AliExpress krijgt recordboete van €550 miljoen

De Europese Commissie heeft AliExpress op 20 juli een boete van € 550 miljoen opgelegd, omdat het platform illegale, onveilige en nagemaakte producten niet uit de Europese markt wist te houden (persbericht Commissie, Euronews). Het is de hoogste boete tot nu toe onder de Digital Services Act, de EU-wet voor onlineplatforms. Daarmee schuift consumentenbescherming op naar een harde voorwaarde voor markttoegang: wie als wereldwijd handelsplatform aan Europese consumenten verkoopt, moet veiligheidssystemen hebben die Brussel kan controleren, betwisten en financieel bestraffen.

Eén hefboom, 27 grenzen

De DSA geeft de Commissie rechtstreeks toezicht op platforms met meer dan 45 miljoen maandelijkse EU-gebruikers (uitleg Commissie over VLOP's). Bij die omvang moeten platforms aantonen dat zij risico's kunnen opsporen, beperken en door externe auditors laten controleren. De Commissie bepaalt of die systemen voldoen. Zo krijgt Brussel één Europese handhavingsknop, in plaats van 27 afzonderlijke nationale procedures (DSA-verordening).

De boete ziet op het deel van de zaak dat AliExpress niet had geschikt. De Commissie opende in maart 2024 een procedure over een brede reeks tekortkomingen. In juni 2025 accepteerde AliExpress toezeggingen voor het grootste deel daarvan: sommige problemen waren opgelost, andere zouden worden aangepakt. Toch vond de Commissie de kern van het productveiligheidssysteem nog altijd onvoldoende voor de schaal waarop AliExpress in Europa opereert (vertegenwoordiging Commissie). Volgens berichtgeving op basis van Reuters bleven illegale producten na detectie nog weken online, waren merkcontroles zwak en konden verkopers producten opnieuw aanbieden via nieuwe accounts (RTL/Reuters). Het ging onder meer om gevaarlijk speelgoed, cosmetica die niet aan de regels voldeed en namaakproducten (The Guardian). AliExpress noemt de boete disproportioneel en wil in beroep gaan (SCMP). De Commissie geeft het bedrijf tot 20 oktober 2026 om met een actieplan te laten zien dat het gedrag verandert.

Die Brusselse hefboom is overigens juridisch, niet fysiek. De Nederlandse douane bevestigt dat inklaring van e-commercepakketten pas plaatsvindt zodra een pakket in het land aankomt (PostNL, Douane). Een boete kan een platform dwingen zijn aanbiedingssystemen opnieuw in te richten. Zij zet geen inspecteurs neer in elk sorteercentrum in Rotterdam, Hamburg of Gdańsk. Goederen die door platformfilters glippen, reizen nog steeds via postnetwerken naar landen met uiteenlopende inspectiecapaciteit. Het platform krijgt centraal de boete; de pakketten komen lokaal aan.

Wie de kosten draagt

In Duitsland verwelkomden zowel de brancheorganisatie voor de detailhandel, Handelsverband Deutschland, als de consumentenorganisatie Verbraucherzentrale Bundesverband de maatregel. Tegelijk vonden zij dat er meer nodig is: illegale aanbiedingen achteraf verwijderen helpt beperkt wanneer gevaarlijke producten al bij kopers liggen (idowa/dpa). Het concurrentieprobleem is helder. Platforms als AliExpress, Temu en Shein krijgen een kostenvoordeel wanneer zij veiligheids- en aansprakelijkheidsregels ontwijken waaraan Europese winkeliers wel moeten voldoen (t-online). Voor retailers die productveiligheidsrichtlijnen, chemische regels en etiketteringsvoorschriften moeten naleven voordat iets in het schap ligt, wringt die vergelijking. In Polen voelen consumenten intussen een andere druk: een nieuwe EU-douaneheffing op goedkope pakketten van buiten de Unie heeft volgens Money.pl de volumes van Chinese platforms doen dalen. Boete en heffing zijn juridisch gescheiden, maar voor de koper wijzen ze dezelfde kant op.

De ontbrekende rekensom van de Commissie

De € 550 miljoen is fors, maar ook terughoudend. Volgens Euractiv gaat het om minder dan 1% van Alibaba's wereldwijde omzet, ruim onder het theoretische DSA-plafond van 6%. De Commissie zegt dat zij de ernst en duur van de tekortkomingen heeft meegewogen, en dat de nieuwheid van de DSA reden was voor een lagere boete (vertegenwoordiging Commissie).

Wat Brussel niet heeft gepubliceerd, is de berekening zelf: hoeveel illegale aanbiedingen tot de boete hebben geleid, hoeveel kopers zijn geraakt, hoelang de tekortkomingen aanhielden, en of letsel- en terugroepgegevens in de formule zijn meegenomen. De wet is duidelijk. De rekensom van de Commissie is dat niet.

De Commissie heeft laten zien dat zij platformontwerp kan bestraffen. Maar straf alleen houdt onveilige producten niet van Europese voordeuren weg. Dat hangt af van wat AliExpress vóór oktober verandert, of € 550 miljoen genoeg is om Alibaba's commerciële prikkels te verschuiven, en of 27 nationale douanesystemen kunnen onderscheppen wat platformtoezicht nog altijd mist.