Άδεια για ρωσικό ντίζελ, φραγμός στις ΗΠΑ

Μία εβδομάδα μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για αποστολές ρωσικού ντίζελ, δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε Αμερικανός αγοραστής ούτε φορτίο με προορισμό τις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον εξέδωσε άδεια που επιτρέπει το εμπόριο, αλλά δεν μπορεί να παρακάμψει τον νόμο του 2022 με τον οποίο το Κογκρέσο απαγόρευσε τις εισαγωγές ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων. Η ευρωπαϊκή απαγόρευση παραμένει σε ισχύ, όμως ο έλεγχος της ΕΕ εξασθενεί όταν τα δεξαμενόπλοια κατευθύνονται σε τρίτες χώρες.

Μια άδεια που προσκρούει σε νόμο

Η κίνηση του υπουργείου Οικονομικών είναι υπαρκτή. Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων, που διαχειρίζεται τις κυρώσεις των ΗΠΑ, εξέδωσε τη Γενική Άδεια 135. Επιτρέπει την πώληση και παράδοση ρωσικού ντίζελ, ακόμη και στις ΗΠΑ, έως τις 7 Απριλίου 2027 (άδεια της Υπηρεσίας). Δεν κατονομάζει αγοραστή, ποσότητα ή τιμή, ούτε θέτει ως όρο να σταματήσει η Ρωσία τις επιθέσεις κατά της Ουκρανίας.

Το Κογκρέσο εξακολουθεί να απαγορεύει αυτό που επιτρέπει τώρα το υπουργείο Οικονομικών. Το 2022 απαγόρευσε τις εισαγωγές ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων και η απαγόρευση αίρεται μόνο αν ο πρόεδρος πιστοποιήσει επίσημα στο Κογκρέσο ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων και μια κατάπαυση του πυρός που θα αποδέχεται η Ουκρανία (Νόμος 117-109). Δεν έχει εντοπιστεί τέτοια πιστοποίηση.

Ο Τραμπ δήλωσε έκτοτε ότι το ντίζελ προορίζεται για τις διεθνείς αγορές και «όχι για εμάς» (Reuters). Η άδεια, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει αυτόν τον περιορισμό. Η δήλωση αποτυπώνει μια πρόθεση, ενώ το νομικό κείμενο αφήνει ανοιχτή την είσοδο καυσίμων στις ΗΠΑ.

Μεγάλοι αριθμοί, χωρίς αγοραστή

Οι αριθμοί της υπόσχεσης Τραμπ έδιναν την εντύπωση ακρίβειας. Υποσχέθηκε άμεσα πάνω από 300.000 τόνους και, σε επόμενες φάσεις, έως και 3 εκατ. τόνους επιπλέον, ανάλογα με τις δυνατότητες των ρωσικών διυλιστηρίων (Truth Social). Το συνολικό μέγεθος παρουσιάστηκε ως 4,8 εκατ. τόνοι, αριθμός που προκάλεσε αντιδράσεις στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα (To Brief). Καμία από αυτές τις ποσότητες δεν έχει κατοχυρωθεί με σύμβαση.

Η Μόσχα άνοιξε ένα στενότερο περιθώριο. Στις 10 Οκτωβρίου, η ρωσική κυβέρνηση επέτρεψε να διατεθούν αρχικά 500.000 τόνοι στις διεθνείς αγορές και άφησε στις εταιρείες να συνάψουν συμβάσεις με ξένους αγοραστές (ρωσική κυβέρνηση). Η απόφαση δεν δεσμεύει κανένα φορτίο για τις ΗΠΑ.

Στις 14 Οκτωβρίου, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Κιρίλ Ντμίτριεφ παραδέχθηκε ότι «παραμένουν πολλά ζητήματα», επιμένοντας παράλληλα ότι το καύσιμο θα φτάσει στις ΗΠΑ (Interfax). Δεν κατονόμασε αγοραστή, πλοίο ή ημερομηνία φόρτωσης. Το δεξαμενόπλοιο που, σύμφωνα με δημοσίευμα, φόρτωνε ντίζελ σε ρωσικό λιμάνι της Βαλτικής στις 13 Οκτωβρίου είχε ως προορισμό το Μαρόκο (Baird Maritime).

Πού σταματά ο έλεγχος της Ευρώπης

Η νομοθεσία κυρώσεων της ΕΕ απαγορεύει την αγορά και την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στην Ένωση. Καμία αμερικανική άδεια δεν μπορεί, επομένως, να επιτρέψει σε δεξαμενόπλοιο να ξεφορτώσει στο Ρότερνταμ (κανονισμός της ΕΕ). Για να αλλάξει αυτό, θα απαιτούνταν ομοφωνία, δηλαδή συμφωνία όλων των κυβερνήσεων της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι οι ισχύουσες κυρώσεις παραμένουν σε εφαρμογή και θα επιβληθούν (ενημέρωση της Επιτροπής).

Το κενό αφορά κυρίως το ντίζελ που κατευθύνεται σε χώρες όπως το Μαρόκο. Εκεί, η επιρροή της ΕΕ περιορίζεται στους δικούς της πλοιοκτήτες, ασφαλιστές και τράπεζες. Βάσει του ανώτατου ορίου τιμής, αυτοί μπορούν να εξυπηρετούν εμπορικές συναλλαγές ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων με αγοραστές εκτός ΕΕ μόνο αν το φορτίο πωληθεί κάτω από το όριο που έχουν ορίσει οι δυτικές χώρες (κανονισμός της ΕΕ). Ένα δεξαμενόπλοιο που δεν χρησιμοποιεί ευρωπαϊκές υπηρεσίες δεν υπάγεται καθόλου σε αυτόν τον κανόνα.

Η Ρωσία ενδέχεται, ούτως ή άλλως, να μην έχει πολύ επιπλέον ντίζελ για εξαγωγή. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτίμησε ότι η χαλάρωση των περιορισμών στις ρωσικές εξαγωγές δύσκολα θα επηρεάσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά ντίζελ, καθώς τα ουκρανικά πλήγματα έχουν προκαλέσει ζημιές στα διυλιστήρια και περιορίζουν την παραγωγή της χώρας (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας).

Μέχρι στιγμής, η Ουάσιγκτον έχει επιτρέψει το εμπόριο ρωσικού ντίζελ χωρίς να έχει παρουσιάσει ούτε Αμερικανό αγοραστή ούτε τρόπο παράκαμψης της δικής της απαγόρευσης εισαγωγών. Αν εμφανιστεί φορτίο με προορισμό τις ΗΠΑ, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξηγήσει στο Κογκρέσο πώς συμβιβάζεται με τον νόμο του 2022, ο οποίος εξακολουθεί να ισχύει.