Η ενέργεια ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 3.8%

Οι τιμές καταναλωτή στη ζώνη του ευρώ ήταν τον Σεπτέμβριο 3,8 τοις εκατό υψηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα, έναντι 3,2 τοις εκατό τον Αύγουστο, σύμφωνα με την πρώτη, προσωρινή εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας. Πρόκειται για τον ταχύτερο ρυθμό από τον Σεπτέμβριο του 2023 (CNBC). Οι τιμές της ενέργειας εκτινάχθηκαν, ενώ οι υπόλοιπες κινήθηκαν ελάχιστα· στις 29 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα εξετάσει τι σημαίνει αυτή η απόκλιση για τα επιτόκια (ημερολόγιο της ΕΚΤ).

Το αποτέλεσμα για την ευρωζώνη επιβεβαιώνει τις εθνικές ανακοινώσεις της προηγούμενης εβδομάδας: το κόστος των καυσίμων ώθησε τον πληθωρισμό στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία πάνω από τις προβλέψεις (To Brief).

Εκτίναξη στην ενέργεια, μικρή άνοδος στα υπόλοιπα

Η ενέργεια αντιστοιχεί περίπου στο 9 τοις εκατό του καλαθιού αγαθών και υπηρεσιών που παρακολουθεί η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία. Τον Σεπτέμβριο κόστιζε 18,8 τοις εκατό περισσότερο απ’ ό,τι έναν χρόνο νωρίτερα, μετά την αύξηση κατά 14,3 τοις εκατό τον Αύγουστο (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία). Η κατηγορία περιλαμβάνει όχι μόνο τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης, αλλά και το ηλεκτρικό ρεύμα, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα θέρμανσης.

Η άνοδος διαφέρει από χώρα σε χώρα. Ο πληθωρισμός της ενέργειας έφτασε το 14,9 τοις εκατό στη Γερμανία και το 22,3 τοις εκατό στην Ιταλία (Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας, Ιταλική Στατιστική Υπηρεσία). Τα νοικοκυριά που διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους για μετακινήσεις και θέρμανση θα νιώσουν εντονότερα την αύξηση απ’ όσο δείχνει ο μέσος όρος της ευρωζώνης.

Οι οικονομολόγοι παρακολουθούν επίσης έναν στενότερο δείκτη, τον δομικό πληθωρισμό. Αυτός εξαιρεί την ενέργεια, τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό, δηλαδή κατηγορίες με τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις, ώστε να δείξει αν οι πιέσεις στις τιμές επεκτείνονται. Ο δομικός πληθωρισμός ανέβηκε μόλις στο 2,5 τοις εκατό, από 2,4 τοις εκατό τον Αύγουστο (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία).

Το μήνυμα από τις υπηρεσίες

Στον δομικό πληθωρισμό, οι υπηρεσίες χρειάζονται τη μεγαλύτερη προσοχή. Το κόστος για ένα κούρεμα, ένα γεύμα σε εστιατόριο ή μια επισκευή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους μισθούς. Οι αυξήσεις τιμών σε αυτές τις υπηρεσίες μπορεί να δείχνουν πρώτες ότι οι εργαζόμενοι διεκδικούν υψηλότερες αποδοχές για να καλύψουν τους λογαριασμούς ενέργειας και ότι οι επιχειρήσεις αυξάνουν στη συνέχεια τις τιμές για να καλύψουν το μισθολογικό κόστος. Οι οικονομολόγοι ονομάζουν αυτή τη διαδικασία «δευτερογενή επίδραση».

Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες ανέβηκε τον Σεπτέμβριο στο 3,2 τοις εκατό, από 3,0 τοις εκατό (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία). Τα στοιχεία ενός μήνα δεν αρκούν για να δείξουν αν η άνοδος οφείλεται στους μισθούς, ενώ δεν περιλαμβάνουν δεδομένα για τις αποδοχές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ING, Μπερτ Κόλαϊν, δήλωσε ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να οφείλεται κυρίως στην ενέργεια, αλλά οι ευρύτερες πιέσεις εντείνονται αν οι τιμές της παραμείνουν υψηλές (Yahoo Finance). Τον Σεπτέμβριο, οι υπηρεσίες της ΕΚΤ προέβλεπαν ότι ο δομικός πληθωρισμός θα κορυφωνόταν στο 2,8 τοις εκατό το 2027 (προβλέψεις της ΕΚΤ).

Ποιους επηρεάζει μια αύξηση επιτοκίων

Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει μία φορά τα επιτόκια. Στις 10 Σεπτεμβρίου ανέβασε κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων, στο 2,50 τοις εκατό (ΕΚΤ). Πρόκειται για το επιτόκιο που καταβάλλει η ΕΚΤ στις τράπεζες όταν αυτές καταθέτουν σε αυτήν χρήματα για μία νύχτα. Το επιτόκιο αυτό θέτει το κατώτατο όριο στο κόστος με το οποίο δανείζονται οι τράπεζες μεταξύ τους και, στη συνέχεια, επηρεάζει τα επιτόκια που χρεώνουν στους πελάτες τους.

Το πόσο γρήγορα φτάνει μια αύξηση επιτοκίων στο νοικοκυριό εξαρτάται από το είδος του στεγαστικού δανείου. Στα κυμαινόμενα δάνεια, το επιτόκιο αναπροσαρμόζεται κάθε φορά που φτάνει η ημερομηνία επανεξέτασης της σύμβασης, συχνά κάθε λίγους μήνες ή μία φορά τον χρόνο. Σε μεγάλο μέρος της ευρωζώνης, το νέο επιτόκιο συνδέεται με το ευριμπόρ, το επιτόκιο αναφοράς για τον δανεισμό μεταξύ τραπεζών, το οποίο κινείται μαζί με τα επιτόκια της ΕΚΤ.

Η Φινλανδία και η Γαλλία βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές. Τον Μάιο, το 95 τοις εκατό των στεγαστικών δανείων στη Φινλανδία συνδεόταν με το ευριμπόρ (Τράπεζα της Φινλανδίας). Ένα φινλανδικό νοικοκυριό θα δει τη δόση του να αυξάνεται στην επόμενη ημερομηνία αναπροσαρμογής. Στη Γαλλία, πάνω από το 99 τοις εκατό των στεγαστικών δανείων έχει σταθερό επιτόκιο (Τράπεζα της Γαλλίας). Οι Γάλλοι που έχουν ήδη πάρει στεγαστικό δάνειο θα συνεχίσουν να πληρώνουν τη δόση που συμφώνησαν· μια αύξηση θα επιβαρύνει κυρίως όσους δανείζονται τώρα.

Τα προσωρινά στοιχεία δείχνουν απότομη αύξηση στις τιμές της ενέργειας και μικρή άνοδο στον δομικό πληθωρισμό, αν και οι τιμές των υπηρεσιών ανέβηκαν επίσης. Η αύξηση επιτοκίων περιορίζει τον δανεισμό και τις δαπάνες σταδιακά, μέσα σε μήνες. Δεν μειώνει εύκολα όσα πληρώνουν οι Ευρωπαίοι στην αντλία ή για θέρμανση, καθώς οι τιμές αυτές καθορίζονται στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Αν η ΕΚΤ αυξήσει τα επιτόκια στις 29 Οκτωβρίου, πολλοί δανειολήπτες στη Φινλανδία θα δουν υψηλότερη δόση στην επόμενη αναπροσαρμογή του δανείου τους. Για τους οδηγούς, δεν θα υπάρξει άμεση ανακούφιση από τις τιμές των καυσίμων (ημερολόγιο της ΕΚΤ).