Οι ενοικιαστές στην Ισπανία χάνουν τη διετή παράταση

Στις 2 Οκτωβρίου, το ισπανικό Κογκρέσο απέρριψε και τα δύο έκτακτα στεγαστικά διατάγματα του Πέδρο Σάντσεθ. Η καταψήφιση στέρησε από τους ενοικιαστές τη δυνατότητα να ζητούν παράταση έως δύο ετών σε μισθώσεις που έληγαν, καθώς και την προστασία από έξωση που είχε επανέλθει. Το ευρύτερο πακέτο καταψηφίστηκε με 172 ψήφους υπέρ και 178 κατά, ενώ το δεύτερο κείμενο για τις ανανεώσεις μισθώσεων με 166 υπέρ και 184 κατά (Κογκρέσο, EFE). Η στάση του καταλανικού κόμματος Junts έκρινε την πρώτη ψηφοφορία. Οι ενοικιαστές μένουν με τους όρους μίσθωσης που ήδη εγγυόταν η ισπανική νομοθεσία.

Και τα δύο κείμενα είχαν τη μορφή βασιλικών διαταγμάτων-νόμων: έκτακτων νομοθετικών πράξεων που η κυβέρνηση μπορεί να θέσει αμέσως σε ισχύ, αλλά οι οποίες παύουν να ισχύουν αν το Κογκρέσο δεν τις επικυρώσει εντός 30 ημερών (Σύνταγμα της Ισπανίας). Σε εκείνη τη φάση, οι βουλευτές μπορούν μόνο να εγκρίνουν ή να απορρίψουν το κείμενο όπως έχει. Το ευρύτερο διάταγμα ίσχυσε περίπου μία ημέρα πριν απορριφθεί (Civio, Επίσημη Εφημερίδα της Ισπανίας).

Τι ίσχυσε για τους ενοικιαστές για μία ημέρα

Το βασικό διάταγμα έδινε στους ενοικιαστές των οποίων οι συμβάσεις έληγαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028 τη δυνατότητα να ζητήσουν παράταση έως δύο ακόμη ετών, εφόσον ήταν συνεπείς στην καταβολή του ενοικίου. Οι ιδιοκτήτες όφειλαν να δεχτούν το αίτημα, εκτός αν συνέτρεχε κάποια εξαίρεση, όπως η ανάγκη να χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι την κατοικία (βασιλικό διάταγμα-νόμος 26/2026). Το διάταγμα επανέφερε επίσης την απαγόρευση έξωσης ευάλωτων νοικοκυριών που δεν είχαν άλλη διαθέσιμη στέγη (El País). Μαζί του έπεσαν και μικρότερα μέτρα, μεταξύ των οποίων το πάγωμα ή το ανώτατο όριο στις ετήσιες αυξήσεις ενοικίων έως το 2027 (ABC).

Το δεύτερο διάταγμα προχωρούσε περισσότερο: προέβλεπε αυτόματη ανανέωση των μισθώσεων σε νέες περιόδους πέντε ή επτά ετών. Κατά κανόνα, ιδιοκτήτης που θα διέκοπτε μια μίσθωση θα όφειλε στον ενοικιαστή αποζημίωση τουλάχιστον ίση με 12 μηνιαία ενοίκια (βασιλικό διάταγμα-νόμος 27/2026).

Γιατί είπε «όχι» το Junts

Επειδή τα μέτρα περιλαμβάνονταν σε δύο διατάγματα, καθένα τέθηκε σε ξεχωριστή ψηφοφορία. Στην ψηφοφορία για το ευρύτερο πακέτο, οι επτά βουλευτές του Junts έκριναν το αποτέλεσμα. Αν απείχαν, το διάταγμα θα περνούσε με 172 ψήφους υπέρ και 171 κατά (La Voz de Galicia). Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox καταψήφισαν και τα δύο κείμενα, όπως και το Junts. Το διάταγμα για τις ανανεώσεις μισθώσεων ηττήθηκε με μεγαλύτερη διαφορά, επειδή δύο μικρότερα κόμματα που είχαν στηρίξει το ευρύτερο πακέτο, το Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα και η Coalición Canaria, το καταψήφισαν (Infobae).

