Τα χταπόδια της Μάγχης πιέζουν αλιείς οστρακοειδών

Το 2025 οι αλιείς στη Μάγχη έφεραν στη στεριά περίπου 2.600 τόνους κοινού χταποδιού και, μέσα στο 2026, έχουν ήδη ξεπεράσει τους 3.000 τόνους. Τα προηγούμενα χρόνια, οι ποσότητες ήταν μικρότερες από 30 τόνους, σύμφωνα με στοιχεία της UK Marine Management Organisation που δημοσίευσε το Reuters (Reuters μέσω AsiaOne). Για τον Ian Perkes, έμπορο ψαριών στο Brixham, η αύξηση έφερε μεγάλες παραδόσεις και ζωηρό ενδιαφέρον από αγοραστές στη νότια Ευρώπη. Η έξαρση σημειώθηκε καθώς οι ευρωπαϊκές θάλασσες έζησαν το θερμότερο καλοκαίρι από τότε που άρχισαν οι καταγραφές το 1982: από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνειά τους έφτασε τους 21,6°C, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση του Reuters (Reuters μέσω AsiaOne).

Ένα απρόσμενο κέρδος με κόστος

Η αύξηση είναι τόσο μεγάλη ώστε οι επιστήμονες έχουν μελετήσει τα στοιχεία των αλιευμάτων. Ανάλυση που έχει δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό και εξετάζει τις εκφορτώσεις εκτίμησε ότι οι εμπορικές ποσότητες του 2025 ήταν σχεδόν 65 φορές μεγαλύτερες από τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2017–2024 (Journal of Fish Biology). Επειδή η ανάλυση βασίζεται στα ίδια στοιχεία εκφορτώσεων με το Reuters, περιγράφει λεπτομερέστερα την έξαρση, αλλά δεν την επιβεβαιώνει ανεξάρτητα.

Τα χταπόδια τρέφονται με καβούρια, αστακούς και χτένια, είδη που αποτελούν τη βάση της καθιερωμένης αλιείας οστρακοειδών στη Μάγχη. Η Marine Biological Association εκτίμησε ότι η έξαρση μπορεί να αντιστοιχεί σε απώλειες αλιευμάτων οστρακοειδών ύψους περίπου 10 εκατ. λιρών από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2025, έναντι περίπου 12 εκατ. λιρών από τις εκφορτώσεις χταποδιού (Reuters μέσω To Vima). Η εκτίμηση αφορά την περασμένη χρονιά, πριν από τη ζέστη του φετινού καλοκαιριού.

Οι εκφορτώσεις δείχνουν πότε εμφανίστηκαν τα χταπόδια, αλλά δεν εξηγούν γιατί αυξήθηκαν. Η έξαρση συνέπεσε με την άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών, όμως τα αλιεύματα επηρεάζονται και από τον αριθμό των σκαφών που αναζητούν ένα είδος, τα εργαλεία που χρησιμοποιούν και τη ζήτηση των αγοραστών. Η Cefas, η υπηρεσία επιστημονικής έρευνας της βρετανικής κυβέρνησης για την αλιεία, κατέγραψε φέτος το καλοκαίρι θερμοκρασίες-ρεκόρ σε αρκετές τοποθεσίες, καθώς και αναφορές για ασυνήθιστους καρχαρίες, φεγγαρόψαρα και μέδουσες. Εξακολουθεί να αξιολογεί τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για τον κλάδο (Cefas).

Τι μετρά στην πράξη η «θάλασσα σε θερμοκρασία-ρεκόρ»

Το ευρωπαϊκό ρεκόρ αφορά την επιφάνεια του ωκεανού. Οι δορυφόροι καταγράφουν τη θερμότητα που εκπέμπει το ανώτερο στρώμα, ενώ σημαδούρες και πλοία μετρούν απευθείας τη θερμοκρασία του νερού, ώστε να ελέγχεται η ακρίβεια των δορυφορικών εκτιμήσεων (NOAA). Είναι σαν να βυθίζουμε το χέρι στην επιφάνεια μιας μπανιέρας: διαπιστώνουμε ότι το νερό εκεί είναι ζεστό, όχι αν η θερμότητα φτάνει ως τον πυθμένα, όπου ζουν τα καβούρια και τα χτένια.

Οι επιστήμονες συγκρίνουν επίσης τη θερμοκρασία της θάλασσας με τη συνηθισμένη για κάθε περιοχή και εποχή (Hobday και συνεργάτες). Μια θερμοκρασία που είναι συνηθισμένη στη Μεσόγειο μπορεί να είναι ασυνήθιστα υψηλή βορειότερα. Στον Κόλπο της Βισκαϊας, ανάμεσα στη Γαλλία και την Ισπανία, η μέση θερμοκρασία το καλοκαίρι έφτασε τους 21,4°C, δηλαδή ξεπέρασε κατά περισσότερο από 2,4°C τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020 (Reuters μέσω To Vima).

Τα θαλάσσια «φυτώρια» που χάνονται στις ακτές της Ισπανίας

Τα χταπόδια δείχνουν ποια είδη μπορούν να εξαπλωθούν καθώς ζεσταίνεται το νερό. Στην άλλη πλευρά του Κόλπου της Βισκαϊας, στις βόρειες ακτές της Ισπανίας, η ανησυχία αφορά όσα χάνονται. Ο θαλάσσιος οικολόγος Χοσέ Μανουέλ Ρίκο Ορδάς εκτιμά ότι από το 2010 έχει εξαφανιστεί περίπου το 95 τοις εκατό των μεγάλων εκτάσεων καφέ φύκης στις ακτές της Αστούριας (Reuters μέσω Gulf Times).

Τα δάση φυκιών λειτουργούν σαν θαλάσσια φυτώρια: ανάμεσα στα ψηλά φύκη, τα νεαρά ψάρια βρίσκουν τροφή και προστασία. Ο Ορδάς αποδίδει την απώλειά τους κυρίως στην κλιματική αλλαγή, αλλά και στη βόσκηση από το Sarpa salpa, ένα ψάρι που ευνοείται από τα θερμότερα νερά. Η εκτίμησή του αποτυπώνει την υποχώρηση σε διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας και δεν απομονώνει την επίδραση του φετινού καλοκαιριού.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια θάλασσα που είναι ήδη θερμότερη. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) συνδέει την ανθρωπογενή υπερθέρμανση με συχνότερους και μεγαλύτερης διάρκειας θαλάσσιους καύσωνες (IPCC). Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Copernicus ανέφερε ότι η παγκόσμια επιφάνεια των ωκεανών ήταν εξαιρετικά θερμή τον Αύγουστο· πρόκειται για διαφορετική γεωγραφική περιοχή και διαφορετικό σύνολο δεδομένων από εκείνο του ευρωπαϊκού ρεκόρ (Copernicus). Καλύψαμε την εξέλιξη μαζί με τη ζέστη στην ξηρά (To Brief).

Για τους αλιείς στο Brixham, η αλλαγή έχει ήδη φτάσει στο λιμάνι, στις κάσες με τα αλιεύματα και στις τιμές που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν οι αγοραστές της νότιας Ευρώπης. Η έξαρση των χταποδιών έχει αλλάξει τι φέρνουν στη στεριά και τι πωλούν οι αλιείς της Μάγχης· το μέγεθος της ζημιάς για τους στόλους οστρακοειδών παραμένει αβέβαιο.