Τραμπ παγώνει νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας

Η αναστολή των νέων αμερικανικών κυρώσεων αφήνει την Ευρώπη να εφαρμόζει τους δικούς της κανόνες, ενώ μέρος της ρωσικής ενέργειας εξακολουθεί να φτάνει νόμιμα στην ΕΕ. Με εκτελεστικό διάταγμα της 16ης Οκτωβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε ένα πακέτο μέτρων που είχε εγκρίνει το Κογκρέσο και ο ίδιος είχε υπογράψει τον Σεπτέμβριο (Λευκός Οίκος, νόμος όπως ψηφίστηκε), πριν αυτό τεθεί σε ισχύ. Οι υφιστάμενες κυρώσεις των ΗΠΑ και το σύνολο των κυρώσεων της ΕΕ παραμένουν σε ισχύ. Η νέα πίεση από την Ουάσιγκτον μπαίνει στον πάγο.

Τι αναστέλλει το διάταγμα

Ο νόμος Lindsey O. Graham για την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία και το Ιράν, που υπογράφηκε στις 18 Σεπτεμβρίου, έδινε στην κυβέρνηση προθεσμία 30 ημερών για να αναλάβει δράση. Προέβλεπε δασμούς έως και 500 τοις εκατό σε ρωσικά προϊόντα, καθώς και νέες κυρώσεις σε ρωσικές τράπεζες και δεξαμενόπλοια του λεγόμενου σκιώδους στόλου, τα παλαιά πλοία που χρησιμοποιεί η Ρωσία για τη μεταφορά πετρελαίου έξω από τους δυτικούς ελέγχους (νόμος όπως ψηφίστηκε).

Το μέτρο με τη μεγαλύτερη εμβέλεια ήταν ένας «δευτερογενής» δασμός έως και 100 τοις εκατό στα προϊόντα των μεγαλύτερων αγοραστών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι Αμερικανοί εισαγωγείς θα κατέβαλλαν τον δασμό στα σύνορα για όλα τα προϊόντα που εξάγουν στις ΗΠΑ οι χώρες αυτές, ανεξάρτητα από το αν συνδέονταν με τη ρωσική ενέργεια. Το διάταγμα απαριθμεί αυτούς τους δασμούς και στη συνέχεια τους αναστέλλει, μαζί με σχεδιαζόμενους περιορισμούς σε Ρώσους αξιωματούχους, τράπεζες, ενεργειακές εταιρείες και πλοία (Λευκός Οίκος).

Το διάταγμα διατηρεί κάθε κύρωση που επιβλήθηκε με προηγούμενα εκτελεστικά διατάγματα, επομένως ο ισχυρισμός ότι ο Τραμπ ήρε όλες τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας υπερβάλλει. Η αναστολή δεν έχει ημερομηνία λήξης και ισχύει έως ότου αποφασίσουν διαφορετικά ο πρόεδρος ή ο υπουργός Εξωτερικών. Ο νόμος απαιτούσε έγγραφη πιστοποίηση και έκθεση προς το Κογκρέσο, με αιτιολόγηση της απόφασης (Κώδικας των ΗΠΑ). Ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι εστάλησαν και τα δύο έγγραφα, αλλά στο δημοσιευμένο διάταγμα αναφέρεται μόνο ότι η αναστολή υπηρετεί το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ.

Χωρίς δημοσιευμένη αιτιολόγηση, η εμβέλεια του δασμού προσφέρει την ισχυρότερη εξήγηση για την αναστολή: θα επιβάρυνε ολόκληρες οικονομίες εξαιτίας των ενεργειακών τους προμηθειών. Η Ουγγαρία εξακολουθεί να αγοράζει από τη Ρωσία το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλέστηκε το Portfolio. Ωστόσο, καθώς το διάταγμα δεν κατονομάζει καμία χώρα, καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν μπορεί να πει ότι γλίτωσε δασμό που είχε πράγματι σχεδιαστεί για την ίδια.

