Oostenrijk verlengt gasbuffer

De Oostenrijkse regering verlengt haar strategische gasreserve met twee jaar. Daarvoor is tot april 2029 ongeveer € 264 miljoen begroot (BMWET, Krone). De reserve bestaat uit een noodbuffer van 20 TWh, ongeveer een kwart van het jaarlijkse Oostenrijkse gasverbruik. Het gas staat onder staatscontrole en blijft buiten de normale commerciële handel (BMWET). Volgens het ministerie is de huidige gasvoorziening zeker. Minister van Economische Zaken Wolfgang Hattmannsdorfer wijst op de conflicten in het Midden-Oosten als reden om het instrument actief te houden (Krone). Dit is geen crisisuitgave, maar de prijs van voorzorg.

Waarom de staat gas opslaat en dat niet aan bedrijven overlaat

De reserve bestaat omdat de gasmarkt een bekende zwakke plek heeft. Als gas in de zomer duur is, kan een leverancier verlies maken door opslagen voor de winter te vullen. Er is immers geen garantie dat de winterprijs hoog genoeg ligt om die kosten terug te verdienen. Voor een afzonderlijk bedrijf is voorzichtigheid rationeel, maar voor een land kan die optelsom betekenen dat het kwetsbaar de winter ingaat.

Na het terugschroeven van Russische pijpleidinggasleveringen in 2022 erkende de EU dat probleem met Verordening 2022/1032, die lidstaten verplicht gasopslagen voor de winter te vullen. De Europese Commissie ziet gasopslag als de belangrijkste bevoorradingsbron van het blok in koude maanden. Oostenrijk gaat verder: het leunt niet alleen op vuldoelen, maar houdt 20 TWh rechtstreeks onder staatscontrole. Dat gas komt pas vrij als de regering een noodsituatie afkondigt.

De begroting komt neer op ongeveer € 115 miljoen in 2027, € 120 miljoen in 2028 en € 30 miljoen begin 2029 (BMWET, Zur Sache). Oostenrijk koopt dus geen nieuw gas. Het betaalt om bestaande noodvoorraden juridisch apart te houden en fysiek in de grond te laten zitten. Volgens het ministerie zullen de werkelijke kosten waarschijnlijk lager uitvallen, maar het plafond ligt vast.

Waarom vulpercentages misleiden

Begin juli waren de Oostenrijkse gasopslagen voor ongeveer 54,7% gevuld, tegen een EU-gemiddelde van circa 49,7% (Voltstack). Dat klinkt matig, totdat de omvang van het Oostenrijkse opslagsysteem duidelijk wordt. De capaciteit bedraagt ongeveer 100 TWh, goed voor circa 125% van de binnenlandse jaarvraag (Energy News Magazine). Halfvolle opslagen leveren op die schaal nog altijd een forse fysieke buffer op.

Polen laat zien waarom dat onderscheid ertoe doet. Daar waren de opslagen op hetzelfde moment voor ongeveer 70,6% gevuld, een hoger percentage dan in Oostenrijk. Toch dekte dat slechts ongeveer 12% van het jaarlijkse Poolse verbruik, omdat de opslagcapaciteit klein is ten opzichte van de vraag (Rzeczpospolita). Het lagere Oostenrijkse percentage stond gelijk aan ongeveer 78% van het jaarverbruik (Energy News Magazine). De relevante maatstaf is dus niet hoe vol de tank is, maar hoeveel maanden vraag ermee worden afgedekt.

Wie betaalt, wie profiteert

De Oostenrijkse belastingbetaler betaalt rechtstreeks. De kosten staan zichtbaar op de begroting en zijn niet weggestopt in gereguleerde gastarieven, zoals in sommige andere EU-landen gebeurt. De Oostenrijkse Kamer van Koophandel noemde de reserve een "stabiliteitsanker" voor de vestigingsplaats (OTS/WKÖ).

De baten liggen bij huishoudens en industrie, die minder risico lopen op rantsoenering of paniekgedreven prijspieken als de aanvoer stokt. De verliezers zijn commerciële handelaren die in een crisis anders zouden profiteren van schaarstepremies, en iedere belastingbetaler die meebetaalt aan een verzekering die mogelijk nooit wordt aangesproken.

Het risico is dat de staat jarenlang gas aanhoudt op publieke kosten terwijl de marktomstandigheden veranderen. Het tegenargument zit in de timing. Na een winter waarin de Oostenrijkse opslagen in maart waren teruggelopen tot 36% (BMWET), terwijl de vulgraden in de EU ruim onder het seizoensgemiddelde lagen (NDR), zou uitstel betekenen dat Oostenrijk zekerheid moet kopen in een krappere markt. Of dit een goed ontworpen verzekering is of vooral een dure, hangt af van details die de begrotingscijfers niet geven: hoe snel het reservegas in een noodsituatie daadwerkelijk bij verbruikers komt, en of Oostenrijk zijn inkoopcontracten voor 2029 genoeg spreidt om minder afhankelijk te worden van één leverancier.