Ο Τραμπ απορρίπτει πρόταση για το Ορμούζ

Η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη κόστος για τους ευρωπαίους αγοραστές καταριανού αερίου: όσο η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη παραμένουν μακριά από συμφωνία, χάνονται φορτία που οι αγοραστές δεν μπορούν να ανακτήσουν με δικές τους διαπραγματεύσεις. Στις 26 Σεπτεμβρίου ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε δημόσια ότι απέρριψε την πρόταση του Ιράν για επαναλειτουργία των στενών (Reuters). Η πρόταση προέβλεπε ότι η Ουάσιγκτον θα χαλάρωνε πρώτα την πίεση προς την Τεχεράνη και έπειτα το Ιράν θα επέτρεπε να ξαναρχίσει η ναυσιπλοΐα.

Τι πρότεινε το Ιράν και γιατί το σχέδιο κόλλησε

Στις 25 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, πρότεινε στον ΟΗΕ να κινηθεί πρώτα η Ουάσιγκτον, μέσα σε τέσσερις ή πέντε ημέρες, να ανοίξει το Ιράν τα στενά την έκτη ημέρα και να αρχίσουν οι συνομιλίες για συνολική διευθέτηση την έβδομη (απομαγνητοφώνηση του ΟΗΕ, Al Jazeera). Τα πυρηνικά ζητήματα θα συζητούνταν αργότερα· το Ιράν δεν τα έθεσε ως τίμημα για το άνοιγμα των στενών.

Η αρχική απαίτηση αφορούσε τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, ο οποίος εμποδίζει τα πλοία που χρησιμοποιούν ιρανικά λιμάνια (Politico). Το Ιράν ζητούσε επίσης να διευκολυνθούν οι εξαγωγές πετρελαίου του και να αποδεσμευτούν τα παγωμένα κεφάλαιά του, καθώς και να σταματήσουν οι εχθροπραξίες στην περιοχή, μεταξύ άλλων και στον Λίβανο.

Το αδιέξοδο βρίσκεται στη σειρά των κινήσεων, καθώς ο αποκλεισμός και ο κίνδυνος στα στενά είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Ο αποκλεισμός πλήττει το εμπόριο του Ιράν, ενώ τα πλοία όλων των άλλων χωρών κινδυνεύουν από επιθέσεις στη θαλάσσια οδό· η άρση του αποκλεισμού δεν θα σταματούσε από μόνη της αυτές τις επιθέσεις. Έτσι, ζητούνταν από την Ουάσιγκτον να εγκαταλείψει το βασικό μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη προτού διαπιστωθεί αν τα πλοία μπορούν να ταξιδεύουν με ασφάλεια.

Ο Λίβανος περιπλέκει ακόμη περισσότερο την πρόταση, αφού μια εκεχειρία εκεί εξαρτάται εν μέρει από το Ισραήλ, στο οποίο η Ουάσιγκτον μπορεί να ασκήσει πίεση, αλλά δεν μπορεί να επιβάλει δεσμεύσεις. Ο Τραμπ δεν έχει εξηγήσει ποια προϋπόθεση οδήγησε στο ναυάγιο της πρότασης. Σε συνέντευξη που έγινε στις 28 Σεπτεμβρίου και δημοσιεύθηκε την 1η Οκτωβρίου, επανέλαβε ότι η πρόταση «δεν ήταν αρκετά καλή» (TIME).

Τα μηνύματα εξακολουθούν να περνούν μέσω του Κατάρ και, έως τις 30 Σεπτεμβρίου, Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο Αραγτσί είχε ενημερώσει τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν για αμερικανική απάντηση (Politico). Καμία πλευρά δεν έχει δημοσιοποιήσει την απάντηση. Οι συνομιλίες συνεχίζονται, αλλά δεν υπάρχει ένδειξη ότι έχει αρχίσει η αλληλουχία κινήσεων που πρότεινε το Ιράν.

