Πλήγματα στους σταθμούς του Κιέβου, εκεχειρία χωρίς συμφωνία

Ρωσική επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σκότωσε πέντε ανθρώπους στο Κίεβο και τραυμάτισε 36, σύμφωνα με την αστυνομία της πόλης (αστυνομία του Κιέβου). Τουλάχιστον 600.000 άνθρωποι έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, σύμφωνα με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι (Ζελένσκι). Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι ισχύει ενεργειακή εκεχειρία· αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ωστόσο, την περιέγραψε ως πρόταση που η Ρωσία εξακολουθούσε να εξετάζει, με πρώτο πιθανό βήμα την παύση των ουκρανικών πληγμάτων σε ρωσικά διυλιστήρια και επέκταση αργότερα στις μονάδες παραγωγής ενέργειας και στα δίκτυα (Axios).

Στους στόχους περιλαμβάνονταν οι μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας του Κιέβου, οι οποίες τροφοδοτούν τόσο το δίκτυο ηλεκτροδότησης όσο και τα δίκτυα τηλεθέρμανσης. Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, οι μονάδες αυτές κρατούν τα σπίτια ζεστά και φωτισμένα.

Ανάρτηση, όχι συμφωνία

Στις 11 Οκτωβρίου, ο Τραμπ έγραψε ότι μια «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ» είχε τεθεί αμέσως σε ισχύ και ότι οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει (Τραμπ). Η ανάρτηση δεν περιείχε κείμενο, κατάλογο εγκαταστάσεων που θα προστατεύονταν, διαδικασία έναρξης ή τρόπο ελέγχου των παραβιάσεων.

Η Μόσχα δεν την έχει αποδεχθεί. Στις 14 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι το πεδίο εφαρμογής της εκεχειρίας δεν είχε προσδιοριστεί και ότι οι σχετικές εργασίες συνεχίζονταν (Kyiv Independent). Ο Ζελένσκι χαρακτηρίζει τα νέα πλήγματα παραβίαση, όπως είχε κάνει και μετά το προηγούμενο πλήγμα σε μονάδα του Κιέβου (To Brief). Καμία πλευρά δεν έχει παρουσιάσει κοινά αποδεκτό κείμενο, ώρα έναρξης ή μηχανισμό επιτήρησης· συνεπώς, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ότι η εκεχειρία τέθηκε ποτέ σε ισχύ ώστε να παραβιαστεί.

Τι αξίζουν τα διυλιστήρια

Η πρόταση του Κιέβου προβλέπει αμοιβαία παύση των πληγμάτων: η Ουκρανία θα σταματήσει να χτυπά ρωσικά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις ντίζελ, εφόσον η Ρωσία σταματήσει τις επιθέσεις στο ουκρανικό ενεργειακό σύστημα. Η εκστρατεία κατά των διυλιστηρίων είναι ένας από τους λίγους τρόπους με τους οποίους το Κίεβο μπορεί να επιβάλει οικονομικό κόστος στο εσωτερικό της Ρωσίας, γι’ αυτό και αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί.

Έτσι εξηγείται γιατί η σειρά των βημάτων έχει τόση σημασία. Αν η πρώτη φάση κάλυπτε μόνο τα διυλιστήρια, το Κίεβο θα εγκατέλειπε αυτό το χαρτί ενώ οι ουκρανικές μονάδες παραγωγής ενέργειας και οι υποσταθμοί θα παρέμεναν εκτεθειμένοι. Γι’ αυτό επιμένει ότι οποιαδήποτε παύση πρέπει να καλύπτει και το δίκτυο ηλεκτροδότησης.

Η Ουάσιγκτον ενδέχεται να διαθέτει δικό της μοχλό πίεσης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν στους Financial Times ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν το Κίεβο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για πιθανές συνέπειες (Financial Times). Σύμφωνα με τους ίδιους, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει τις πληροφορίες που μοιράζεται με την Ουκρανία και να καθυστερήσει παραδόσεις αμερικανικών όπλων που πληρώνουν οι σύμμαχοι, εάν η Ουκρανία δεν σταματούσε τα πλήγματα στα διυλιστήρια.

Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιβεβαιώσει αυτές τις πληροφορίες. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί εντολή που να διακόπτει τη ροή πληροφοριών ή να καθυστερεί κάποια αποστολή όπλων. Αν το δημοσίευμα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, η προειδοποίηση δείχνει ότι η Ουάσιγκτον θέλει να σταματήσουν πρώτα τα ουκρανικά πλήγματα στα διυλιστήρια.

Η Ευρώπη πιέζει, αλλά άλλοι αποφασίζουν

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν στηρίξει μια παύση που θα προστατεύει το ενεργειακό δίκτυο. Ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης, Στέφαν Κορνέλιους, δήλωσε ότι το Βερολίνο δεν βλέπει ενδείξεις πως η Ρωσία θα αποδεχθεί την παύση, επικαλούμενος τις νέες επιθέσεις και τους νεκρούς (MDR). Πριν από την τελευταία επίθεση, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν είχε ζητήσει εκεχειρία δεσμευτική και για τις δύο πλευρές (Ελιζέ).

Στη Ρώμη, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι τάχθηκε υπέρ μιας αμοιβαίας παύσης στη Γερουσία, ενώ η κυβερνητική πλειοψηφία ενέκρινε ψήφισμα που δεσμεύει την κυβέρνηση να επιδιώξει διπλωματικά άμεση παύση (Sky TG24). Υποστήριξε επίσης ότι η Ευρώπη χρειάζεται εκπρόσωπο στις συνομιλίες, με εντολή και από τις 27 κυβερνήσεις της ΕΕ (Ιταλική Γερουσία). Ένας τέτοιος απεσταλμένος θα μπορούσε να μιλά εκ μέρους όλης της Ένωσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αντί οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να προσπαθούν να επηρεάσουν την Ουάσιγκτον η καθεμία χωριστά.

Η πρότασή της αποτυπώνει το πού βρίσκονται σήμερα οι αποφάσεις. Η Ουάσιγκτον και η Μόσχα διαμορφώνουν τους όρους, ενώ το Κίεβο αποφασίζει αν θα σταματήσει τα δικά του πλήγματα και μπορεί να απορρίψει συμφωνία που θα αφορά μόνο τα διυλιστήρια. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούν να ασκήσουν πίεση, να διαθέσουν πόρους και να διατυπώσουν αντιρρήσεις. Ορισμένα από τα όπλα των οποίων την παράδοση φέρεται να απείλησε να καθυστερήσει η Ουάσιγκτον πληρώνονται από συμμάχους, αλλά καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν διαπραγματεύεται το κείμενο.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε την εκεχειρία πριν συμφωνήσουν η Ουάσιγκτον, η Μόσχα και το Κίεβο τι θα κάλυπτε. Η Ρωσία συνέχισε να πλήττει ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ το Κρεμλίνο εξακολουθεί να χαρακτηρίζει αδιευκρίνιστο το πεδίο εφαρμογής της. Οι πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον πιέζει το Κίεβο να εγκαταλείψει τα πλήγματα στα διυλιστήρια παραμένουν ανεπιβεβαίωτες. Δείχνουν, ωστόσο, ποια παραχώρηση τέθηκε πρώτη στο τραπέζι.