Ο χαμηλός Δούναβης απειλεί τη Ρουμανία

Στην Τσερναβόντα, στον κάτω ρου του Δούναβη στη Ρουμανία, ο ποταμός κατεβάζει περίπου 1.600 κυβικά μέτρα νερού το δευτερόλεπτο, δηλαδή λιγότερο από το 40% της κανονικής παροχής για τον Ιούλιο (Digi24, Bloomberg). Για τους πυρηνικούς σταθμούς, αυτό δεν είναι υδρολογική λεπτομέρεια. Οι αντιδραστήρες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια μετατρέποντας θερμότητα σε ισχύ, αλλά η θερμότητα που περισσεύει πρέπει να απορροφηθεί από νερό το οποίο αντλείται μέσα από τα συστήματα ψύξης. Όταν η στάθμη πέφτει υπερβολικά, οι αντλίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια· τότε οι αντιδραστήρες σταματούν και από το σύστημα χάνεται σταθερή ηλεκτροπαραγωγή χαμηλών εκπομπών, δηλαδή ρεύμα που δεν εξαρτάται από τον άνεμο ή τον ήλιο.

Η Ρουμανία κήρυξε στις 31 Ιουλίου εθνική ενεργειακή επιφυλακή για τον Αύγουστο. Πρόκειται για τεχνικό μέτρο διαχείρισης του ηλεκτρικού συστήματος, όχι για συνταγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης (Mediafax). Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ίλιε Μπολόζαν δήλωσε ότι η ξηρασία μπορεί να θέσει σε κίνδυνο περίπου το 20% της εθνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (RRI, Agerpres). Το πιο ευάλωτο τρίωρο είναι μεταξύ 20:00 και 23:00, όταν η ηλιακή παραγωγή υποχωρεί αλλά τα νοικοκυριά εξακολουθούν να καταναλώνουν ρεύμα.

Το ίδιο πρόβλημα εξαπλώνεται κατά μήκος του ποταμού. Ο ουγγρικός σταθμός του Πακς έχει μειώσει την παραγωγή του στο μισό, ενώ το Κοζλοντούι στη Βουλγαρία βρίσκεται υπό ειδική παρακολούθηση. Όπως είχε γράψει το To Brief την περασμένη εβδομάδα (To Brief), ο καύσωνας είχε ήδη οδηγήσει σε διακοπή λειτουργίας τη μονάδα 1 της Τσερναβόντα. Έκτοτε, η πίεση στο σύστημα έχει αυξηθεί.

Βυθίζουν φορτηγίδες για να σώσουν έναν αντιδραστήρα

Η μονάδα 1 της Τσερναβόντα αποσυνδέθηκε από το δίκτυο στις 28 Ιουλίου. Το υπουργείο Ενέργειας προειδοποίησε ότι, με τόσο χαμηλή παροχή, η εξαναγκασμένη λειτουργία των αντλιών ψύξης θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές που θα απαιτούσαν επισκευές διάρκειας έως και ενός έτους (Agerpres). Η μονάδα 2 πέρασε επανέλεγχο τη νύχτα της 30ής Ιουλίου και παρέμεινε συνδεδεμένη, αλλά υπό αυστηρή παρακολούθηση (Curs de Guvernare, Romania Insider).

Για να κρατήσει σε λειτουργία τον τελευταίο αντιδραστήρα, ο Μπολόζαν διέθεσε 7 εκατ. λέι από το κυβερνητικό αποθεματικό για επείγοντα έργα σε σημείο διακλάδωσης του ποταμού ανάντη, ώστε μεγαλύτερη ροή να κατευθυνθεί προς τη λεκάνη υδροληψίας της Τσερναβόντα. Οι αρχές συζήτησαν ακόμη και τη βύθιση μεταλλικών φορτηγίδων, ώστε το κύριο ρεύμα του Δούναβη να στραφεί προς τον σταθμό (Adevarul, Digi24). Η Ρουμανία επιχειρεί, στην πράξη, να αναδιαμορφώσει ένα τμήμα του ποταμού για χάρη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα.