Γιατί περισσότερα πολεμικά πλοία δεν επαναφέρουν τα δεξαμενόπλοια

Η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt απέπλευσε από το Σαν Ντιέγκο στις 27 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο νέας αμερικανικής ανάπτυξης δυνάμεων στην περιοχή (AP). Θα χρειαστούν πιθανότατα δύο ή τρεις εβδομάδες για να φτάσει στην Αραβική Θάλασσα (Al-Monitor). Εκεί, το αεροπλανοφόρο μπορεί να προστατεύσει συγκεκριμένα πλοία και να αποτρέψει ορισμένες επιθέσεις. Δεν μπορεί, όμως, να αναχαιτίσει κάθε βλήμα, να υποχρεώσει μια ασφαλιστική εταιρεία να καλύψει ένα ταξίδι ή να διατάξει έναν πλοίαρχο να αποπλεύσει.

Την απόφαση για το αν θα κινηθούν τα πλοία την παίρνουν οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι πλοίαρχοι, και προς το παρόν τα περισσότερα παραμένουν μακριά από τα στενά. Τα στοιχεία της Windward κατέγραψαν 17 διελεύσεις στις 29 Σεπτεμβρίου, έναντι περίπου 135 την ημέρα πριν από τον πόλεμο (Argus). Την ίδια ημέρα, το βρετανικό κέντρο ασφάλειας της ναυσιπλοΐας προειδοποίησε ότι άγνωστα βλήματα είχαν πλήξει πλοία, χωρίς να κατονομάσει δράστη (gCaptain). Είχαμε καλύψει αυτές τις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια νωρίτερα αυτή την εβδομάδα (To Brief).

Ποιος επωμίζεται το κόστος στην Ευρώπη

Η QatarEnergy παρέτεινε έως τον Δεκέμβριο την ισχύ της ρήτρας ανωτέρας βίας, η οποία απαλλάσσει μια εταιρεία από συμβατικές υποχρεώσεις όταν συμβαίνουν γεγονότα πέρα από τον έλεγχό της (Corriere). Η ιταλική Edison δείχνει τι σημαίνει αυτό για έναν αγοραστή: έχει χάσει 35 φορτία, περίπου 4,6 δισ. κυβικά μέτρα αερίου, και έχει βρει εναλλακτικές προμήθειες μόνο για περίπου τα μισά (Corriere). Μέχρι στιγμής πρόκειται για απώλεια προσφοράς· δεν προκύπτει ακόμη ότι θα επιβληθεί δελτίο στο φυσικό αέριο.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούν να ενισχύσουν την πίεση με τις παρεμβάσεις τους, αλλά δεν έχουν στα χέρια τους τα μέσα για να λύσουν το αδιέξοδο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, στήριξε έκκληση περίπου 80 χωρών να ανοίξουν πλήρως ξανά τα Στενά του Ορμούζ (Handelsblatt). Μια κοινή δήλωση αυξάνει την πίεση, αλλά δεν ξεμπλοκάρει τις συνομιλίες. Η Ευρώπη δεν ελέγχει τον αποκλεισμό που θέλει να αρθεί το Ιράν και δεν μπορεί να εγγυηθεί ασφαλή διέλευση στα πλοία που χρειάζεται.

Υπάρχει, ωστόσο, μία επιφύλαξη: η πλήρης γραπτή πρόταση του Ιράν δεν έχει δημοσιοποιηθεί, επομένως οι λεπτομέρειές της μπορεί να διαφέρουν από όσα περιέγραψε δημόσια ο Αραγτσί. Με βάση όσα είναι γνωστά, η Ουάσιγκτον απέρριψε τη δημόσια πρόταση του Ιράν για τη σειρά των κινήσεων και καμία συμφωνία που να έχει γίνει αποδεκτή δεν έχει επαναφέρει την κανονική ναυσιπλοΐα. Η Edison εξακολουθεί να αναζητεί εναλλακτικές προμήθειες αερίου, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας. Όσο οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν συμφωνούν σε όρους που να εμπιστεύονται οι ασφαλιστικές εταιρείες και τα πληρώματα, η Ευρώπη θα συνεχίσει να επωμίζεται το κόστος μιας κρίσης στα στενά που δεν έχει τη δυνατότητα να τερματίσει.