Το σχέδιο €54 billion της Γαλλίας μπάζει

Η Γαλλία υποστηρίζει ότι χρειάζεται 54 δισ. ευρώ σε εξοικονομήσεις, ώστε να περιορίσει το έλλειμμα του 2027 στο 5% του ΑΕΠ (La Dépêche). Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν έχει προσδιορίσει 54 δισ. ευρώ από συγκεκριμένες περικοπές δαπανών ή αυξήσεις φόρων. Έχει καταγράψει μόνο ένα μέρος του ποσού. Το υπόλοιπο προκύπτει από ένα χειρότερο σημείο εκκίνησης και από τον πληθωρισμό, ο οποίος μειώνει σιωπηρά την πραγματική αξία όσων καταβάλλονται σε εργαζομένους και συνταξιούχους. Όπως είχαμε επισημάνει όταν ανακοινώθηκε το πακέτο (To Brief), η κατακερματισμένη Εθνοσυνέλευση δεν προσφέρει στην κυβέρνηση εγγυημένη πλειοψηφία για την ψήφιση των μέτρων.

Πώς τα 30 δισ. ευρώ έγιναν 54 δισ.

Η συζήτηση της προηγούμενης κυβέρνησης επικεντρωνόταν σε περίπου 30 δισ. ευρώ. Τότε, το έλλειμμα που θα προέκυπτε αν δεν άλλαζε τίποτα υπολογιζόταν περίπου στο 5,7% του ΑΕΠ. Η ομάδα του πρωθυπουργού Λεκορνί τοποθετεί σήμερα την αντίστοιχη πρόβλεψη πάνω από το 6,5% (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Υπουργείο Προϋπολογισμού). Σε μια οικονομία περίπου 2,9 τρισ. ευρώ (Eurostat), αυτή η επιδείνωση του σημείου εκκίνησης εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης από τα 30 στα 54 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση δεν έχει δημοσιεύσει αναλυτική εξήγηση για το πώς προέκυψε η διαφορά.

Η κυβέρνηση προβλέπει πραγματική ανάπτυξη 1% και πληθωρισμό 1,8% για το 2027 (Γαλλικό Υπουργείο Οικονομίας). Οι παραδοχές για τον πληθωρισμό έχουν άμεση δημοσιονομική σημασία. Οι γαλλικές συντάξεις αναπροσαρμόζονται βάσει νόμου σύμφωνα με τις τιμές, επομένως το πάγωμά τους εξοικονομεί για το κράτος ό,τι θα προσέθετε ο πληθωρισμός. Ένα μέρος της «προσπάθειας» συνίσταται, έτσι, στο να αφήνεται η άνοδος των τιμών να μειώνει την πραγματική αξία των παροχών.

Οι συνταξιούχοι και οι δημόσιοι υπάλληλοι επωμίζονται το σαφέστερο κόστος

Το μεγαλύτερο μέτρο που έχει προσδιοριστεί για τα νοικοκυριά αφορά τους συνταξιούχους και υπολογίζεται σε περίπου 6 δισ. ευρώ (Le Monde). Το Κοινοβούλιο θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικές λύσεις. Η πρώτη είναι το πάγωμα ή η μικρότερη αναπροσαρμογή όλων των συντάξεων, ώστε το εισόδημα κάθε συνταξιούχου να υπολείπεται της ανόδου των τιμών. Η δεύτερη είναι η κατάργηση της έκπτωσης 10% στη φορολογία εισοδήματος από συντάξεις, που θα επιβάρυνε κυρίως όσους έχουν αρκετό εισόδημα ώστε να πληρώνουν φόρο (LCP). Το ίδιο ποσό μπορεί επομένως να κατανεμηθεί με δύο εντελώς διαφορετικούς τρόπους.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους προβλέπεται πάγωμα της μισθολογικής μονάδας, δηλαδή της κοινής βάσης πάνω στην οποία υπολογίζονται οι αποδοχές στον δημόσιο τομέα. Η δημοσιονομική εξοικονόμηση υπολογίζεται σε περίπου 2 δισ. ευρώ (La Dépêche). Για τους εργαζομένους, το μέτρο ισοδυναμεί με μείωση των πραγματικών αποδοχών, αφού οι μισθοί θα παραμείνουν σταθεροί ενώ η κυβέρνηση αναμένει αύξηση των τιμών κατά 1,8%.