Ίδιος ποταμός, ίδια πίεση

Η Ουγγαρία βρίσκεται σε δυσκολότερη θέση. Ο μετρητής στάθμης του Δούναβη στο Πακς έδειξε -122 εκατοστά στις 30 Ιουλίου, ιστορικά χαμηλό επίπεδο (kormany.hu). Έως τις 31 Ιουλίου, μία μονάδα είχε τεθεί εκτός λειτουργίας και άλλη μία λειτουργούσε στο μισό της ισχύος της, αφήνοντας την παραγωγή περίπου στο μισό της δυναμικότητας του σταθμού. Η εταιρεία διαχείρισης MVM προειδοποίησε ότι πλήρης διακοπή λειτουργίας μπορεί να καταστεί αναπόφευκτη μέσα στις επόμενες ημέρες (MVM Paks, HVG).

Το βουλγαρικό Κοζλοντούι, που επίσης ψύχεται από τον Δούναβη, συνέχιζε να λειτουργεί, αλλά είχε ενεργοποιήσει τους κανόνες λειτουργίας για περιόδους υπερβολικά χαμηλής στάθμης του ποταμού. Η υπουργός Ενέργειας Ίβα Πετρόβα επικοινώνησε με τη Σερβία για τη διαχείριση των ροών μέσω του συγκροτήματος φραγμάτων των Σιδηρών Πυλών, ανάντη στον Δούναβη (24 Chasa). Ξεχωριστά, η Verbund, η μεγαλύτερη παραγωγός υδροηλεκτρικής ενέργειας στην Αυστρία, ανακοίνωσε ότι η ξηρασία έχει περιορίσει την παραγωγή της στο 68% του προγραμματισμένου επιπέδου (Kleine Zeitung). Το χαμηλό νερό πλήττει ταυτόχρονα την πυρηνική και την υδροηλεκτρική παραγωγή.

Ποιος πληρώνει όταν λείπει το φθηνό ρεύμα

Όταν μειώνεται η πυρηνική παραγωγή, αντικαθίσταται από ακριβότερες πηγές. Η Ρουμανία ανέμενε ζήτηση αιχμής περίπου 7.300 MW, ενώ η εγχώρια παραγωγή περιοριζόταν σε 4.000-4.300 MW· ήδη ως το βράδυ εισήγε περίπου 1.700 MW, κυρίως από τη Βουλγαρία (Profit.ro, EUAlive). Η Ρουμανία πέρασε από καθαρός εξαγωγέας σε εισαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι μονάδες φυσικού αερίου και οι διαχειριστές μπαταριών ωφελούνται, πουλώντας ρεύμα στις ώρες έλλειψης. Οι πυρηνικοί παραγωγοί χάνουν έσοδα. Οι προμηθευτές που έχουν δεσμευθεί με σταθερά τιμολόγια για τα νοικοκυριά πρέπει να αγοράσουν ακριβές ποσότητες αντικατάστασης στη χονδρεμπορική αγορά. Αναλυτές του ουγγρικού Portfolio εκτίμησαν ότι η αντικατάσταση της παραγωγής του Πακς μέσω εισαγωγών μπορεί να διευρύνει το εμπορικό έλλειμμα της Ουγγαρίας, δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα σε όσα πληρώνει η χώρα στο εξωτερικό για ενέργεια και σε όσα εισπράττει από εξαγωγές, έως και κατά 1% του ΑΕΠ (Portfolio). Ο Μπολόζαν ζήτησε από τα ρουμανικά νοικοκυριά να χρησιμοποιούν πλυντήρια και θερμοσίφωνες μετά τις 23:00 (Mediafax).

Ο άμεσος κίνδυνος δεν είναι οι γενικευμένες διακοπές ρεύματος. Το πρόβλημα είναι ότι αρκετές χώρες χάνουν ταυτόχρονα φθηνή παραγωγή και στρέφονται σε γείτονες που αντιμετωπίζουν την ίδια πίεση από τον ίδιο ποταμό. Οι προβλέψεις δείχνουν περαιτέρω πτώση της παροχής, προς τα 1.500 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο στην Τσερναβόντα και τα -130 εκατοστά στο Πακς έως τις 3 Αυγούστου (RRI, kormany.hu). Οι επείγουσες φορτηγίδες και η μετατόπιση της ζήτησης κερδίζουν ημέρες, όχι εβδομάδες. Η θερινή ξηρασία μπορεί πλέον να θέσει εκτός λειτουργίας αξιόπιστη ηλεκτροπαραγωγή χαμηλών εκπομπών σε πολλές συνδεδεμένες αγορές ηλεκτρισμού την ίδια στιγμή· ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός των δικτύων δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί σε αυτή την πραγματικότητα.