ευρώ (Ad-hoc-News). Έπειτα από έναν μήνα, μόλις 1,1% των μετοχών είχε προσφερθεί. Οι επενδυτές ποντάρουν ότι ο Ορτσέλ θα αναγκαστεί να ανεβάσει το τίμημα.

Τρεις Κυβερνήσεις Αντιδρούν, Καμία Δεν Μπορεί Να Μπλοκάρει

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε την κίνηση "εχθρική και επιθετική". Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τη χαρακτήρισε "εντελώς ακατάλληλη και άδικη". Όμως ο γερμανικός νόμος για τον έλεγχο ξένων επενδύσεων δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ εναντίον τράπεζας. Η αρχή ανταγωνισμού δεν μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία. Η BaFin, η γερμανική χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή, μπορεί να περιορίσει την επικοινωνία του Ορτσέλ με τους μετόχους, όχι όμως την ίδια τη συναλλαγή.

Η κινητοποίηση δεν περιορίζεται στο Βερολίνο. Η Γαλλία ψήφισε τον Απρίλιο τη διάταξη 2026-255, δίνοντας στην τραπεζική εποπτική αρχή της προληπτική αρμοδιότητα έγκρισης για εξαγορές που υπερβαίνουν το 15% των βασικών αποθεματικών μιας τράπεζας (A&O Shearman). Το Παρίσι έχει λόγο να ανησυχεί: μια επιτυχημένη εχθρική επιδρομή σε τράπεζα της ευρωζώνης δημιουργεί προηγούμενο που, αργότερα, θα μπορούσε να στραφεί και κατά γαλλικών ιδρυμάτων.

Η Πολωνία υιοθέτησε παράλληλη νομοθεσία στις 26 Μαΐου, διευρύνοντας τις εξουσίες της εποπτικής αρχής στις αλλαγές ιδιοκτησίας τραπεζών (Polish Government). Και οι δύο κυβερνήσεις επικαλούνται ως νομική βάση την έκτη οδηγία της ΕΕ για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, η οποία θέτει κοινούς κανόνες τραπεζικής εποπτείας. Τρεις χώρες, τρεις νόμοι, σχεδόν ταυτόσημος χρονισμός.

Ποιος Πληρώνει Σε Κάθε Σενάριο

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Commerzbank, Μπετίνα Ορλοπ, παρουσίασε το σχέδιο "Momentum 2030", με στόχο 16,8 δισ. ευρώ έσοδα και διπλασιασμό της απόδοσης ιδίων κεφαλαίων, δηλαδή του κέρδους που παράγει η τράπεζα με τα χρήματα των μετόχων, έως το τέλος της δεκαετίας (Manager Magazin). Το σχέδιο περιλαμβάνει 3.000 περικοπές θέσεων εργασίας, με κόστος 450 εκατ. ευρώ. Η λογική είναι παράδοξη αλλά καθαρή: περικοπή κόστους ώστε να ανέβει η τιμή της μετοχής και να γίνει ακριβότερη η εξαγορά.

Σε περίπτωση συγχώνευσης, η ζημιά για την απασχόληση θα ήταν βαθύτερη. Εκπρόσωποι των εργαζομένων εκτιμούν ότι κινδυνεύουν 7.000 έως 15.000 θέσεις εργασίας στην Commerzbank και στις θυγατρικές της (n-tv). Το συνδικάτο Verdi στηρίζει την ανεξαρτησία της τράπεζας επειδή η εναλλακτική είναι χειρότερη.

Υπάρχει και ένα λιγότερο ορατό έπαθλο. Η Commerzbank κατέχει το 69% της mBank, της πέμπτης μεγαλύτερης τράπεζας της Πολωνίας (Bankier.pl). Η απόκτηση της Commerzbank φέρνει την mBank υπό ιταλικό έλεγχο από την πίσω πόρτα. Ο Ορτσέλ έχει χαρακτηρίσει δημόσια την πώληση της πολωνικής Bank Pekao από τη UniCredit το 2017 "στρατηγικό λάθος". Αυτή η συμφωνία το διορθώνει.

Η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που εποπτεύει τις τράπεζες της ευρωζώνης, είναι ο μόνος μεγάλος θεσμός που στηρίζει ανοικτά την εξαγορά. Ο αντιπρόεδρός της, Λουίς ντε Γκίντος, είπε ότι η γερμανική αντίθεση "υπονομεύει την ενιαία αγορά". Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ταχθεί υπέρ των διασυνοριακών συγχωνεύσεων ως αναγκαίων ώστε οι ευρωπαϊκές τράπεζες να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΕΚΤ, όμως, εποπτεύει τις τράπεζες. Δεν διοικεί τις κυβερνήσεις.

Η περίοδος αποδοχής λήγει στις 3 Ιουλίου. Η πλήρης ρυθμιστική έγκριση δεν αναμένεται πριν από τα μέσα του 2027. Όσα θα συμβούν στο μεσοδιάστημα θα δείξουν αν η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση λειτουργεί ως πραγματικός θεσμός ή ως ένα σύνολο κανόνων που οι κυβερνήσεις παρακάμπτουν όταν το πολιτικό κόστος γίνεται αρκετά μεγάλο.