ASML plant te weinig scanners voor 2028

ASML verwacht dat het in 2027 en 2028 minder scanners kan leveren dan klanten denken nodig te hebben. Dat zei het bedrijf op 14 oktober, zonder de omvang van het tekort bekend te maken (ASML Q3 results). De Nederlandse fabrikant bouwt de machines die circuitpatronen op silicium aanbrengen. De waarschuwing zegt dus iets over het tempo waarin nieuwe chipfabrieken kunnen worden uitgerust. Of er daardoor ook minder chips komen, is een andere vraag; de beschikbare informatie geeft daarop nog geen antwoord.

Wat ASML zei over machines en bestellingen

De waarschuwing betreft twee soorten machines. Scanners voor extreem ultraviolet (EUV) gebruiken licht met een zeer korte golflengte om de fijnste lagen van geavanceerde chips te printen. Immersiescanners voor diep ultraviolet (DUV) zijn oudere werkpaarden die met behulp van een dunne waterlaag printen.

In juli was het plan om de capaciteit van beide soorten machines in 2027 met 30% te verhogen. Voor 2026 rekende ASML op ongeveer 65 EUV-systemen en 130 DUV-immersiesystemen (ASML Q2 results). Dat plan blijft inmiddels achter bij de prognoses van klanten. ASML onderzoekt verdere uitbreiding, maar heeft nog geen nieuw aantal machines bekendgemaakt (ASML Q3 results).

Klanten hebben ASML gevraagd bestellingen te accepteren voor levering in 2029 en 2030. Financieel directeur Roger Dassen zei dat het bedrijf die niet heeft geaccepteerd terwijl het de totale vraag afzet tegen wat het realistisch kan leveren (Q3 call transcript). Het gaat om schriftelijke prognoses, nog niet om bevestigde opdrachten.

De vraag die al in omzet is omgezet, groeit. In het derde kwartaal bedroeg de omzet € 11,662 miljard, bij 113 nieuwe systemen. In het tweede kwartaal was dat € 9,326 miljard en 86 systemen (ASML Q3 results). Die telling omvat overigens alle soorten systemen die ASML verkoopt. Ze zegt niets over het aantal EUV- of DUV-immersiemachines dat voor 2027 en 2028 definitief is besteld.

Wanneer een tekort aan scanners ook minder chips betekent

Een scanner voert één stap uit in een lang productieproces. De machine projecteert een circuitpatroon op een lichtgevoelige laag op een wafer, de dunne schijf waarop chips worden gebouwd. Daarna etst de fabriek materiaal weg, brengt nieuwe lagen aan en herhaalt dat proces laag voor laag (imec).

Een vertraagde scanner leidt pas tot minder chips als aan twee voorwaarden is voldaan. Ten eerste moet een nieuwe productielijn alleen nog op die scanner wachten, terwijl het gebouw, de stroomvoorziening en de overige machines al klaarstaan en het rendement op peil is. Dat rendement is het aandeel werkende chips per wafer. Ten tweede moeten bestaande fabrieken de chips die deze lijn had moeten maken niet kunnen leveren. De waarschuwing van ASML geeft over geen van beide voorwaarden uitsluitsel.

Hoe groot het risico is, hangt ook af van wat een fabriek maakt. De fabriek van STMicroelectronics in Catania produceert bijvoorbeeld vermogenschips van siliciumcarbide op wafers van 200 millimeter (ST). Niets in de beschikbare informatie verbindt die fabriek met het tekort aan scanners.

Snellere machines kunnen een deel van het tekort opvangen. De volgende reguliere EUV-machine van ASML, de NXE:3800F, heeft een opgegeven snelheid van 260 wafers per uur, tegen 230 voor het huidige model. Vanaf begin 2027 komen de eerste exemplaren in kleine aantallen beschikbaar (ASML interview transcript). Dat zijn opgegeven snelheden, geen gemeten productie in een fabriek. ASML heeft niet gezegd welk deel van het tekort de nieuwe machines kunnen opvangen.

Wie loopt risico

Een deel van de beperking zit in ASML's Duitse toeleveringsketen. Een EUV-machine bouwen duurt ongeveer een jaar. De optiek van ZEISS en de lasers van TRUMPF behoren tot de onderdelen met de langste levertijd (Reuters, July). ZEISS breidt de productieruimte in Oberkochen uit (ZEISS). Topman Christophe Fouquet zei tijdens de bespreking van de kwartaalcijfers dat ZEISS geen knelpunt was (Q3 call transcript).

Tot de bedrijven die hun capaciteit uitbreiden en met deze machines rekenen, behoren TSMC, Samsung, Intel, SK hynix en Micron, die Reuters onder de groeiende klantenkring noemde (Reuters). ASML heeft niet gezegd hoe het de beperkte voorraad machines over hen zou verdelen, of dat de prijzen veranderen. Volgens Fouquet hangen de prognoses van klanten samen met hun inschatting van de omvang en de duur van investeringen in AI (ASML Q3 results). Hoe groot het tekort wordt, hangt dus ook af van de vraag of die uitgaven aanhouden.

ASML heeft wel bevestigd dat het geplande aanbod van machines achterblijft bij wat klanten verwachten nodig te hebben. De omvang van het verschil is niet bekendgemaakt. Zolang het bedrijf geen aangepast leveringsaantal publiceert, kan niemand buiten ASML meten in hoeverre het tekort de opening van nieuwe fabrieken vertraagt, laat staan wat de gevolgen zijn voor het chipaanbod.