Η Ουάσιγκτον μπορεί να παγώσει όπλα στην Ουκρανία

Στις 10 και 11 Οκτωβρίου, Αμερικανοί αξιωματούχοι τηλεφώνησαν στο Κίεβο και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ζητώντας να σταματήσουν οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, σύμφωνα με τους Financial Times (Financial Times). Κατά το δημοσίευμα, προειδοποίησαν ότι θα μπορούσαν να αναστείλουν την ανταλλαγή πληροφοριών και να εμποδίσουν παραδόσεις αμερικανικών όπλων που αγοράζουν οι σύμμαχοι για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι πληρώνουν, αλλά τα όπλα προέρχονται από αμερικανικά αποθέματα (NATO). Δεν έχει επιβεβαιωθεί διακοπή των παραδόσεων. Η αναφερόμενη προειδοποίηση δείχνει ποιος ελέγχει την αποδέσμευσή τους.

Το δημοσίευμα έχει περιορισμούς: οι πηγές των Financial Times είναι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που μίλησαν ανώνυμα, είτε επειδή συμμετείχαν στις κλήσεις είτε επειδή ενημερώθηκαν γι’ αυτές. Η εφημερίδα δεν κατονομάζει κανέναν Αμερικανό που τηλεφώνησε και δεν επικαλείται γραπτή εντολή. Το Reuters ανέφερε ότι δεν μπόρεσε να επαληθεύσει το δημοσίευμα, ενώ το White House δεν είχε απαντήσει αμέσως (Reuters).

Οι κλήσεις ήρθαν μετά από μια αμφισβητούμενη συνάντηση. Στις 9 Οκτωβρίου, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, πέρασαν σχεδόν οκτώ ώρες στο Μαϊάμι πιέζοντας Ουκρανούς διαπραγματευτές να σταματήσουν τις επιθέσεις στα διυλιστήρια. Ουκρανός αξιωματούχος είπε ότι οι απεσταλμένοι απείλησαν με διακοπή της ανταλλαγής πληροφοριών, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε ρητή απειλή (Axios). Η ουκρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε νωρίτερα (To Brief). Το δημοσίευμα των Financial Times προσθέτει το σκέλος των όπλων και επεκτείνει την πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Τι πληρώνει η Ευρώπη και τι ελέγχει η Ουάσιγκτον

Ο μηχανισμός προμήθειας όπλων είναι το Prioritised Ukraine Requirements List (PURL), δηλαδή ο κατάλογος προτεραιοτήτων για τις ανάγκες της Ουκρανίας. Ο ανώτατος διοικητής του NATO στην Ευρώπη καταρτίζει πακέτα με βάση τις ανάγκες της Ουκρανίας και τα αποθέματα που μπορούν να διαθέσουν οι ΗΠΑ (NATO). Οι κυβερνήσεις των συμμάχων αποφασίζουν αν θα πληρώσουν γι’ αυτά.

Το ποσό είναι σημαντικό. Έως τις 8 Οκτωβρίου, πάνω από τα δύο τρίτα των συμμάχων του NATO, μαζί με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, είχαν δεσμεύσει περισσότερα από 6 δισ. δολάρια (NATO).

Η πληρωμή δεν καθιστά μια χώρα προμηθευτή. Ο εξοπλισμός προέρχεται από αμερικανικά αποθέματα και φτάνει στην Ουκρανία μόνο εφόσον τον αποδεσμεύσει η Ουάσιγκτον. Έτσι, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καθυστερήσουν πακέτα που έχουν ήδη χρηματοδοτήσει οι Ευρωπαίοι, χωρίς να δαπανήσουν δικά τους χρήματα.

Η απειλή δεν ισοδυναμεί με διακοπή. Η ανακοίνωση του NATO ότι οι παραδόσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη είχε εκδοθεί πριν από τις κλήσεις, άρα δεν δείχνει αν συνεχίστηκαν μετά από αυτές. Έως τις 11 Οκτωβρίου, κανένας κατονομασμένος Αμερικανός, Ουκρανός ή αξιωματούχος του NATO δεν είχε επιβεβαιώσει δημοσίως εντολή για αναστολή κάποιου πακέτου ή διακοπή της ροής πληροφοριών (Financial Times).

Ένα προηγούμενο, η αγορά καυσίμων και ο όρος του Κιέβου

Η Ουάσιγκτον έχει αναστείλει στο παρελθόν την υποστήριξη προς την Ουκρανία, με διαφορετική μορφή. Στις 5 Μαρτίου 2025 διέκοψε την ανταλλαγή πληροφοριών (Washington Post). Την επανέφερε, μαζί με την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, μετά τις συνομιλίες στη Τζέντα στις 11 Μαρτίου (AP). Τότε επρόκειτο για αμερικανική βοήθεια και πληροφορίες. Δεν αφορούσε όπλα που είχαν αγοράσει άλλες κυβερνήσεις.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν έχουν εξηγήσει δημοσίως γιατί τους απασχολούν τα διυλιστήρια. Οι επιθέσεις έχουν πλήξει την παραγωγή ρωσικών καυσίμων: ο οργανισμός International Energy Agency υπολόγισε ότι η παραγωγή βενζίνης στη Ρωσία ήταν περίπου 20 τοις εκατό χαμηλότερη από έναν χρόνο πριν και η παραγωγή πετρελαίου κίνησης σχεδόν 30 τοις εκατό χαμηλότερη, σε μια αγορά καυσίμων που ήταν ήδη πιεσμένη (IEA). Αυτό είναι το πλαίσιο της αγοράς. Κανένα στοιχείο στο δημοσίευμα δεν δείχνει ότι οι τιμές των καυσίμων οδήγησαν στις κλήσεις.

Ο Τραμπ έχει ανακοινώσει εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα, χωρίς να δημοσιοποιήσει τους όρους της. Η Ουκρανία απάντησε θέτοντας έναν όρο.

Στις 11 Οκτωβρίου, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα απέφευγε να πλήξει ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, εφόσον η Ρωσία έκανε το ίδιο (Ukrainian presidency). Το επιχείρημα του Κιέβου βασίζεται στην αμοιβαιότητα. Αν σταματούσε μόνο η Ουκρανία, τα ρωσικά διυλιστήρια θα μπορούσαν να ανακάμψουν, ενώ οι ρωσικοί πύραυλοι θα συνέχιζαν να πλήττουν το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.

Μόνο το White House και η στρατιωτική διοίκηση του NATO μπορούν να πουν αν τα χρηματοδοτημένα πακέτα εξακολουθούν να αποστέλλονται, αλλά κανένας από τους δύο δεν έχει σχολιάσει δημοσίως το δημοσίευμα. Η αναφερόμενη προειδοποίηση παραμένει ανεπιβεβαίωτη. Η Ευρώπη μπορεί να χρηματοδοτεί αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία, ενώ η απόφαση για την αποδέσμευσή τους ανήκει στην Ουάσιγκτον.