Πλήγμα σε τάνκερ ακριβαίνει τις διελεύσεις στο Ορμούζ

Ο πλοίαρχος ενός δεξαμενόπλοιου ανέφερε ότι άγνωστο βλήμα έπληξε το πλοίο στα Στενά του Ορμούζ και προκάλεσε ζημιές στο μηχανοστάσιο, όπου βρίσκονται τα συστήματα που εξασφαλίζουν την κίνηση και την παροχή ενέργειας. Την αναφορά δημοσίευσε στις 4 Οκτωβρίου η βρετανική υπηρεσία που μεταδίδει αναφορές για απειλές προς εμπορικά πλοία (Προειδοποίηση 150-26). Το πλήγμα προσθέτει έναν ακόμη κίνδυνο σε μια θαλάσσια οδό όπου η κίνηση είχε ήδη καταρρεύσει και η ασφάλιση είχε ήδη ακριβύνει. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι καθυστέρησε το φορτίο του συγκεκριμένου πλοίου.

Η αναφορά του πλοιάρχου και τα όριά της

Το πλήρωμα αναφέρθηκε ασφαλές και, όταν εκδόθηκε η προειδοποίηση, δεν είχε αναφερθεί ρύπανση. Πέρα από αυτά, τα διαθέσιμα στοιχεία είναι λίγα: δεν κατονομάζονται το πλοίο, η σημαία, ο πλοιοκτήτης, το φορτίο ή ο προορισμός του, ενώ δεν δίνεται ούτε ακριβής θέση. Η ημερομηνία δημοσίευσης μπορεί να διαφέρει από την ημερομηνία του πλήγματος.

Δεν είναι σαφές ούτε τι είδους πλοίο ήταν. Το Arab News επισήμανε ότι η βρετανική υπηρεσία δεν διευκρίνισε αν μετέφερε πετρέλαιο ή υγροποιημένο φυσικό αέριο (Arab News). Ο χαρακτηρισμός του ως πετρελαιοφόρου θα υπερέβαινε όσα τεκμηριώνει η αναφορά.

Το πρακτορείο Associated Press μετέδωσε τα ίδια στοιχεία για το μηχανοστάσιο, το πλήρωμα και την απουσία ρύπανσης (Associated Press). Όλες οι δημοσιευμένες αναφορές στηρίζονται στην ίδια μαρτυρία του πλοιάρχου. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί επιθεώρηση, δήλωση του πλοιοκτήτη ή στοιχεία για το ταξίδι του πλοίου.

Αυτό το κενό έχει σημασία για την οικονομική διάσταση της υπόθεσης. Ζημιά στο μηχανοστάσιο μπορεί να θέσει εκτός λειτουργίας την πρόωση ή την ηλεκτροδότηση του πλοίου, αφήνοντάς το ακινητοποιημένο ή αναγκάζοντάς το να ρυμουλκηθεί. Η προειδοποίηση δεν διευκρινίζει αν το δεξαμενόπλοιο έχασε κάποιο από τα δύο ή αν συνέχισε την πορεία του. Δεν κατονομάζει δράστη.

Το κόστος της διέλευσης

Πριν από τη δημοσίευση της αναφοράς, οι διελεύσεις ήταν ήδη ελάχιστες. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης της Windward που δημοσίευσε η Argus, στις 29 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν 17 διελεύσεις, έναντι περίπου 135 ημερησίως πριν από τον πόλεμο (Argus). Ο αριθμός αφορά πλοία και δείχνει πόσοι πλοιοκτήτες είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν το ταξίδι. Δεν αποτυπώνει πόσο πετρέλαιο ή φυσικό αέριο έφτασε πράγματι στους αγοραστές.

Από αυτή τη θαλάσσια οδό περνά συνήθως μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητα ίση με περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ (Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ).

Τα πλοία που εξακολουθούν να περνούν πληρώνουν πολύ ακριβότερη ασφάλιση. Τα πρόσθετα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, που καλύπτουν ζημιές από συγκρούσεις, έχουν αυξηθεί πάνω από σαράντα φορές από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Αυτή είναι η εκτίμηση του Neil Roberts από την Lloyd's Market Association, σε δηλώσεις του στη S&P Global (S&P Global). Περιγράφει τη μεταβολή των τιμών στην αγορά συνολικά, όχι το ποσό που πλήρωσε ένα συγκεκριμένο πλοίο.

Οι επιμέρους ασφαλιστικές προσφορές δείχνουν το κόστος από άλλη πλευρά. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ορισμένες έφταναν το 6-9 τοις εκατό της αξίας ενός πλοίου, για κάλυψη που συνήθως τιμολογείται ανά επταήμερη περίοδο (MarineLink). Οι δύο μετρήσεις αποτυπώνουν το κόστος με διαφορετικό τρόπο και δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως ενιαία πορεία τιμών. Και οι δύο, πάντως, δείχνουν ότι η ασφάλιση μιας εβδομάδας στα Στενά κοστίζει πλέον πολύ περισσότερο απ’ ό,τι πριν από τον Φεβρουάριο.

Την ασφάλιση την αγοράζει ο πλοιοκτήτης, αλλά το ποιος τελικά επωμίζεται το κόστος εξαρτάται από τις συμβάσεις. Μια ναύλωση, δηλαδή η συμφωνία με την οποία μια εμπορική εταιρεία μισθώνει το πλοίο, μπορεί να μεταφέρει το πρόσθετο κόστος πολεμικού κινδύνου στην εταιρεία, η οποία στη συνέχεια ενδέχεται να επιχειρήσει να το ενσωματώσει στην τιμή του πετρελαίου ή του φυσικού αερίου. Μια ακριβότερη ασφαλιστική προσφορά από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι θα αυξηθούν οι τιμές για τους Ευρωπαίους αγοραστές.

Οι εναλλακτικές διαφέρουν ανάλογα με το καύσιμο. Αγωγοί της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μπορούν να μεταφέρουν μέρος του αργού πετρελαίου παρακάμπτοντας τα Στενά, όμως το υγροποιημένο φυσικό αέριο του Κατάρ δεν έχει αντίστοιχη εναλλακτική οδό, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ (Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ). Έτσι, όταν αυξάνεται ο κίνδυνος στα ίδια τα Στενά, οι αγοραστές φυσικού αερίου είναι περισσότερο εκτεθειμένοι από τα διυλιστήρια πετρελαίου.

Τι αλλάζει με το πλήγμα

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη παραμένουν σε αδιέξοδο ως προς τους όρους επαναλειτουργίας των Στενών (To Brief), και αυτό το αδιέξοδο διαμορφώνει τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, οι διελεύσεις ήταν ήδη ένα μικρό κλάσμα των προπολεμικών επιπέδων και οι ασφαλιστικές προσφορές είχαν ήδη πολλαπλασιαστεί (Argus). Η Προειδοποίηση 150-26 προσθέτει στην εικόνα ένα πλοίο με ζημιές μέσα στον δίαυλο, σε μια διαδρομή που οι πλοιοκτήτες ήδη απέφευγαν. Δεν τεκμηριώνει απώλεια ή καθυστέρηση φορτίου. Για το αν το δεξαμενόπλοιο ακινητοποιήθηκε μπορούν να απαντήσουν μόνο ο πλοιοκτήτης ή το κράτος της σημαίας του, δηλαδή η χώρα όπου είναι νηολογημένο· μέχρι στιγμής κανείς από τους δύο δεν έχει μιλήσει.