Η Ουάσιγκτον κόβει μαχητικά στο ΝΑΤΟ

Εμπιστευτικό αμερικανικό έγγραφο, το οποίο απέκτησε η γερμανική Die Welt, καταγράφει συγκεκριμένες περικοπές στις δυνάμεις που οι ΗΠΑ έχουν δεσμευθεί να διαθέσουν στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση κρίσης. Δεν πρόκειται για απόσυρση στρατευμάτων από βάσεις στην Ευρώπη, αλλά για αποδόμηση των ενισχύσεων που η Ουάσιγκτον είχε υποσχεθεί να στείλει αν ξεσπάσει έκτακτη κατάσταση: δυνάμεων τις οποίες οι σχεδιαστές της Συμμαχίας μέχρι τώρα μπορούσαν να υπολογίζουν και πλέον δεν μπορούν.

Τι περιλαμβάνει η διαρροή

Οι περικοπές αφορούν το Μοντέλο Δυνάμεων του ΝΑΤΟ, το πλαίσιο που υιοθετήθηκε μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022 και ορίζει ποιες δυνάμεις δεσμεύεται να αναπτύξει κάθε κράτος-μέλος μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά όρια: ορισμένες εντός 10 ημερών, άλλες εντός 30 ημερών και μια τρίτη βαθμίδα μέσα σε έξι μήνες. Η Ουάσιγκτον κατέθεσε τις αναθεωρημένες δεσμεύσεις της στις 31 Μαΐου.

Η έκταση των μειώσεων είναι μεγάλη. Οι δεσμεύσεις για μαχητικά αεροσκάφη μειώνονται κατά περίπου ένα τρίτο: τα F-16 από 99 σε 63, τα F-15E από 54 σε 36. Όλα τα εναέρια τάνκερ KC-46, τα οποία επιτρέπουν στα μαχητικά να πλήττουν μακρινούς στόχους χωρίς να προσγειώνονται για ανεφοδιασμό, αφαιρούνται πλήρως. Τα αναγνωριστικά drones μεγάλης εμβέλειας βγαίνουν από τον νατοϊκό σχεδιασμό. Τα οπλισμένα MQ-9 Reaper, τα βασικά drones επιτήρησης και κρούσης της Συμμαχίας, μειώνονται στο μισό (Focus.de). Στη θάλασσα, αποσύρεται μία από τις δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων. Τα υποβρύχια με πυραύλους cruise αφαιρούνται. Τα αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας μειώνονται από 26 σε 15. Χάνεται επίσης ένας από τους δύο σχηματισμούς στρατηγικών βομβαρδιστικών.

Η Ευρώπη έχει αεροσκάφη, όχι δεσμεύσεις

Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ έχουν δηλώσει ότι δεν αναμένονται κενά στην άμυνα. Η βεβαιότητα αυτή στηρίζεται σε ευρωπαϊκές δυνάμεις που υπάρχουν στα εθνικά οπλοστάσια, αλλά δεν έχουν ενταχθεί επίσημα στις βαθμίδες κρίσης του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη διαθέτει συνολικά περισσότερα μαχητικά από τη Ρωσία. Η κατοχή αεροσκαφών, όμως, δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη δέσμευσή τους σε συμμαχικές επιχειρήσεις με σταθερό κύκλο ανάπτυξης.

Η δέσμευση σημαίνει χρηματοδοτημένους κύκλους ετοιμότητας, εκπαιδευμένα πληρώματα που εναλλάσσονται σε αποστολές και πολιτική απόφαση να παραχωρηθούν δυνάμεις τις οποίες μια κυβέρνηση μπορεί να προτιμούσε να κρατήσει υπό εθνικό έλεγχο.

