Vervuiling legt Hongaarse batterijfabriek stil

In het grondwater onder een Chinese batterijfabriek in het Hongaarse Debrecen is aluminium gemeten op 2.676.000 microgram per liter: ruim 13.000 keer de wettelijke grenswaarde (444, Portfolio). Ook arseen, lood, cadmium, kobalt en nikkel zaten boven de norm. De Hongaarse autoriteiten schortten de productie van Semcorp Hungary op 24 juni op en verboden per 3 juli alle activiteiten op het terrein (HVG). Debrecen is het centrum van wat Hongarije zelf aanprijst als het grootste batterijcluster van Europa. Semcorp was een van de toeleveranciers voor die batterijfabrieken (G7/Telex).

Waarom een dunne folie een autofabriek kan stilzetten

Semcorp maakt separatorfolie: het dunne, poreuze membraan tussen de positieve en negatieve kant van een batterij. Die folie laat lithiumionen door tijdens laden en ontladen, maar voorkomt dat de twee kanten elkaar raken. Gebeurt dat wel, dan ontstaat kortsluiting en kan de cel in thermal runaway raken: een kettingreactie waarbij een batterij ongecontroleerd oververhit raakt (Element). Scheurt de folie, neemt zij vocht op of raakt zij vervuild, dan wordt de cel een veiligheidsrisico.

Juist die kwetsbaarheid verklaart waarom het cluster in Debrecen zo is ingericht. De fabriek van Semcorp, met meer dan 440 werknemers, staat in de Southern Economic Zone van de stad naast CATL, Eve Power, EcoPro BM en BMW (Telex). BMW assembleert er hoogvoltagebatterijen op locatie om logistieke kosten te drukken (Népszava). Een leverancier om de hoek betekent schonere verwerking en voorspelbare levering. Valt die leverancier weg, dan is er lokaal geen vangnet.

Europa kan inmiddels batterijfabrieken bouwen, maar blijft voor sommige essentiële onderdelen sterk afhankelijk van Chinese bedrijven. Chinese producenten hadden in de periode januari-april 2026 89,6% van de wereldmarkt voor batterijseparatoren in handen (SNE Research). Die afhankelijkheid verdwijnt dus niet doordat de fabriek binnen de EU-grenzen staat.

Toezichthouders zagen in februari al een waarschuwing. De sluiting kwam in juni.

Tijdens een inspectie op 26 februari zagen toezichthouders een onbekende, dampende en stinkende vloeistof de bodem in lopen. In maart werd bemonstering gelast, op 14 mei kwamen de laboratoriumuitslagen binnen en op 22 mei werd de overtreding formeel vastgesteld. Pas op 24 juni volgde de opschorting (444, Portfolio). Semcorp had de vloeistof omschreven als onschadelijk condenswater. De laboratoriumresultaten, met zwaremetalenvervuiling bij dertien stoffen, spraken dat tegen.

De politieke nasleep legt een bestuurlijk probleem bloot. De burgemeester van Debrecen, László Papp, zei publiekelijk dat Semcorp de stad moet verlaten en deed strafrechtelijke aangifte (HVG). De nationale regering eiste daarop zijn aftreden. Papp wierp terug dat het regeringskantoor, niet de gemeente, de vergunning had verleend en de meetgegevens al lang kende voordat de vervuiling publiek werd. Wie toezicht moet afdwingen wanneer Boedapest vergunningen afgeeft en de stad de gevolgen draagt, blijft voorlopig onduidelijk.

Wie betaalt als dit langer duurt

De eerste verliezers zijn de ruim 440 werknemers van Semcorp en de inwoners van Debrecen, wier grondwater nu zwaremetalenvervuiling bevat. Daarna kunnen auto- en batterijfabrieken geraakt worden. Mercedes heeft al ervaren wat er gebeurt als een batterijschakel in Debrecen stokt: vertragingen bij de lokale CATL-fabriek dwongen het bedrijf batterijen per schip uit China te halen, wat de levering met ongeveer zes weken verlengde (auto motor und sport). Dat ging om CATL, niet om Semcorp, maar de kwetsbaarheid is dezelfde. Zodra lokale levering uitvalt, verdwijnt precies het voordeel waarvoor het cluster is gebouwd.

Slowakije en Tsjechië, beide stevig ingebed in hetzelfde door Duitsland geleide autoproductienetwerk, kunnen geraakt worden als Hongaarse batterijonderdelen vertraging oplopen. Polen, nu al Europa's grootste producent van lithiumionbatterijen dankzij de capaciteit van LG Energy Solution rond Wrocław (Notes from Poland), kan juist profiteren als het Hongaarse model hapert. Bewijs dat orders of investeringen al verschuiven, is er overigens nog niet.

Het belangrijkste gegeven ontbreekt nog: of een afnemende fabriek door de stillegging al productie heeft verloren. De Europese Batterijverordening (2023/1542) scherpt de milieu- en zorgvuldigheidseisen aan voor batterijen die in Europa worden verkocht. De open vraag is of Hongarije die regels kan handhaven zonder het tempo te verliezen waarmee het investeerders heeft binnengehaald.