Η Ευρώπη έχει αέριο στα €103 τον Δεκέμβριο

Το συμβόλαιο μελλοντικής παράδοσης φυσικού αερίου για τον Δεκέμβριο διαπραγματεύτηκε τελευταία φορά την Παρασκευή στα 103,505 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με την καθυστερημένη εικόνα της αγοράς του ICE. Οι διαχειριστές των ευρωπαϊκών δικτύων εκτιμούν ότι θα υπάρχει αρκετό αέριο για έναν συνηθισμένο χειμώνα. Το κόστος προκύπτει από την αντικατάσταση των φορτίων που έπαψαν να φτάνουν από τον Κόλπο και περνά στα εργοστάσια και τα νοικοκυριά σε διαφορετικό χρόνο.

Η τιμή αφορά τον ολλανδικό κόμβο Title Transfer Facility (TTF), όπου διαμορφώνεται το συμβόλαιο που αποτελεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Πρόκειται για συμφωνία αγοράς αερίου σε μεταγενέστερη ημερομηνία, σε τιμή που καθορίζεται σήμερα. Η συναλλαγή της Παρασκευής δείχνει, επομένως, πόσο είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν οι έμποροι για αέριο που θα παραδοθεί τον Δεκέμβριο· δεν αποτυπώνει το κόστος για κάθε αγοραστή σήμερα, καθώς πολλοί είχαν κλειδώσει την τιμή τους νωρίτερα.

Το όριο των 100 ευρώ ξεπεράστηκε για πρώτη φορά στις 28 Οκτωβρίου, όταν το συμβόλαιο του Νοεμβρίου, που έληγε, άγγιξε προσωρινά αυτό το επίπεδο στις συναλλαγές, για πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο του 2022 (Reuters). Είχαμε καλύψει τότε την κίνηση (To Brief). Οι δύο τιμές αφορούν διαφορετικά συμβόλαια, οπότε δείχνουν ότι οι τιμές παραμένουν υψηλές, όχι μια μετρημένη αύξηση.

Γιατί η απώλεια αερίου από τον Κόλπο κοστίζει στην Ευρώπη

Το πρόβλημα ξεκινά από τις παραδόσεις που διακόπηκαν. Η ιταλική εταιρεία εισαγωγής αερίου Edison αναφέρει ότι η QatarEnergy παρέτεινε έως το τέλος Δεκεμβρίου την ανωτέρα βία, δηλαδή τη νομική αναστολή των υποχρεώσεων παράδοσης όταν συμβαίνουν γεγονότα πέρα από τον έλεγχό της. Η Edison λέει επίσης ότι από τον Απρίλιο επηρεάστηκαν 38 φορτία της και ότι έχει αντικαταστήσει τα 27 (Edison). Η ανακοίνωση δεν αναφέρει πόσο κόστισαν οι εναλλακτικές προμήθειες.

Η Ευρώπη αγοράζει σχετικά μικρές ποσότητες αερίου απευθείας από το Κατάρ: το 2025, περίπου το 8 τοις εκατό των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) της ΕΕ, το οποίο μεταφέρεται με πλοία, προήλθε από εκεί. Ωστόσο, από τα Στενά του Ορμούζ περνά υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου ΥΦΑ (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου). Καθώς το ΥΦΑ διακινείται σε ενιαία παγκόσμια αγορά, όταν χάνονται φορτία από τον Κόλπο, οι Ευρωπαίοι και οι Ασιάτες αγοραστές ανταγωνίζονται για τα πλοία που απομένουν· έτσι ανεβαίνει η τιμή ακόμη και για όσους δεν είχαν ποτέ συμβόλαιο με το Κατάρ.

Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ διαπίστωσε ότι το περασμένο καλοκαίρι δεν έφτασαν στην Ένωση σημαντικές ποσότητες ΥΦΑ από το Κατάρ. Εκτίμησε ότι οι υψηλότερες τιμές πρόσθεσαν 18 έως 33 δισ. ευρώ στον λογαριασμό της ΕΕ για το αέριο το καλοκαίρι του 2026, για την ίδια ποσότητα καυσίμου· η πρόσθετη δαπάνη οφειλόταν, συνεπώς, στην τιμή και όχι σε αυξημένες αγορές (Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ).