Η ένσταση του Junts αφορά τους κανόνες που επιβαρύνουν τους ιδιοκτήτες. Με βάση το βασικό διάταγμα, ο ιδιοκτήτης όφειλε να δεχτεί το αίτημα παράτασης του ενοικιαστή. Η προστασία από τις εξώσεις μπορούσε επίσης να κρατήσει ένα ευάλωτο νοικοκυριό σε κατοικία την οποία ο ιδιοκτήτης ήθελε να ανακτήσει. Το κόμμα υποστηρίζει ότι τέτοιες υποχρεώσεις θα απομακρύνουν ιδιοκτήτες από την αγορά ενοικίασης, περιορίζοντας την προσφορά και ανεβάζοντας τις τιμές.

Το Junts επικαλείται στοιχεία της Τράπεζας της Ισπανίας, σύμφωνα με τα οποία ιδιώτες κατείχαν το 91,9 τοις εκατό των κατοικιών που διατίθεντο προς ενοικίαση στην αγορά το 2021 (EFE). Το ποσοστό δείχνει ποιοι θα επωμίζονταν το κόστος των ρυθμίσεων, όχι ότι οι ιδιοκτήτες θα εγκατέλειπαν πράγματι την αγορά. Το Junts ζήτησε την απόσυρση και των δύο κειμένων και κατέθεσε δική του πρόταση, που βασίζεται σε παρατάσεις τις οποίες οι ιδιοκτήτες θα χορηγούν οικειοθελώς (elDiario.es).

Το κόμμα επέμεινε στη θέση του παρά την πίεση της κοινής γνώμης. Τις ημέρες πριν από την ψηφοφορία, η κυβέρνηση προσπαθούσε ακόμη να κατευνάσει το κύμα διαμαρτυριών για τη στέγαση (Le Monde).

Τι παραμένει σε ισχύ και τι παύει να ισχύει

Ο νόμος περί αστικών μισθώσεων, το βασικό νομοθέτημα της Ισπανίας για τις ενοικιάσεις, εξακολουθεί να ισχύει. Εγγυάται ελάχιστη διάρκεια μίσθωσης πέντε ετών όταν ο ιδιοκτήτης είναι φυσικό πρόσωπο και επτά όταν είναι εταιρεία. Μετά τη λήξη της, αν κανένα από τα δύο μέρη δεν καταγγείλει τη σύμβαση, αυτή παρατείνεται ανά έτος για έως τρία ακόμη χρόνια (El Confidencial).

Για τους ενοικιαστές που ζήτησαν παράταση όσο το διάταγμα παρέμενε σε ισχύ, η νομική κατάσταση είναι αβέβαιη. Κανένα από τα δύο κείμενα απόρριψης δεν διευκρινίζει τι γίνεται με αιτήματα που είχαν ήδη υποβληθεί (Demócrata).

Ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, αντέδρασε στην ήττα ζητώντας πρόωρες εκλογές. Στις 2 Οκτωβρίου, πάντως, δεν είχε αποφασιστεί η διάλυση του κοινοβουλίου (Euronews).

Η ψηφοφορία επιτρέπει ένα πιο περιορισμένο συμπέρασμα από το σενάριο μιας εκλογικής αναμέτρησης: η άρνηση του Junts αρκούσε από μόνη της για να ακυρώσει τις ευρύτερες προστασίες, παρά την οργή για τη στέγαση που εκδηλωνόταν στους δρόμους. Οι ενοικιαστές επιστρέφουν έτσι στο καθεστώς που ίσχυε πριν από το διάταγμα. Για το συγκεκριμένο ζήτημα, η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ δεν μπορεί να θεσπίσει προστασία των ενοικιαστών με διάταγμα χωρίς να εξασφαλίσει τη στήριξη ενός κόμματος που θεωρεί ότι το κόστος μεταφέρεται στους ιδιώτες ιδιοκτήτες. Η ψηφοφορία δεν προδικάζει τι θα προτείνει στη συνέχεια ο Σάντσεθ, δείχνει όμως ότι κάθε νέο κείμενο πρέπει πρώτα να εξασφαλίσει τη στήριξη του Junts.