Ισπανία: €96 δισ. σε προσκλήσεις, άγνωστες οι πληρωμές

Η Ισπανία έχει θέσει προς διεκδίκηση 96,186 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανάκαμψης, μέσω προσκλήσεων για επιχορηγήσεις και διαγωνισμών, δήλωσε την 1η Οκτωβρίου ο υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο σε κοινοβουλευτική επιτροπή (Europa Press, La Vanguardia). Η πρόσκληση καλεί τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν αίτηση· δεν δείχνει πόσα χρήματα έχουν φτάσει σε επιχειρήσεις, δήμους ή νοικοκυριά. Η ανακοίνωση γίνεται ενώ οι Βρυξέλλες εξετάζουν το τελευταίο αίτημα πληρωμής της Μαδρίτης.

Από την πρόσκληση στην πληρωμή

Το δημόσιο χρήμα περνά από τρία στάδια προτού αποκτήσει αντίκρισμα στην πράξη: η πρόσκληση ζητά προσφορές ή αιτήσεις, η ανάθεση ορίζει δικαιούχο και ποσό, ενώ η πληρωμή πιστώνει τον λογαριασμό του. Ο βασικός αριθμός που παρουσίασε ο Κουέρπο αφορά μόνο το πρώτο στάδιο, πριν επιλεγεί ή πληρωθεί δικαιούχος για τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση (La Vanguardia).

Ο υπουργός έδωσε και δύο αριθμούς που αφορούν μεταγενέστερα στάδια: 79,854 δισ. ευρώ «έχουν κατανεμηθεί» και 72,030 δισ. ευρώ «έχουν διεκπεραιωθεί» (Europa Press). Ωστόσο, ακόμη και ο όρος «διεκπεραιωθεί» μπορεί να δίνει παραπλανητική εικόνα. Η CaixaBank Research διαπίστωσε ότι το κυβερνητικό σύστημα παρακολούθησης μπορούσε να καταχωρίσει μια επιχορήγηση ως διεκπεραιωμένη μόλις εντοπίζονταν οι δικαιούχοι, πριν υπογραφεί σύμβαση (CaixaBank Research). Έτσι, ακόμη και ο πιο προχωρημένος επίσημος αριθμός μπορεί να περιλαμβάνει χρήματα για τα οποία δεν έχει υπογραφεί σύμβαση δαπάνης.

Τα δημοσιεύματα περιπλέκουν την εικόνα. Η El País έγραψε ότι τα 96 δισ. ευρώ είχαν ήδη «καταβληθεί στους δικαιούχους», αποδίδοντας τον αριθμό στην κρατική υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου (El País). Τα άλλα δημοσιεύματα περιγράφουν το ίδιο ποσό ως χρήματα που διατέθηκαν μέσω προσκλήσεων. Δεν έχει δημοσιευθεί πρακτικό ή πίνακας ελέγχου που να ξεκαθαρίζει την αντίφαση. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν πόσα χρήματα έχουν λάβει πράγματι οι δικαιούχοι.

Οι Βρυξέλλες τηρούν ξεχωριστό λογαριασμό

Η ΕΕ πληρώνει την Ισπανία με βάση διαφορετικό μηχανισμό. Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι το ταμείο για το οποίο η ΕΕ δανείστηκε από κοινού μετά την πανδημία, ώστε να χορηγήσει επιχορηγήσεις και δάνεια. Καταβάλλει χρήματα σε μια χώρα όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρίνει ότι έχουν εκπληρωθεί οι συμφωνημένοι στόχοι για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Τα τιμολόγια των αναδόχων δεν επηρεάζουν αυτή την απόφαση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Με βάση αυτούς τους κανόνες, η Ισπανία έχει λάβει 77,6 δισ. ευρώ, καθώς οι Βρυξέλλες ενέκριναν 338 συμφωνημένους στόχους (Demócrata). Το ποσό αυτό και τα 96 δισ. ευρώ των προσκλήσεων μετρούν διαφορετικά πράγματα. Η αφαίρεση του ενός από το άλλο θα εμφάνιζε ένα χρηματοδοτικό κενό που δεν υπάρχει.

Η Μαδρίτη κατέθεσε το τελευταίο αίτημα πληρωμής στις 30 Σεπτεμβρίου (To Brief), ζητώντας 25,861 δισ. ευρώ (ισπανική κυβέρνηση, EFE). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να παρακρατήσει το μέρος της πληρωμής που συνδέεται με στόχο τον οποίο κρίνει ότι δεν έχει εκπληρωθεί (EUR-Lex). Ένας στόχος βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο: στις 16 Σεπτεμβρίου το ισπανικό Κοινοβούλιο απέρριψε τον νόμο για τη διαφάνεια των ομάδων πίεσης με 179 ψήφους έναντι 155, και υπουργοί υπολόγισαν το κόστος αυτής της ήττας σε 260 εκατ. ευρώ (20minutos).

Ο χρόνος είναι επίσης περιορισμένος. Όλες οι πληρωμές του Ταμείου πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 (EUR-Lex). Αν οι Βρυξέλλες κρίνουν ότι κάποιος στόχος δεν έχει επιτευχθεί, η Ισπανία θα έχει μόνο λίγες εβδομάδες για να διορθώσει την εκκρεμότητα.

Κατοικίες έτοιμες, ένοικοι άγνωστοι

Η κυβέρνηση λέει ότι έχουν ολοκληρωθεί 16.000 κατοικίες κοινωνικής μίσθωσης που χρηματοδοτήθηκαν από το σχέδιο ανάκαμψης (ισπανική κυβέρνηση). Δεν αναφέρει πόσα νοικοκυριά έχουν εγκατασταθεί σε αυτές. Πολλά διαμερίσματα μπορεί ήδη να έχουν ενοίκους, αλλά η κυβέρνηση δεν έχει πει πόσα.

Ένα ολοκληρωμένο κτίριο δεν στεγάζει κανέναν μέχρι να επιλεγούν ένοικοι και να υπογραφούν μισθωτήρια. Στην Ισπανία, αυτή η διαδικασία μοιράζεται ανάμεσα στις περιφέρειες, τους δήμους, τις δημόσιες στεγαστικές επιχειρήσεις και τους ιδιώτες κατασκευαστές. Ο κατακερματισμός αυτός δυσκολεύει τη συγκέντρωση εθνικού απολογισμού για τις κατοικίες που έχουν κατοικηθεί (The Conversation).

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το τελευταίο αίτημα θα καθορίσει πόσα χρήματα θα εισπράξει η Ισπανία, δεν θα δείξει όμως αν οι 16.000 ολοκληρωμένες κατοικίες έχουν ενοίκους. Ο αριθμός των 96 δισ. ευρώ δεν αποδεικνύει ούτε πληρωμή ούτε παράδοση, καθώς μετρά μόνο τα χρήματα για τα οποία άνοιξαν προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων. Η Μαδρίτη και οι περιφέρειες που διαθέτουν τα διαμερίσματα έχουν τα στοιχεία για το πόσα κατοικούνται, αλλά μέχρι τώρα δεν τα έχουν δημοσιοποιήσει.