Το Meta-Defense, γαλλικός ιστότοπος ανάλυσης άμυνας, υπολογίζει ότι μόνο για να αντικατασταθεί η συμβατική ικανότητα κρούσης που αποσύρουν οι ΗΠΑ θα χρειαζόταν η επίσημη ένταξη 350 έως 400 ευρωπαϊκών αεροσκαφών πολλαπλού ρόλου στον νατοϊκό σχεδιασμό (Meta-Defense). Καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει δεσμεύσεις τέτοιας κλίμακας. Το κόστος διατήρησης αυτών των κύκλων, από τη συντήρηση και την εκπαίδευση έως τα logistics, θα έπεφτε δυσανάλογα στις χώρες με τις μεγαλύτερες αεροπορίες: τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία.

Οι αμερικανικές μειώσεις, αντίθετα, είναι επιβεβαιωμένες, καταγεγραμμένες μία προς μία και προγραμματισμένες. Η ευρωπαϊκή υποκατάσταση παραμένει εθελοντική, μη ποσοτικοποιημένη και εξαρτημένη από 31 εθνικά κοινοβούλια.

Η πυρηνική διαβεβαίωση δεν κλείνει συμβατικό κενό

Καθώς οι συμβατικές δεσμεύσεις συρρικνώνονται, η Ουάσιγκτον και το Παρίσι προσφέρουν πυρηνική διαβεβαίωση, αλλά τα πυρηνικά όπλα απαντούν σε διαφορετικό πρόβλημα. Οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται διεύρυνση της πυρηνικής διαμοίρασης, της νατοϊκής ρύθμισης με την οποία αμερικανικές πυρηνικές βόμβες B61 αποθηκεύονται σε έδαφος συμμάχων και μπορούν να μεταφερθούν από συμμαχικά αεροσκάφη, με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής (Rzeczpospolita, LRT). Η Λιθουανία έχει αρχίσει να συζητά συνταγματική τροποποίηση ώστε να επιτραπεί η παρουσία πυρηνικών όπλων στο έδαφός της. Η Πολωνία έχει προτείνει επισήμως τη φιλοξενία μόνιμης αμερικανικής βάσης (Polsat News).

Η Γαλλία κινείται σε παράλληλη γραμμή. Η «dissuasion avancée», ένα πρόγραμμα με το οποίο το Παρίσι επεκτείνει την πυρηνική του ομπρέλα σε χώρες-εταίρους διατηρώντας αποκλειστικά τη δική του αρμοδιότητα εκτόξευσης, περιλαμβάνει πλέον εννέα εταίρους μετά την ένταξη της Νορβηγίας τον Μάιο (Euronews). Η Πολωνία επιδιώκει ταυτόχρονα και τις δύο διαδρομές, παρότι τα αμερικανικά και τα γαλλικά συστήματα έχουν ασύμβατες δομές διοίκησης: η Ουάσιγκτον ελέγχει τις B61, το Παρίσι ελέγχει τις δικές του κεφαλές και δεν υπάρχει μηχανισμός συντονισμού των δύο.

Η πυρηνική αποτροπή προστατεύει απέναντι σε υπαρξιακές απειλές. Δεν αντικαθιστά τις μοίρες μαχητικών, τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού και τα αεροσκάφη περιπολίας που χρειάζεται το ΝΑΤΟ για συμβατικές επιχειρήσεις κάτω από το πυρηνικό κατώφλι, δηλαδή στη γκρίζα ζώνη όπου εκδηλώνονται οι περισσότερες στρατιωτικές κρίσεις.

Πέντε εβδομάδες έως την Άγκυρα

Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου είναι το πολιτικό όριο. Αν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι προσέλθουν χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις δυνάμεων για να καλύψουν τα κενά που καταγράφει η διαρροή, το έλλειμμα δυνατοτήτων θα γίνει η νέα αφετηρία του σχεδιασμού. Οι αμερικανικές περικοπές έχουν κατατεθεί. Η ευρωπαϊκή απάντηση παραμένει μια στοίβα προθέσεων, καθεμία από τις οποίες περιμένει ένα κοινοβούλιο, μια γραμμή στον προϋπολογισμό και μια πολιτική απόφαση που ακόμη δεν έχει ληφθεί.