Οι ΗΠΑ αποσύρουν τα τάνκερ του ΝΑΤΟ

Τι συμβαίνει όταν μια συμμαχία δεν χάνει στρατιώτες, αλλά τα συστήματα που κάνουν τους στρατιώτες επιχειρησιακά χρήσιμους;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενημέρωσαν τους Ευρωπαίους συμμάχους ότι σχεδιάζουν να μειώσουν περίπου κατά ένα τρίτο τα μαχητικά αεροσκάφη που διαθέτουν στο ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, να περιορίσουν τα αεροσκάφη ναυτικής αναγνώρισης από 26 σε 15 και να αποσύρουν και τα οκτώ ιπτάμενα τάνκερ που είναι διαθέσιμα στη Συμμαχία (Boston Globe, Rzeczpospolita). Ένα αεροπλανοφόρο, ένα υποβρύχιο πυραύλων και μια δύναμη βομβαρδιστικών θα μετακινηθούν επίσης σε άλλες αποστολές. Οι αριθμοί προέρχονται από δημοσιογραφικές πληροφορίες και όχι από επίσημο έγγραφο του ΝΑΤΟ (Le Figaro). Περιγράφουν όμως μια απόσυρση που χτυπά ακριβώς τις λειτουργίες υποστήριξης, εκείνες που μετατρέπουν τον στρατιωτικό εξοπλισμό σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ.

Μαχητικά που δεν μπορούν να πολεμήσουν μόνα τους

Η Πολωνία δείχνει καθαρά την αντίφαση. Η Βαρσοβία αγοράζει 32 μαχητικά F-35, με παραδόσεις έως το 2029 και πακέτο υποστήριξης για την εφοδιαστική αλυσίδα, τα ανταλλακτικά και τις ψηφιακές υποδομές έως το 2030 (Breaking Defense, Army Recognition). Το F-35 όμως χρειάζεται ιπτάμενα τάνκερ για να αποκτήσει ακτίνα δράσης, αεροσκάφη επιτήρησης για να βλέπει το πεδίο και υποδομές διοίκησης σε επίπεδο θεάτρου επιχειρήσεων ώστε να συντονίζεται με τις υπόλοιπες δυνάμεις. Η Πολωνία συγκεντρώνει πλατφόρμες πρώτης γραμμής, ενώ το αμερικανικό οικοσύστημα που τις κάνει αποτελεσματικές λεπταίνει.

Η Λιθουανία διαβάζει τις ίδιες περικοπές μέσα από τον χρόνο ενίσχυσης της ανατολικής πτέρυγας. Λιγότερα ιπτάμενα τάνκερ και λιγότερα αεροσκάφη επιτήρησης σημαίνουν μικρότερη εμβέλεια και ασθενέστερη ανίχνευση (Lrytas). Το Βίλνιους απαντά με πρόσθετη χρηματοδότηση περίπου 800 εκατ. ευρώ για την αντιαεροπορική άμυνα και με τριετές σχέδιο ενοποίησης του εναέριου χώρου (Lrytas). Αυτό καλύπτει το πρώτο επίπεδο, δηλαδή την εθνική προστασία απέναντι σε drones και πυραύλους. Δεν αντικαθιστά όμως τα ιπτάμενα τάνκερ, τις δυνατότητες πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης ή την αρχιτεκτονική διοίκησης που επιτρέπουν στο ΝΑΤΟ να πολεμά ως ενιαίο σύστημα σε όλη την πτέρυγα.

Η Ρουμανία δοκιμάζει το κενό στην πράξη

Στη Ρουμανία το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Μετά τα περιστατικά με drones κοντά στον Δούναβη και στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, το Βουκουρέστι ζήτησε από το ΝΑΤΟ ραντάρ χαμηλού ύψους, αναχαιτιστές και συστήματα αντιμετώπισης drones (RRI, Curs de Guvernare). Το ΝΑΤΟ επανέλαβε ότι θα υπερασπιστεί κάθε εκατοστό συμμαχικού εδάφους. Η Ρουμανία βγήκε από τις συναντήσεις εξακολουθώντας να ζητά εξοπλισμό.

Η απόσταση ανάμεσα στα ευρωπαϊκά χρήματα και στην επιχειρησιακή αρμοδιότητα εξηγεί το μπλοκάρισμα. Οι Βρυξέλλες μπορούν να χρηματοδοτήσουν προμήθειες οπλικών συστημάτων μέσω εργαλείων όπως το νέο ταμείο αμυντικών δαπανών της ΕΕ, γνωστό ως SAFE (European Commission, European Parliament). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όμως δεν αναθέτει αποστολές σε αεροσκάφη ραντάρ. Αυτό το κάνουν μόνο οι εθνικές πρωτεύουσες και η διοίκηση του ΝΑΤΟ, ενώ κανένας θεσμός της ΕΕ δεν έχει την εξουσία να δημιουργήσει επιχειρησιακό υποκατάστατο όταν ένας σύμμαχος αποσύρει μέσα (EDA). Η Ευρώπη μπορεί να αυξήσει τις δαπάνες της και παρ’ όλα αυτά να μην αντικαταστήσει την αμερικανική ικανότητα επιτήρησης, ανεφοδιασμού και διοίκησης.

Το ρολόι τρέχει πιο γρήγορα από το σχέδιο

Η Γαλλία αξιοποιεί την απόσυρση για να πιέσει υπέρ της στρατηγικής αυτονομίας. Γαλλικές και διεθνείς αναλύσεις εντοπίζουν ως πιο εύθραυστες ευρωπαϊκές δυνατότητες ακριβώς εκείνες που χτίζονται πιο δύσκολα και πιο αργά: επιτήρηση, εναέριος ανεφοδιασμός, διοίκηση και έλεγχος, αερομεταφορές και επίγεια αντιαεροπορική άμυνα (Ifri, Atlantic Council). Αυτές οι δυνατότητες απαιτούν χρόνια, ενώ η αμερικανική μείωση συμβαίνει τώρα.

Κανένας θεσμός δεν έχει δημοσιοποιήσει το ένα έγγραφο που θα επέτρεπε στους πολίτες να κρίνουν αν οι διαβεβαιώσεις έχουν βάση: ένα ημερολόγιο αντικατάστασης ανά δυνατότητα, που να δείχνει ποιο αμερικανικό μέσο αποσύρεται, ποιο σχέδιο του ΝΑΤΟ στηριζόταν σε αυτό, ποιος Ευρωπαίος σύμμαχος μπορεί να το καλύψει και πότε. Το CSIS προειδοποιεί ότι η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως πρόγραμμα αντιαεροπορικής άμυνας, καθώς τα αποθέματα αναχαιτιστών παραμένουν ανεπαρκή (CSIS). Το EUISS υποστηρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο μετάβασης, όχι πολιτική προσαρμογή στις διαθέσεις της Ουάσιγκτον (EUISS).

Το ΝΑΤΟ λέει ότι έχει καταρτίσει τα πληρέστερα αμυντικά σχέδια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου (NATO). Σε διαβαθμισμένο επίπεδο, αυτό μπορεί να ισχύει. Το κρίσιμο είναι αν τα ευρωπαϊκά συστήματα υποστήριξης θα φτάσουν πριν εξαφανιστούν οι αμερικανικές παραδοχές πάνω στις οποίες χτίστηκαν τα σχέδια. Η αναγνώριση του κενού δεν θα βάλει οκτώ νέα ιπτάμενα τάνκερ στον διάδρομο έως το 2029.