Τι μπορεί ακόμη να κάνει η Ευρώπη

Ένα αμερικανικό διάταγμα δεν μπορεί να αλλάξει το δίκαιο της ΕΕ. Οι κυρώσεις της Ένωσης συμφωνούνται από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών στο Συμβούλιο της ΕΕ, όπου κάθε κυβέρνηση έχει δικαίωμα αρνησικυρίας. Μόλις εγκριθούν, λαμβάνουν τη μορφή κανονισμών που εφαρμόζονται απευθείας σε όλα τα κράτη-μέλη, χωρίς να χρειάζεται εθνικός νόμος.

Οι κανόνες αυτοί παραμένουν σε ισχύ, μαζί με την απαγόρευση πρόσβασης στα λιμάνια για δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου που περιλαμβάνονται στον σχετικό κατάλογο. Τον Ιούλιο η ΕΕ πρόσθεσε 41 πλοία (Συμβούλιο της ΕΕ).

Η αναστολή των κυρώσεων είναι ξεχωριστή απόφαση από εκείνη που έλαβε η Ουάσιγκτον μία εβδομάδα νωρίτερα. Στις 9 Οκτωβρίου, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη Γενική Άδεια 135, η οποία επιτρέπει την παράδοση ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ έως τις 7 Απριλίου 2027 (Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων). Οι ηγέτες της ΕΕ εξέφρασαν τη λύπη τους για την άδεια στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής της 16ης Οκτωβρίου (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο), όπως γράψαμε (To Brief).

Και οι κανόνες της ΕΕ αφήνουν περιθώρια για τη συνέχιση των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας. Η σταδιακή κατάργηση του ρωσικού αερίου προβλέπει μεταβατική περίοδο για συμβάσεις μακράς διάρκειας που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, οπότε μέρος του ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου εξακολουθεί να εισέρχεται νόμιμα στην Ένωση. Η γερμανική ακτιβιστική οργάνωση Urgewald κατέγραψε ότι 12,18 εκατομμύρια τόνοι ρωσικού αρκτικού υγροποιημένου φυσικού αερίου έφτασαν σε λιμάνια της ΕΕ από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο, ενώ η Γαλλία παρέλαβε το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων του Σεπτεμβρίου (Urgewald).

Ποιοι αντέδρασαν και τι δεν έχει μετρηθεί

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η χαλάρωση της πίεσης θα ενθαρρύνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς η Ουκρανία προετοιμάζεται για χειμερινά πλήγματα στο ηλεκτρικό της δίκτυο. Ο απεσταλμένος του Κρεμλίνου Κιρίλ Ντμίτριεφ χαιρέτισε την αναστολή ως ιστορική (Guardian).

Στην Ουάσιγκτον, αντέδρασαν βουλευτές και από τα δύο κόμματα, μεταξύ των οποίων ο Δημοκρατικός Τσακ Σούμερ και ο Ρεπουμπλικανός Τομ Τίλις, χωρίς να έχει ακολουθήσει κάποια κίνηση για την ανατροπή του διατάγματος (AP). Δεν έχει ακόμη μετρηθεί αν, και σε ποιον βαθμό, η αναστολή αυξάνει τα έσοδα της Μόσχας.

Με το ισχύον διάταγμα, οι νέες αμερικανικές κυρώσεις παραμένουν σε αναστολή και μπορούν να επανέλθουν μόνο με απόφαση του προέδρου ή του υπουργού Εξωτερικών. Οι παλαιότερες αμερικανικές και οι ευρωπαϊκές κυρώσεις συνεχίζουν να εφαρμόζονται. Εφόσον οι κανόνες της ΕΕ εξακολουθούν να επιτρέπουν την είσοδο μέρους της ρωσικής ενέργειας, η πίεση που θα δεχθεί η Μόσχα τον χειμώνα εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από το αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα περιορίσουν τα περιθώρια που απομένουν, από τις προμήθειες πετρελαίου της Ουγγαρίας έως τους τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου της Γαλλίας.