Επανέρχονται οι προειδοποιήσεις των ΗΠΑ για πυραύλους

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία έμεινε τρεις ημέρες χωρίς τις αμερικανικές προειδοποιήσεις που λαμβάνει όταν η Ρωσία εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους, ώσπου η ροή «ξεμπλοκαρίστηκε από την αμερικανική πλευρά» (NBC). Η Ευρώπη δεν διαθέτει αντίστοιχο δορυφορικό σύστημα για να καλύψει αυτό το κενό. Κανείς δεν έχει εξηγήσει δημόσια γιατί σταμάτησαν οι προειδοποιήσεις.

Η περιγραφή του Ζελένσκι ήταν πιο περιορισμένη από όσα άφηναν να εννοηθούν οι τίτλοι που ακολούθησαν. Είπε ότι οι προειδοποιήσεις είχαν «μπλοκαριστεί για κάποιο διάστημα», ενώ οι πληροφορίες από ευρωπαϊκές υπηρεσίες και άλλους εταίρους συνέχιζαν να φτάνουν (στην ίδια απομαγνητοφώνηση του NBC). Δεν έδωσε ημερομηνίες ούτε κατονόμασε την αμερικανική υπηρεσία που εμπλεκόταν.

Το Reuters μετέδωσε την επανέναρξη επικαλούμενο την περιγραφή του Ζελένσκι, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση (Reuters). Κανένας Αμερικανός αξιωματούχος δεν έχει επιβεβαιώσει τη διακοπή ή κατονομάσει την αιτία της. Από όσα είπε ο Ζελένσκι δεν προκύπτει ότι σταμάτησε συνολικά η ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών.

Τι κοστίζει μια προειδοποίηση που δεν έρχεται

Η προειδοποίηση για εκτόξευση δεν αναχαιτίζει πυραύλους· δίνει στους πολίτες λίγα λεπτά για να φτάσουν σε καταφύγιο και στα πληρώματα της αντιαεροπορικής άμυνας χρόνο να προετοιμαστούν. Στις 12 Οκτωβρίου, πέντε ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν το Κίεβο και οι εκρήξεις προηγήθηκαν του συναγερμού (AP). Η αχρονολόγητη αναφορά του Ζελένσκι δεν συνδέει το πλήγμα με τη διακοπή, δείχνει όμως τι σημαίνει να χάνονται αυτά τα λεπτά.

Υπάρχει μία επιβεβαιωμένη περίπτωση προειδοποίησης που δεν δόθηκε. Κατά την επίθεση της 13ης–14ης Οκτωβρίου, εκπρόσωπος της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας δήλωσε ότι οι εταίροι δεν προειδοποίησαν εγκαίρως για το πρώτο κύμα βαλλιστικών πυραύλων, αλλά ενημέρωσαν για τρία επόμενα (Ukrainska Pravda). Αυτό τεκμηριώνει ότι έλειψε η προειδοποίηση για ένα κύμα, όχι όμως και την ευρύτερη διακοπή που περιέγραψε ο Ζελένσκι.

Πιθανό κίνητρο, χωρίς επιβεβαιωμένη εξήγηση

Τα δημόσια στοιχεία προσφέρουν ένα πιθανό κίνητρο για σκόπιμη διακοπή, αλλά και επίσημες διαψεύσεις. Δεν αρκούν για να δείξουν τι συνέβη στη συγκεκριμένη ροή.

Το πιθανό κίνητρο συνδέεται με μια υπαρκτή αντιπαράθεση. Οι Financial Times ανέφεραν ότι, μετά τις συνομιλίες στο Μαϊάμι στις 9 Οκτωβρίου, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έθεσαν το ενδεχόμενο να σταματήσει η ανταλλαγή πληροφοριών (Financial Times). Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ως όρος τέθηκε να σταματήσει το Κίεβο τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.

Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε ρητή απειλή. Κατά τον ίδιο, οι απεσταλμένοι απλώς υπενθύμισαν στο Κίεβο ότι οι ΗΠΑ προμηθεύουν την Ουκρανία με πυρομαχικά και πληροφορίες (Axios). Το To Brief είχε καλύψει την καταγγελλόμενη απειλή την περασμένη εβδομάδα (To Brief).

