AKTOR stapt in Griekse gasterminal

AKTOR Group heeft op 9 juli een raamovereenkomst getekend om de helft van Dioriga Gas over te nemen van Motor Oil, het bedrijf achter een drijvende LNG-terminal in de Golf van Korinthe (Protothema). Het gaat nog om een voorlopige deal: alleen de hoofdlijnen liggen vast, definitieve contracten, bestuursgoedkeuringen en toestemming van toezichthouders moeten nog volgen. Toch laat de stap zien dat twee van de grootste industriële groepen van Griekenland echt geld zetten op één aanname: Zuidoost-Europa heeft een extra route nodig om gas in te voeren. De vraag is of de regio daar zelf ook zo naar kijkt.

Achter de corridor zit geld. Achter de terminal nog niet.

Dioriga draait om een FSRU, een floating storage and regasification unit. Dat is in feite een installatie ter grootte van een schip waar LNG-tankers vloeibaar gas lossen, waarna het gas wordt verwarmd, weer gasvormig wordt gemaakt en in pijpleidingen wordt gevoerd. Volgens Motor Oil beschikt Dioriga over de benodigde vergunningen en studies (Enikos). Onafhankelijke bevestiging van een startdatum voor de bouw of van bindende klantcontracten is er niet.

De commerciële redenering rust op de Vertical Corridor, een gasroute van zuid naar noord die de EU binnen het CESEC-kader, Central and South Eastern Europe Energy Connectivity, als prioriteit voor diversificatie behandelt (European Commission). Gas komt per schip aan in Griekenland, wordt daar opnieuw vergast en stroomt vervolgens via interconnectoren noordwaarts richting Bulgarije, Roemenië, Moldavië en Oekraïne.

Voor die route is inmiddels wel geld gereserveerd. Bij de eerste langetermijnveilingen voor capaciteit op het Grieks-Bulgaarse grenspunt Sidirokastro boekten kopers meer dan 45% van de beschikbare capaciteit voor het gasjaar 2026/27 en de vier daaropvolgende jaren (Protothema English). Zulke boekingen doen ertoe, omdat bedrijven alleen betalen voor pijpleidingruimte als zij verwachten daadwerkelijk gas door die route te sturen. Metlen boekte ongeveer 20 GWh per dag; DEPA Commercial en Atlantic SEE LNG Trade namen samen circa 13 GWh per dag af.

Atlantic SEE, een joint venture die voor 60% in handen is van AKTOR, boekte daarnaast afzonderlijk 4,7 TWh per jaar aan corridorcapaciteit om vóór 2030 Amerikaans LNG de regio in te brengen (To Vima). Het bedrijf probeert nog memoranda met Bulgarije, Roemenië en Oekraïne om te zetten in bindende contracten voor twintig jaar (Parapolitika).

Die boekingen bewijzen vraag naar de route, niet naar Dioriga. De bestaande Griekse invoerpunten kampen immers al met overintekening. De corridor werd pas aantrekkelijk nadat operators de transitkosten voor de volledige route van Griekenland naar Oekraïne verlaagden van ongeveer € 9,39/MWh naar minder dan € 6/MWh (Euro2Day, Știripesurse). Die kosten komen terecht bij handelaren, die ze doorberekenen in de prijs die afnemers uiteindelijk betalen. Dat er bijna 40% tariefverlaging nodig was voordat bedrijven zich wilden vastleggen, zegt genoeg over de krappe marges.

Kroatië en Roemenië mikken al op dezelfde kopers

Dioriga komt terecht in een markt waar alternatieven al werken. De Kroatische LNG-terminal op Krk is sinds 2021 operationeel en is uitgebreid naar 6,1 miljard m³ per jaar aan capaciteit (Poslovni). Het Roemeense offshoreveld Neptun Deep, voor gelijke delen eigendom van OMV Petrom en Romgaz, verwacht vanaf 2027 eerste gas te leveren, met een gemelde plateauproductie van ongeveer 8 miljard m³ per jaar (HotNews). Beide projecten richten zich deels op dezelfde niet aan zee gelegen afnemers die Griekenland wil bereiken.

Wie wint, wie betaalt

Als Dioriga werkt, profiteren Motor Oil en AKTOR, verdient de Griekse transitinfra aan vergoedingen en krijgen afnemers in Bulgarije, Roemenië en de westelijke Balkan een extra onderhandelingsmiddel tegenover bestaande leveranciers.

Als het project commercieel tegenvalt, krijgen de aandeelhouders de eerste klap. Maar daar houdt het risico niet op. Bulgarije weet hoe onderbenutte gasinfrastructuur uiteindelijk bij het publiek kan belanden. De regeling tussen Botas en Bulgargaz legde naar verluidt € 500.000 per dag aan vaste capaciteitsbetalingen vast, ongeacht het daadwerkelijke gebruik, totdat beide partijen het contract voor vijftien maanden bevroren (3e-news, BTA). Bij terminals of pijpleidingen met take-or-pay-clausules betaalt een koper ook als hij de capaciteit of het gas niet gebruikt. Overheden vangen zulke verliezen vaak op via gereguleerde tarieven. Uiteindelijk komt de rekening dan bij consumenten terecht.

Hongarije en Slowakije, de verste markten stroomafwaarts, tonen de zwakste vraag. Er is geen openbaar bewijs dat hun netbeheerders of gashandelaren zich aan de Griekse route hebben verbonden. Hun gebruikelijke aanvoer loopt via TurkStream, en Grieks LNG is voor hen alleen relevant als de geleverde prijs lager uitvalt (Denník E).

De deal tussen AKTOR en Motor Oil is een weddenschap dat het energieprobleem van Zuidoost-Europa verschuift: niet langer alleen gas vinden, maar routes bouwen die bedrijven tegen een concurrerende prijs daadwerkelijk kunnen gebruiken. De corridor heeft echte boekingen en de tarieven bewegen de goede kant op. Wat nog ontbreekt, is bewijs dat de regio ook déze terminal nodig heeft, op déze plek, boven op alles wat al gebouwd is of onderweg is.