Τα αποθέματα προσφέρουν κάποια προστασία, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο σε κάθε χώρα. Την 1η Νοεμβρίου, οι υπόγειες αποθήκες αερίου στην ΕΕ ήταν γεμάτες κατά 74,68 τοις εκατό. Στη Γερμανία το ποσοστό ήταν 61,17 τοις εκατό και στην Ιταλία 91,05 τοις εκατό (Ένωση Ευρωπαϊκής Υποδομής Αερίου). Κάθε ποσοστό υπολογίζεται με βάση τη χωρητικότητα της κάθε χώρας, οπότε δείχνει πόσο γεμάτες είναι οι αποθήκες και όχι για πόσες εβδομάδες θέρμανσης επαρκούν. Η γερμανική ρυθμιστική αρχή δικτύων θεωρεί χαμηλό τον άμεσο κίνδυνο για τον εφοδιασμό, προειδοποιεί όμως ότι τα αποθέματα μπορεί να έχουν μειωθεί πολύ έως το τέλος του χειμώνα (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων).

Ποιος πληρώνει και πότε

Τα νοικοκυριά σπάνια πληρώνουν απευθείας την τιμή που εμφανίζεται στην αγορά. Οι προμηθευτές αντισταθμίζουν τον κίνδυνο των μεταβολών αγοράζοντας αέριο μήνες νωρίτερα, ώστε να κατοχυρώσουν μια τιμή, και πολλοί προσφέρουν συμβόλαια με σταθερό τιμολόγιο. Έτσι, η αύξηση στη χονδρική αγορά περνά στους λογαριασμούς με καθυστέρηση, η οποία φτάνει τους επτά έως δώδεκα μήνες σε περίπου το ένα τρίτο των οικονομιών της ευρωζώνης (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα). Όσοι έχουν σταθερό τιμολόγιο θα δουν την επιβάρυνση όταν ανανεωθεί το συμβόλαιό τους, ενώ όσοι έχουν τιμολόγιο συνδεδεμένο με δημοσιευμένη τιμή αναφοράς την αισθάνονται νωρίτερα.

Η Γαλλία δείχνει πώς λειτουργεί η σύνδεση με την τιμή αναφοράς. Η γαλλική Ρυθμιστική Επιτροπή Ενέργειας αύξησε την 1η Νοεμβρίου την μηνιαία τιμή αναφοράς κατά 6,6 τοις εκατό. Για τα συμβόλαια που συνδέονται με αυτήν, η αύξηση προσθέτει περίπου 12 ευρώ στον μέσο λογαριασμό του Νοεμβρίου και αντανακλά τις τιμές χονδρικής του Σεπτεμβρίου (Ρυθμιστική Επιτροπή Ενέργειας της Γαλλίας). Η απότομη άνοδος στα τέλη Οκτωβρίου θα αποτυπωθεί μόνο σε επόμενες μηνιαίες αναπροσαρμογές και εφόσον οι τιμές παραμείνουν υψηλές.

Τα εργοστάσια με συμβόλαια που ακολουθούν την αγορά πληρώνουν νωρίτερα. Γύρω από την Καστεγιόν, κέντρο της ισπανικής βιομηχανίας πλακιδίων, το φυσικό αέριο κάλυψε το 90 τοις εκατό της ενέργειας που κατανάλωσε ο κλάδος των κεραμικών το 2025. Η ένωση του κλάδου, ASCER, έχει προειδοποιήσει για απώλειες παραγωγής και θέσεων εργασίας (Castellón Plaza).

Αρκετό αέριο, σε υψηλότερη τιμή

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου εκτιμά ότι ένα μέσο χειμώνα μπορεί να καλυφθεί ακόμη και αν οι προμήθειες ΥΦΑ παραμείνουν περιορισμένες. Σε έναν ψυχρό χειμώνα με λίγα διαθέσιμα φορτία, η εικόνα αλλάζει: στο μοντέλο του, το σύστημα δεν μπορεί να καλύψει το 12 τοις εκατό της ζήτησης (Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου). Το ποσοστό προκύπτει από δοκιμή αντοχής του συστήματος και δεν αποτελεί πρόβλεψη για δελτίο στην κατανάλωση.

Με βάση τις παραδοχές του Συνδέσμου, η Ευρώπη διαθέτει αρκετό αέριο για έναν μέσο χειμώνα, αλλά θα πληρώσει ακριβότερα για να το εξασφαλίσει. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ, το πρόσθετο κόστος είχε ήδη φτάσει τα δισεκατομμύρια ευρώ μέσα στο καλοκαίρι. Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική επιφύλαξη: στο μοντέλο των διαχειριστών, ένας ψυχρός χειμώνας φέρνει πραγματική έλλειψη αερίου και όχι μόνο υψηλότερους λογαριασμούς. Αν οι τιμές του Δεκεμβρίου παραμείνουν υψηλές, τα νοικοκυριά με τιμολόγια συνδεδεμένα με την αγορά, όπως στη Γαλλία, θα τις δουν στις επόμενες μηνιαίες αναπροσαρμογές, ενώ εκείνα με σταθερά συμβόλαια θα τις δουν όταν τα ανανεώσουν.