Άλλοι αξιωματούχοι έδωσαν διαφορετικές εκδοχές. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα δήλωσε ότι η γενική ανταλλαγή πληροφοριών συνεχιζόταν και απέδωσε μία καθυστερημένη προειδοποίηση στα χαρακτηριστικά του ρωσικού όπλου (ZEIT). Ο Τραμπ είπε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούσαν να μοιράζονται πληροφορίες, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ότι δεν είχε ενδείξεις γενικής διακοπής (Euronews).

Καμία από αυτές τις δηλώσεις δεν βασίζεται σε έλεγχο της συγκεκριμένης απόρρητης ροής. Κανένας αξιωματούχος δεν έχει αναλάβει δημόσια την ευθύνη για απόφαση να παρακρατηθούν οι προειδοποιήσεις, ενώ δεν έχουν παρουσιαστεί στοιχεία που να δείχνουν τεχνική βλάβη. Η απουσία δημόσιας εντολής δεν αποδεικνύει ότι δεν υπήρξε εντολή· σημαίνει ότι οι εξωτερικοί παρατηρητές δεν μπορούν ακόμη να γνωρίζουν τι συνέβη.

Γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να καλύψει το κενό

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι, και ιδίως η Γαλλία, παρέχουν τα δύο τρίτα των πληροφοριών που λαμβάνει η Ουκρανία (Vie publique). Δεν έχουν δημοσιευτεί στοιχεία που να τεκμηριώνουν το ποσοστό. Ο ισχυρισμός αφορά επίσης ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών, από δορυφορικές εικόνες έως υποκλοπές επικοινωνιών, και όχι προειδοποιήσεις για εκτοξεύσεις.

Ο εντοπισμός εκτοξεύσεων είναι διαφορετική λειτουργία. Τον Ιανουάριο του 2026, το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών περιέγραψε τις ΗΠΑ ως τη μόνη χώρα που παρέχει στην Ευρώπη προειδοποίηση για βαλλιστικούς πυραύλους μέσω δορυφόρων (Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών). Το σύστημα βασίζεται σε υπέρυθρους δορυφόρους, οι οποίοι εντοπίζουν τη θερμότητα του κινητήρα του πυραύλου λίγες στιγμές μετά την ανάφλεξη.

Οι δύο ισχυρισμοί μπορούν να συνυπάρχουν: η Ευρώπη ενδέχεται να παρέχει το μεγαλύτερο μέρος των πληροφοριών που έχει η Ουκρανία για τις ρωσικές δυνάμεις, αλλά να μην διαθέτει τον αισθητήρα που εντοπίζει έναν πύραυλο τη στιγμή που εκτοξεύεται. Η ανάπτυξη ευρωπαϊκής εναλλακτικής θα χρειαστεί χρόνια. Η επικαιροποίηση του γαλλικού στρατιωτικού σχεδίου τον Απρίλιο του 2026 τοποθέτησε στο 2035 τον δορυφόρο υπερύθρων ευρέος πεδίου για έγκαιρη προειδοποίηση (υπουργείο Άμυνας της Γαλλίας).

Οι συνομιλίες με την Ουάσιγκτον συνεχίζονται. Στις 18 Οκτωβρίου ο Ζελένσκι μίλησε με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ και έκανε λόγο για «σχεδόν αδιάκοπη επικοινωνία» μεταξύ των ομάδων (Προεδρία της Ουκρανίας). Η ανακοίνωσή του δεν περιλάμβανε διαβεβαίωση για τις προειδοποιήσεις.

Το χρονικά πιο κρίσιμο σκέλος της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας εξαρτάται από ένα αμερικανικό κανάλι που μπορεί να σιγήσει χωρίς προειδοποίηση. Ούτε το Κίεβο ούτε κάποια ευρωπαϊκή κυβέρνηση έχει εξηγήσει γιατί συνέβη αυτό. Μόνο η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να διευκρινίσει αν η σιωπή οφειλόταν σε απόφαση ή σε τεχνική βλάβη. Με βάση το γαλλικό χρονοδιάγραμμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που στηρίζουν την Ουκρανία θα εξαρτώνται έως την επόμενη δεκαετία από μια προειδοποίηση που δεν ελέγχουν.