Στις επιχειρήσεις, ο προσωρινός πρόσθετος φόρος στις μεγάλες εταιρείες μειώνεται από περίπου 8 δισ. ευρώ σε 5 δισ. ευρώ (Υπουργείο Προϋπολογισμού). Οι μεγάλες επιχειρήσεις θα πληρώνουν έτσι περισσότερα από όσα θα κατέβαλλαν αν η εισφορά καταργούνταν πλήρως, αλλά λιγότερα από όσα πληρώνουν σήμερα. Η κυβέρνηση υπολογίζει ως εξοικονόμηση τη διαφορά σε σχέση με την πλήρη κατάργηση. Την ίδια ώρα, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται κατά 6,4 δισ. ευρώ (Le Monde). Η κατεύθυνση είναι σαφής: οι συγκεκριμένες περικοπές αφορούν κυρίως τα νοικοκυριά και τους δημοσίους υπαλλήλους, ενώ η φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων περιορίζεται.

Θα πείσουν οι αγορές;

Στις 18 Σεπτεμβρίου, η διαφορά ανάμεσα στο κόστος δανεισμού της Γαλλίας και της Γερμανίας για δεκαετή ομόλογα έφθασε τις 100 μονάδες βάσης, δηλαδή μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα, για πρώτη φορά από το 2012 (Boursorama/Reuters, Borsa Italiana). Το σπρεντ, δηλαδή το πρόσθετο επιτόκιο που ζητούν οι επενδυτές για τον πολιτικό και δημοσιονομικό κίνδυνο της Γαλλίας σε σύγκριση με το γερμανικό σημείο αναφοράς, διευρύνεται εδώ και μήνες. Το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο εκτιμά ότι για να σταθεροποιηθεί στην πράξη ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ θα απαιτούνταν έλλειμμα κοντά στο 2,8% του ΑΕΠ (Cour des comptes). Ο στόχος του 5% επιβραδύνει την επιδείνωση, δεν την ανακόπτει.

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της ΕΕ απαιτεί από τη Γαλλία να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ, με τις συστάσεις του Συμβουλίου να καθορίζουν την πορεία προσαρμογής. Οι Βρυξέλλες μπορούν να αναδείξουν την απόσταση ανάμεσα στην υπόσχεση και το σχέδιο. Δεν μπορούν, όμως, να εξασφαλίσουν τις κοινοβουλευτικές ψήφους που απαιτούνται για να καλυφθεί αυτή η απόσταση.

Τα νομοσχέδια του προϋπολογισμού αναμένεται να κατατεθούν στις 30 Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια θα ακολουθήσει ανεξάρτητη αξιολόγηση από το Haut Conseil des finances publiques, το δημοσιονομικό συμβούλιο που ελέγχει αν οι υπολογισμοί της κυβέρνησης είναι συνεκτικοί. Αυτές θα είναι οι πρώτες πραγματικές δοκιμασίες. Μέχρι τότε, η Γαλλία έχει ανακοινώσει έναν στόχο για το έλλειμμα και έναν μερικό κατάλογο μέτρων, το σαφέστερο κόστος των οποίων πέφτει στους συνταξιούχους και τους δημοσίους υπαλλήλους. Μεγάλο μέρος των υπόλοιπων 54 δισ. ευρώ δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Ένα τμήμα του είναι απλώς πληθωρισμός που εμφανίζεται στους υπολογισμούς ως δημοσιονομική πολιτική.