Το γαλλικό σπρεντ σε υψηλό από το 2012

Η απόδοση του δεκαετούς ισπανικού κρατικού ομολόγου, δηλαδή η ετήσια απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές για να δανείσουν την Ισπανία επί μία δεκαετία, ξεπέρασε το 4 τοις εκατό στις 14 Σεπτεμβρίου. Δεν επρόκειτο, ωστόσο, για νέο όριο, καθώς είχε βρεθεί πάνω από αυτό το επίπεδο ήδη τον Οκτώβριο του 2023. Η ουσιαστική είδηση είναι ότι ανήλθε στο υψηλότερο σημείο από τον Δεκέμβριο του 2013 (Europa Press). Η Ισπανία, άλλωστε, δεν αποτέλεσε εξαίρεση: οι αποδόσεις στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία έφθασαν επίσης σε υψηλά πολλών ετών μέσα στην ίδια εβδομάδα (El Mundo). Οι ευρωπαϊκές αγορές επανατιμολόγησαν συνολικά τον κίνδυνο, αλλά η πίεση ήταν εντονότερη στη Γαλλία.

Γιατί κινήθηκαν ταυτόχρονα οι αγορές

Δύο παράγοντες συνέπεσαν. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή εκτίναξε τις τιμές του πετρελαίου, με το Brent κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι (SIC Notícias). Η επίδραση στον πληθωρισμό ήταν άμεση: ο γενικός δείκτης στην ευρωζώνη αυξήθηκε τον Αύγουστο από 2,9 σε 3,3 τοις εκατό, σχεδόν αποκλειστικά επειδή οι τιμές της ενέργειας ενισχύθηκαν κατά 14,3 τοις εκατό σε ετήσια βάση. Αντιθέτως, ο δομικός πληθωρισμός, από τον οποίο εξαιρούνται η ενέργεια και τα τρόφιμα, υποχώρησε ελαφρά στο 2,4 τοις εκατό (ΕΚΤ). Επομένως, η επιτάχυνση του Αυγούστου προήλθε κυρίως από την ενέργεια και όχι από υπερθέρμανση της εγχώριας ζήτησης.

Στις 10 Σεπτεμβρίου παρενέβη η ΕΚΤ, η οποία καθορίζει τα επιτόκια για τις 20 χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ. Το Διοικητικό Συμβούλιο αύξησε τα επιτόκια κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, ανεβάζοντας στο 2,50 τοις εκατό το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων, δηλαδή την απόδοση που λαμβάνουν οι τράπεζες για τα κεφάλαια που τοποθετούν στην ΕΚΤ από τη μία ημέρα στην άλλη και η οποία λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για το ευρύτερο κόστος δανεισμού (ΕΚΤ, Bundesbank). Η Κριστίν Λαγκάρντ υποστήριξε ότι θα ήταν περισσότερο επιζήμιο να επιτραπεί στις αυξήσεις της ενέργειας να περάσουν στους μισθούς και στις τιμές των υπηρεσιών από το να αναλάβει εγκαίρως δράση η Τράπεζα. Η ίδια η αύξηση είχε ήδη προεξοφληθεί, γι’ αυτό και η απόδοση του διετούς γερμανικού ομολόγου μεταβλήθηκε ελάχιστα (Reuters via MarketScreener). Η προοπτική, όμως, νέων αυξήσεων ώθησε υψηλότερα το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού όλων των μεγάλων κρατών της ευρωζώνης.

Ίδιο κύμα πωλήσεων, διαφορετική πίεση

Από τις 9 έως τις 14 Σεπτεμβρίου, η απόδοση του γερμανικού δεκαετούς ομολόγου αναφοράς αυξήθηκε κατά περίπου 15 μονάδες βάσης, δηλαδή κατά 15 εκατοστά της ποσοστιαίας μονάδας, και διαμορφώθηκε γύρω στο 3,54 τοις εκατό. Η ισπανική απόδοση ενισχύθηκε κατά περίπου 19 μονάδες βάσης, στο 4,02 τοις εκατό (Europa Press, QuiFinanza). Το σπρεντ, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο κόστος δανεισμού της Ισπανίας και της Γερμανίας, διευρύνθηκε μόλις κατά περίπου 4 μονάδες βάσης, στις 48 μονάδες βάσης. Το μεγαλύτερο μέρος της ανόδου στην Ισπανία εξηγείται συνεπώς από την παράλληλη κίνηση του γερμανικού ομολόγου.

Η εικόνα στη Γαλλία ήταν διαφορετική. Η απόδοση πλησίασε το 4,5 τοις εκατό, ενώ το γαλλογερμανικό σπρεντ έφθασε περίπου τις 96 μονάδες βάσης, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2012 (AFP via Zonebourse). Όπως αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα, η διαφορά αυτή έχει εξελιχθεί σε δείκτη πραγματικού χρόνου για την αξιοπιστία των γαλλικών δημόσιων οικονομικών (To Brief).

Η διεύρυνση συνάδει με τις δημοσιονομικές ανησυχίες των επενδυτών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το γαλλικό έλλειμμα θα διαμορφωθεί στο 5,1 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2026 και το χρέος θα υπερβεί το 120 τοις εκατό (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Αντιθέτως, η Ισπανία αναμένει ανάπτυξη κοντά στο 2,4 τοις εκατό και έλλειμμα περίπου 3 τοις εκατό (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Η Γαλλία δανείζεται σε μεγάλη κλίμακα ενώ η ανάπτυξή της παραμένει ασθενής, και οι αγορές ενσωματώνουν πλέον αυτόν τον συνδυασμό στις τιμές.

Ποιος επωμίζεται το κόστος

Η άνοδος των αποδόσεων δεν σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις αρχίζουν αμέσως να πληρώνουν επιτόκιο 4 τοις εκατό για ολόκληρο το χρέος τους, καθώς τα υφιστάμενα ομόλογα σταθερού επιτοκίου διατηρούν τους αρχικούς τους όρους. Οι υψηλότερες αποδόσεις περνούν σταδιακά στους προϋπολογισμούς, όταν λήγουν παλαιοί τίτλοι και τα κράτη εκδίδουν νέους με τους σημερινούς όρους της αγοράς. Το Κοινοβουλευτικό Γραφείο Προϋπολογισμού της Ιταλίας εκτιμά ότι οι δαπάνες για τόκους θα αυξηθούν από περίπου 4,1 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2026 σε 4,5 τοις εκατό το 2029 (UPB). Η επιβάρυνση συσσωρεύεται με αργό ρυθμό, αλλά για μια χώρα όπως η Γαλλία, όπου ο νέος δανεισμός είναι μεγάλος σε σχέση με το ΑΕΠ, το πρόσθετο κόστος είναι ουσιαστικό.

Οι προβλέψεις της ΕΚΤ εξακολουθούν να δείχνουν επιστροφή του πληθωρισμού στο 2,1 τοις εκατό έως το 2028 (ΕΚΤ). Αν επαληθευτούν, η αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο θα έχει λειτουργήσει ως ασφάλεια απέναντι στον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου μισθών και τιμών. Αν, όμως, το πετρέλαιο παραμείνει ακριβό και ενισχυθεί ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες, νέες αυξήσεις θα καταστήσουν ακριβότερα τα δάνεια και την αναχρηματοδότηση του χρέους, επιβαρύνοντας περισσότερο τις χώρες με τα μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ισπανικό 4 τοις εκατό κέρδισε την προσοχή την περασμένη εβδομάδα· η διεύρυνση του γαλλικού ασφαλίστρου έναντι της Γερμανίας έστειλε σαφέστερο προειδοποιητικό μήνυμα.