Russische raket treft warmtecentrale in Kyiv

Volgens president Volodymyr Zelenskyy trof een Russische ballistische raket op 13 oktober rond 22.40 uur warmtekrachtcentrale Darnytsia nr. 4 in Kyiv. Bondgenoten hadden opnieuw niet voor de lancering gewaarschuwd, zei hij (Ukrainska Pravda, Radio Svoboda). Andere media hebben zijn lezing overigens overgenomen, maar niemand heeft bekendgemaakt wat de raket heeft beschadigd. Bewoners van de stad weten nog niet hoeveel van hun warmtevoorziening is weggevallen nu de winter nadert.

Bij dezelfde aanval werd ook een flatgebouw van negen verdiepingen getroffen. De BBC meldde op basis van informatie van burgemeester Vitali Klitschko één dode en 13 gewonden, van wie vier zwaargewond (BBC). Een afzonderlijk incident in de ochtend valt buiten dat dodental: toen beschadigden brokstukken van onderschepte doelen een woning en raakte een vrouw gewond (TSN).

Waarom deze centrale ertoe doet

Een warmtekrachtcentrale wekt elektriciteit op en levert ook warm water dat via leidingen naar radiatoren in hele stadsdelen stroomt. Deze centrale levert warmte aan het district Dniprovskyi en delen van Darnytskyi. Toen de centrale in februari 2026 werd getroffen, verloren meer dan 1.000 gebouwen hun verwarming en warm water, waaronder scholen en zorginstellingen (BBC).

Hoe groot de schade deze keer is, is onbekend. Geen enkele exploitant of gemeentelijke mededeling geeft cijfers over de weggevallen productie, het aantal woningen dat nu zonder verwarming zit of de verwachte reparatieduur (Radio Svoboda). Kyiv had die dag al geplande stroomonderbrekingen, maar netbeheerder Ukrenergo en energiebedrijf DTEK hadden die vóór de aanval vastgesteld. Die zeggen dus niets over de schade (Suspilne).

Een staakt-het-vuren dat niemand heeft ondertekend

De aanval vond plaats terwijl er onenigheid was over een bestand. Donald Trump kondigde op 11 oktober een bestand voor energievoorzieningen af. Toen hem werd gevraagd waarom Kyiv noch Moskou het had bevestigd, antwoordde hij: "Ze hebben ingestemd omdat ik zei dat ze hadden ingestemd" (Kyiv Independent).

Zelenskyy had aangeboden Russische raffinaderijen niet meer aan te vallen als Rusland het Oekraïense elektriciteitsnet met rust liet. Het Kremlin heeft alleen gezegd dat de contacten worden voortgezet. Volgens Zelenskyy heeft Oekraïne twee dagen lang geen Russische energievoorzieningen aangevallen (AP).

Er is geen openbaar document dat een begintijd vastlegt, bepaalt welke installaties of wapens onder het bestand vallen, of aanwijst wie op schendingen toeziet. Kyiv noemt de aanval een schending, maar daarvoor moeten er wel afspraken zijn. Volgens Zelenskyy trof Rusland een warmtecentrale tijdens een pauze die Moskou nooit publiekelijk heeft aanvaard.

De waarschuwingen die uitbleven

Zelenskyys tweede klacht gaat over de raketten zelf. Na de eerste aanval, op 12 oktober, zei luchtmachtwoordvoerder Yurii Ihnat dat Oekraïne geen lanceergegevens van partners had ontvangen en dat de radar de raketten pas tijdens de aanval oppikte (Ukrainska Pravda). Een ballistische raket bereikt Kyiv binnen enkele minuten. Oekraïne is daarom afhankelijk van bondgenoten, vooral Amerikaanse satellieten, om lanceringen tijdig te signaleren. Een Noorse deskundige zei tegen Reuters dat Europa veel minder capaciteit heeft dan de VS om zulke waarschuwingen vanuit de ruimte te geven (Reuters via TimesLIVE).

De verklaringen lopen uiteen. Volgens Politico wezen Amerikaanse medewerkers het slechte weer aan als oorzaak van het eerste uitblijven van waarschuwingen; Kyiv zette daar vraagtekens bij (Politico). Minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha ontkende dat de inlichtingendeling in het algemeen was stopgezet, en Trump hield vol: "We helpen hen en delen inlichtingen" (AP). Er is geen openbaar bewijs dat iemand bewust een waarschuwing heeft achtergehouden. Ook heeft niemand verklaard waarom de waarschuwingen twee nachten achter elkaar uitbleven.

Europese regeringen betalen mee aan het herstel van de schade die raketten aanrichten. Bondskanselier Friedrich Merz zegde op 4 oktober ongeveer € 350 miljoen toe voor de Oekraïense energie-infrastructuur, voor onder meer generatoren, onderstations en reparaties (German government). Die bijdrage kan helpen een beschadigde centrale te herstellen. Ze verklaart niet waarom een lanceerwaarschuwing uitbleef. Europa heeft bovendien geen eigen satellietnetwerk klaarstaan om dat tekort op te vangen.

Twee antwoorden geven de inwoners van Kyiv zicht op hun situatie. De exploitant van de centrale moet bekendmaken hoeveel verwarmingscapaciteit is weggevallen en hoe lang die uitvalt. Washington moet Kyiv vertellen wat zijn sensoren die twee nachten hebben waargenomen en welke informatie is doorgegeven.